Bekijk het origineel

Operatie-Koteka moet van Papoea Indonesiër maken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Operatie-Koteka moet van Papoea Indonesiër maken

Taal en zeden straks totaal gewijzigd?

8 minuten leestijd

De modderige grensplaats Wamena in WestIrian is aangewezen als het bruggehoofd voor de „operatie-Koteko" - het gewaagde experiment van Indonesië om de stammen van West-Irian die nog in het stenen tijdperk leven van de ene dag op de andere „beschaving" bij te brengen.Wamena ligt in het midden van de Baliemvallei, een streek zo afgelegen van de rest van de wereld, dat zij pas in 1938 voor het eerst door mensen uit de buitenwereld is betreden en het enige middel om haar te bereiken is het vliegtuig.

Grote stukken land ten oosten van de Vallei zijn nog altijd niet in kaart gebracht en onderzocht en daar wonen duizenden mensen die feitelijk behoren tot de latere steentijd en nog nooit een lucifer hebben aangestreken, een noot muziek hebben gehoord, of een blanke een wiel of een stuk metaal hebben gezien.

De inheemsen zijn mensen met een grof beenderstelsel, een donkere huid en kroeshaar, die veel lijken op zwarte Afrikanen en nog altijd leven zoals hun voorouders eeuwen geleden leefden.

De stammen leven zo afgezonderd van elkaar, dat vaak groepen die op slechts enkele minuten vliegen van elkaar wonen volkomen verschillende talen spreken.

Ruilvrouwen

De vingers van kleine meisjes en vrouwen en soms van mannen worden bij rouwplechtigheden afgehakt als teken van rouw voor overleden familieleden. Ze eten hoofdzakelijk zoete aardappelen en varkensvlees, gekookt in wijde kuilen in de grond, die verhit worden met gloeiende stenen. Geld bestaat niet. Er wordt ruilhandel bedreven voor waardevolle zaken zoals varkens of vrouwen.

Ondanks de betrekkelijke primiviteit van alles is de samenleving verrassend wereldwijs. Er is weinig misdaad en verontreiniging, er bestaan geen maagzweren en geen echte armoede. Boeren rouleren hun oogsten van zoete aardappelen om de akkers niet uit te putten.

Hun talen weerspiegelen een grote wereldwijsheid. De Danitaal bijvoorbeeld de meest verspreide in de vallei, bezit 1680 werkwoordsvormen en 81 woorden voor zoete aardappelen.

Kleding

En deze samenleving wil de Indonesische regering moderniseren. Het komt erop neer, dat de „operatie Koteka" de inheemsen binnen twee jaai in de kleren wil steken, hen vertrouwd wil maken met het gebruik VATI geld en het volk wil leren de Indonesische taal te spreken, lezen en schrijven. 

„Wij moeten de mensen in de binnenlanden klaarmaken om deel te nemen aan de ontwikkeling van Indonesië", zegt brigade-generaal Acoeb Zainal, de militaire bevelhebber van West-Irian.

Met de ijver van een zendeling en een budget van bijna 720.000 dollars hopen Zainal en zijn stat alle naar schatting 300.000 tot 500.000 inheemsen in de Centrale hooglanden, waarvan de Baliemvallei een belangrijk deel uitmaakt, in de kleren te steken.

Twee jaar

„Vele buitenlanders vertellen me dat met zulk een ontwikkeling twee generaties gemoeid zouden kunnen zijn", zegt de generaal, „maar ik weet dat we het in twee jaar kunnen doen, als we de juiste geestelijke instelling, de juiste materialen en toewijding hebben". Zainal wilde eind oktober beginnen met 30 speciaal geselecteerde ploegen van tien man in te zetten om onderricht te geven in de Indonesische taal. te helpen de plaatselijke volkshuishoudingen geschikt te maken om geld te verdienen en het volk ertoe te brengen kleren te kopen.

De man die rechtstreeks belast is met de operatie is een 42-jarige beroepsofficier, kolonel Bambang Soemitro.

Onheil

„Wij hopen dat omstreeks 1973 geen mensen meer geheel zonder kleding zullen rondlopen", zegt Doemitro. „Als we nu niet heginnen zal het volk in de binnenlanden voor altijd achterlijk blijven". Ondanks de klaarblijkelijke geestdrift van Zainal en Soemitro wonen in West-Irian maar weinig personen, die geloven dat het grootscheepse plan veel kans op succes heeft en sommigen denken dat het slechts onheil kan brengen. Openlijk zeggen verscheidene honderden Rooms- Katholieke en Protestantse zendelingen die in de binnenlanden werken dat zij het project zullen steunen, maar in hun hart hebben weinigen veel op met het idee.

De missionarissen, die de inheemse talen spreken en misschien het beste contact hebben met het volk, „vrezen uiting te geven aan hun bezwaren, omdat zij bang zijn van gebrek aan medewerking te worden beticht', zei iemand die in West-Irian woont.

Vijandschap

Zij de kritiek hebben op de operatie wijzen erop, dat het kleden van de inheemsen een revolutionaire verandering zou betekenen in levensgewoonten die duizenden jaren hebben bestaan. Sommige critici zijn van mening, dat het project behalve dat het de betrekkelijk rustige beschavingspatronen van het volk zou vernietigen zou kunnen uitlopen op wrevel tegen de Indonesische regering in brede kringen, die tot een uitbarsting zou kunnen komen openlijke vijandschap.

Bovendien zijn aan het verschaffen van kleding aan de bevolking verscheidene praktische bezwaren verbonden. Iedere persoon zou op zijn minst twee stel kleren moeten ontvangen, een om te kunnen dragen terwijl het andere zou worden gewassen. Dit zou betekenen dat de dorpsbewoners zeep zouden moeten hebben, wasketels en opbergkasten in hun primitieve hutten benevens andere dingen, die hun tot nu toe volkomen onbekend zijn.

Tevreden

Daar komt nog bij, dat de meeste mensen, in het bijzonder de zeer invloedrijke dorpshoofden, tevreden zijn met de huidige toestand. Speciaal oude mannen schamen zich voor kleding.

In feite is de „Operatie-Koteka" niet de eerste poging van buitenstaanders om de inlanders te kleden Omstreeks 1965 hebben missionarissen een omvangrijke campagne gevoerd om hetzelfde te bereiken. Het resultaat was een volkomen mislukking. De plaatselijke bevolking weigerde mede te werken, en de kleren kwamen terecht in de handen het leger en werden tenslotte verkocht op Java en in andere delen van Indonesië.

Ongeacht hoe het project uitvalt, het zal onvermijdelijk leiden tot verdere veranderingen voor het volk in de vallei. Reeds maken er velen gebruik van stalen messen en schoppen, die zijn verstrekt door de regering en door missionarissen en in de grotere bevolkingscentra zoals Wamena dragen vele inwoners reeds kleren.

Vooruitgang!

De Indonesische regering heeft hier een geasfalteerde airstrip van 2.000 meter aangelegd zodat grote transportvliegtuigen nu jeeps en vrachtaauto's kunnen aanvoeren. 'Op de plaatselijke markt is Nederlands biet en Australisch spuitwater te koop evenals stalen messen Indonesische rijst, metalen potten en tennisschoenen.

Of de veranderingen vooruitgang zullen brengen is nog niet duidelijk. Voor Indonesië is het In elk geval belangrijk dat de mensen de Indonesische taal leren spreken en lezen.

Voor hij tien jaar geleden op tragische wijze in West-Irian om het leven kwam overpeinsde Michael Rockefeller, zoon van de gouverneur van New York reeds, welke invloed de druk van buiten zou hebben op deze primitieve mensen.

„Nog veel onheilspellender is hun economische en geestelijke toekomst"... schreef hij. „Het westen denkt in termen van het krengen van vooruitgang en mogelijkheden op zulk een plaats. In werkelijkheid brengen we een cultureel bankroet, dat vele jaren zal duren, en wat erger is, armoede".

Win-gewest

(Deze groots opgezette operatie dient van een aantal kanttekeningen te worden voorzien. Allereerst deze, dat hier door de Indonesische machthebbers een taak ter hand wordt genomen, die de vroegere Nederlandse bewindvoerders hebben laten liggen. Men kan ook zeggen, dat zij de kans niet meer hebben gekregen, om hun plannen uit te werken. Toen immers de tijd en ons volk rijp waren voor het idee, dat er met onze overzeese gebieden iets anders moest gebeuren, dan ze nog steeds te beschouwen als win-gewesten, kwam in het voormalige Nederlands-Indië een man aan de macht, die men mag rekenen tot de meest geslepen neo-kolonialist van deze eeuw: ir. Soekarno. Deze heer rustte niet, voor hij zijn imperium o.a. had uitgebreid met dat deel van Nieuw-Guinea, dat toevallig voorheen van Nederland was. Mede dank zij de halfslachtige houding van onze minister Luns en ons in de steek gelaten worden door de bevriende mogendheid, de VS met zijn president John Kennedy, raakte ons land dit gebied kwijt aan de schreeuwerige Indonesische dictator. Daarna begon voor de Papoea's — die zich terecht in de steek gelaten voelden door hun „moederland" — de heilloze confrontatie met de aan- aal- of cultuurverwante Javaanse bezetters, die zich daarbij gesteund zagen door een aantal overlopers, zoals Frits Kasiepol. Dank zij figuren als brigade-generaal Sarwo Bfdhie werd de nieuw verworven bezfitting gepacificeerd, zonder afdoende resultaat overigens. 

Binnenlands bankroet

Inmiddels was het vriend en vijand van Irian Barat wel duidelijk geworden, dat het geenszins uit menslievende overwegingen was, dat Soekarno af en toe de inheemse bevolking trachtte te paaien met woorden en onbeduidende daden. Niet alleen wist hij door deze politiek aardig de belangstelling voor het binnenlandse bankroet af te wentelen op zijn „ontwikkelingswerk" in West-Irian, maar ook zag hij in het verschiet de vele sappen, die Indonesië straks uit de vrucht West-Irian zou kunnen knijpen. Daarbij komt in wezen het belang van de Papoea-bevolking op de tweede of nog latere plaats. Met mutaties werd zijn politiek door zijn opvolger Soeharto overgenomen en in dit licht zullen we ook de operatie-Koteka moeten beschouwen. Ons bezwaar is niet, dat men de inlanders wil leren lezen. Wèl, dat men op deze wijze van hen brave Indonesische staatsburgers probeert te maken, omdat zij dat niet zijn en omdat de verschillen tussen bezetter en bezetten groter zijn dan bijvoorbeeld tussen de Nederlanders en Duitsers in een recent triest verleden. De gang der geschiedenis valt moeilijk te keren én Indonesië zal zijn buit niet licht meer loslaten! Daarom is deze operatie niet ongevaarlijk voor Indonesië. Immers t.z.t. zullen velen niet meer genoegen nemen met de hun door de regering verstrekte vormen van beschaving en zelf eventueel gesteund door naar Australisch Nieuw-Guinea of elders gevluchte Papoea's willen uitmaken, bij wie ze als natie willen behoren. Maar zover is het nog lang niet en Indonesië een land dat zelf zijn ontwikkeling nauwelijks aan kan zal dit tot elke prijs trachten te voorkomen. Redactie.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 2 december 1971

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

Operatie-Koteka moet van Papoea Indonesiër maken

Bekijk de hele uitgave van donderdag 2 december 1971

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken