Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Stichting redt oude kerken in Groningen van verval

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Stichting redt oude kerken in Groningen van verval

Diverse nieuwe aanwinsten:

5 minuten leestijd

Enige tijd geleden berichtten wij van de activiteiten van de Stichting „Oude Groninger Kerken" om historische bedehuizen in deze provincie voor ondergang te behoeden. Het aantal donateurs bedraagt thans circa 3000. De Stichting heeft nu acht kerken en torens in eigendom verworven. Over het jaar 1972 kan de Stichting mededelen, dat de restauratie van de kerk met toren te Obergum gereedkwam. De kerk ligt op het hoogste deel der dorpswierde. In oorsprong bestaat de kerk uit een 13e eeuws schip. In de zadeldak toren waren nog overblijfselen van een koepelgewelf. Er zijn een preekstoel uit 1780, een eenvoudige avondmaalstafel uit 1790 en een herenbank uit het einde van de 18e eeuw. De restauratiekosten bedroegen rond ƒ 500.000. Het was de eerste restauratie van de Stichting.

De thans onder handen zijnde restauratie aan de toren te Zuidwolde zal in het voorjaar van 1972 gereed komen. Het is een forse, vrij rijk gedetailleerde tufstenen toren uit de 12e eeuw, bekroond door een later bakstenen gedeelte met vierzijdige spits. De kosten zullen hier ƒ 210.000 gaan bedragen.

Ook met de restauratie van de kerk te Leegkerk - kosten ƒ 500.000,— — wordt een goede voortgang gemaakt. Het is een 13e eeuws kerkje. De preekstoel is uit 1647 en het Tien gebodenbord uit 1653. Na het gereedkomen van de toren te Zuidwolde van de kerk en toren te Oostrum. Het is een aantrekkelijk bouwwerk en op een terp gelegen. De beide oostelijke traveeën dateren vermoedelijk uit circa 1300. De zadeldaktoren is uit de 14e eeuw. Het kerkdak heeft grotendeels nog de oude holle en bolle pannen. In de toren bevindt zich een tongewelf. De kerk heeft een laat 17e eeuwse preekstoel en een gesneden bank uit het eerste deel der 17e eeuw. De kosten worden geraamd op 320.000 gulden.

Middeleeuwse kunst

De overheidssubsidie van de restauratiekosten bedraagt 90 procent, zodat 10 procent door de Stichting moet worden bijeengebracht uit bijdragen, giften van donateurs, fondsen etc. Voor minimaal ƒ 10,— kan men donateur worden. Daarmede kunnen brokken middeleeuwse kunst worden behouden.

In 1971 werd aan de Stichting overgedragen de toren te Uitwierde, gebouwd rond 1200. De kerkvoogdij heeft bij de overdracht ƒ 10.000 meegegeven aan de Stichting. Deze bakstenen toren heeft speklagen van tufsteen. De vierde geleding dateert uit circa 1275. Voor de toren ligt een zerk voor Haro Winken te Rengeheim uit 1563. Boven de zuidingang is een Renaissance-grafsteentje voor Uneko Ripperda ingemetseld. Ter weerszijden van de kerkdeur bevinden zich twee gebeeldhouwde grafzerken uit de 17e eeuw voor leden van het geslacht Wynken.

Vervolgens verwierf zij ook de kerk met toren te Westerwijtwerd met een toegift van ƒ 8.000. Het is een romano-gotische kerk. De beide middelste traveeën zijn nog overdekt door meloenvormige koepengewelven. Onder de pleisterlagen bevinden zich in 1897 ontdekte muurschilderingen. De slechte staat waarin het gebouw zich bevindt maakte een noodherstel nodig. Met een volledige restauratie hoopt men in 1975 te kunnen aanvangen.

Rombout Verhulst

Na lange onderhandelingen werd ook de kerk met toren te Midwolde bij Leek overgedragen met een toegift van ƒ 19.000, waarvan inmiddels ƒ 17.000 werd uitgegeven voor noodherstel van het dak etc. Restauratie van het gebouw zal eerlang moeten plaats vinden. De kerk is van belang om haar bouwtrant.

In opzet is het een der oudste romaanse baksteenkerkjes uit de provincie. Het schip, dat aan de noordzijde is gewijzigd, dateert, tezamen met het benedendeel van de toren uit de tweede helft der 12e eeuw, het iets smallere, in 1910 beklampte, 13e eeuwse koor heeft een latere rechte sluiting, vermoedelijk uit de tijd van de torenverhoging. De toren is 112 voet hoog en heeft muren van 1,5 meter dikte. Bij de restauratie in 1910, is het jongere stenen tongewelf in het schip door een houten vervangen. Belangrijk is de inrichting uit de 17e en 18e eeuw.

De marmerengraftombe uit 1665-1669 is een der hoofdwerken van Rombout Verhulst, voor Carel Hieronymus van In-und Kniphausen. Achter hem ligt het beeld van Anna van Ewsum, die bedroefd maar berustend, nederziet op het lichaam van haar man. Staande links de in 1714 door Bartholemeus Eggers toegevoegde sculptuur van haar tweede man Georg Wilhelm van In-und Kniphausen.

Kansel

In het midden van de kerk vindt men een fraai gesneden eikehouten preekstoel met de figuren voorstellende: geloof, hoop, liefde, gerechtigheid, verleiding en waarheid. Tussen deze figuren vindt men vier kleinere, die der Evangelisten. De preekstoel is in 1711 door de beeldsnijder A. Meyer voor de som van ƒ 650,— vervaardigd.

Van begin 18e eeuw is de „Friese" avondmaalstafel. Voorts is er een op zuilen rustend loge-achtige herengestoelte en een portaal uit 1660-1670. Bijzondere vermelding verdienen ook de acht rouw-/wapenborden uit 1664 tot 1768 voor de leden van het geslacht In-und Kniphausen en het kleinere vierkante bord voor Caspar van Ewsum uit 1634. Hij was gehuwd met Anna van der Does van Noortwijck, dochter van de verdediger van Leiden in 1574. Caspar van Ewsum heeft zich zeer onderscheiden in de strijd tegen Spanje. Het kleine orgel met zijn twee beschilderde vleugels voorstellende David met de harp en Mozes met de tien geboden en daarnaast de aanbidding van het gouden kalf, is een sieraad. Het werd vervaardigd in 1630 en gerestaureerd in 1913.

Abdijkoor

Tot slot verwierf de Stichting de kerk te Thesinge met een toegift van f 1.000. Deze uit omstreeks 1250 afkomstige kloosterkapel is een juweeltje van bouwkunst OM. met fraaie sierpatronen in baksteen en diep uitgeschulpte koornissen. De kerk is het koorgedeelte van de voormalige Benedictessenabdij Germania. De kerk heeft een gesneden preekstoel uit circa 1650. Ook hier is restauratie urgent. Men hoopt ermee in 1974 te kunnen aanvangen.

Al deze objecten bepalen het landschapbeeld en geven de dorpen hun identiteit. Het werk van de Stichting gebeurt door vrijwilligers. Als richtgetal denkt de Stichting een aantal van 4000 donateurs te kunnen bereiken. Men kan de Stichting bereiken onder tel. 050-123569, Praediniussingel 23 te Groningen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 februari 1972

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Stichting redt oude kerken in Groningen van verval

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 februari 1972

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken