Bekijk het origineel

Abraham Sjifrin weet wat concentratiekampen zijn

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Abraham Sjifrin weet wat concentratiekampen zijn

RAPPORT NU VERTAALD BESCHIKBAAR

9 minuten leestijd

Iedereen heeft zo ongeveer wel gehoord van de Russisch-Orthodoxe auteur Aleksander Solzjenitsyn, die zoveel scherpe kritiek levert op de regeerders van het land, dat hij liefheeft en niet wil verlaten. Hij is schrijver van o.a. Kankerpaviljoen, Augustus '14 enz., maar zijn eerste faam dankt hij toch aan een kleine novelle, "Een dag uit het leven van Iwan Denisowitsj". waarin op onnavolgbare wijze verslag wordt gegeven van één dag ondervoeding, ellende en onvoorstelbaar hard werken in bittere koude in een Russisch concentratiekamp. Zijn literaire uitwerking van het thema is knap en men krijgt niet de indruk, dat het een geromantiseerd verslag is, dat de werkelijkheid „mooier" (in dit geval dus: erger) voorstelt dan ze is.

Nog weinigen hebben de naam van ABRAHaM SJIFRIN leren kennen en toch is hij in zekere zin een uitstekende aanvulling van Solzjenitsyns novelle, die in de tijd van Stalin speelt. Sjifrin is namelijk een Russische jood, die uit eigen ervaring de recente Russische concentratiekamp-praktijken heeft moeten ondervinden en daarvan een gedetailleerd verslag heeft afgelegd. Dat geschiedde, nadat hij naar het vrije westen ontkomen was. Op 1 en 2 februari van dit jaar heeft hij een getuigenis afgelegd tijdens een hoorzitting van de commissie voor binnenlandse veiligheid van de Amerikaanse Senaat.

Eon samenvatting ervan is thans in Nederlandse vertaling verschenen, uitgegeven door de Internationale Raad van Christelijke Kerken (ICCC) te Amsterdam. Wie echter na lezing van dit 47 pagina's tellende boekje nog niet overtuigd is, kan ook de complete tekst van het zeer gedetailleerde verslag bestellen. Het beslaat drie delen en is uitgegeven door The Superintendent of documents, U.S. Government Printing Office te Washineton D.C. 20402.

ONTHULLINGEN
Ondertussen is dit verslag van Abraham Sjifrin onthullend genoeg voor wie zich wil laten gezeggen en het is te hopen, dat daartoe ook de Nederlandse regering behoort, want zij krijgt binnenkort het boekje op het Catshuis overhandigd door een bestuursdelegatie van de stichting ICCC-Nederland.
De vertaler - dr. J. C. Maris, die overigens niet als zodanig in het werkje wordt vermeld - wijst op de „opzienbarende onthullingen", zoals zeer wel de ondertitel van Sjifrins geschrift zou kunnen zijn.
Uit zijn verklaring blijkt, dat er thans gelukkig veel minder mensen gevangen zitten dan tijdens de Stalinistische terreur, maar nog altijd is er sprake van miljoenen politieke gevangenen en de toestanden, die er in de kampen heersen zijn even beestachtig als toen. Sjifrin heeft zelf tot 1963 in diverse kampen gezeten. Daarna heeft hij tot zijn vertrek uit de Sowjet-Unie in 1970 stelselmatig zoveel mogelijk materiaal verzameld over de kampen en de mensen die erin verblijven. In doorgangskampen kreeg hij veel ooggetuigeverslagen van slachtoffers, die op weg waren naar hun verbanningsoorden.
Uit al zijn informaties heeft hij tevens kans gezien, een kaart van de concentratiekampen in de Sowjet-Unie samen te stellen; in deze uit 1972 stammende kaart - opgenomen in het boekje - heeft hij in totaal honderden kampen aangewzen, sommige gesymboliseerd door één rood vlaggetje op de tekening.

DWANGARBEID
Abraham Sjifrin werd 8 oktober 1923 in Minsk (Bjelo-Rusland) geboren, maar weldra verhuisden zijn ouders naar Moskou, waar hij tot de wereldoorlog één jaar rechten studeerde. Zijn vader was al in 1938 gearresteerd en beschuldigd van anti-Sowjet-propaganda; dat kostte hem tien jaren dwangarbeid en hij stierf als gevangene. Abrahams moeder werd gechanteerd door de geheime politie: als zij geheim agente wilde worden, zou haar man strafverlichting krijgen. Ze weigerde, wel wetende, dat het gegeven woord van een K.G.B.-agent, waardeloos is.
Abraham zelf werd in de oorlog meteen naar een strafbataljon gezonden, omdat zijn vader als „vijand van het volk" was gearresteerd. Na twee maal gewond te zijn geraakt zag de jonge Sjifrin kans, zijn identiteit te vervalsen: voortaan was hij Ibrahim en hij was - naar het heette - in 1920 geboren. Na zijn herstel in het hospitaal kwam hij eindelijk in een normale legereenheid, waar hij het tegen de afloop van de oorlog had gebracht tot majoor.

GEHEIME WAPENS
Na de oorlog trad hij in dienst van het departement ter bestrijding van het banditisme. Ondertussen werd hij overgeplaatst naar Moskou, studeerde schriftelijk rechten en werd uiteindelijk in 1952 eerste juridisch adviseur van het ministerie van defensie in de hoofdstad. Hij was tenslotte door zijn werk uitstekend op de hoogte van fabricage van geheime wapens, die door camouflage-industrieën werden vervaardigd. Zo heette de fabriek van geweerlopen de „buizenindustrie" en zo werden op een granatenfabriek ook samovars (Russische theeketels) gefabriceerd, waarom het bedrijf als Samovarfabriek stond geregistreerd.
Het leek allemaal vrij goed te gaan met Sjifrin, maar in 1953 begon Stalin een campagne en hetze tegen de joden; en daarvan was ook Abraham de dupe. De slagzin van de terreur, „dood de joden!", ging ook nog door na Stalins dood in maart van dat jaar. Sjifrins directe chef, de jood Lieberman, werd a.h.w. tot zelfmoord geprest en twee dagen later werd Sjifrin opgepakt. Voorlopig belandde hij in Loebyanka, de centrale gevangenis in Moskou, waar voornamelijk politieke gevangenen zitten opgesloten. Na een non-stop verhoor van 23 tot 25 dagen werd hij zonder bewijs beschuldigd van spionage voor Israël en Amerika, waarbij ook zijn in een strafkamp overleden vader als „bewijsmateriaal" moest dienen.

KRANKZINNIG
Overgebracht naar de gevangenis van Lefortovo, een van de grootste in het Moskouse gebied waar vermoedelijk elk meer dan tienduizend gevangenen zijn opgeborgen. Het verslag van zijn verblijf hier is het bekende gruwelverhaal: ondervoeding, dag en nacht in zijn cel bespioneerd, modder en water waren aanwezig, maar een krib ontbrak. Ten slotte ging hij lijden aan allerlei dwangvoorstellingen en de krankzinnigheid kwam gevaarlijk dichtbij.
Tot zijn verbazing werd hij tijdens de verhoren niet gemarteld, wat algemeen gebruikelijk was. Na maandenlange hechtenis had hij nog altijd geen arrestatiebevel te zien gekregen. In oktober 1953 werd hij „om onze maatschappij te beschermen" ter dood veroordeeld en in een van de twintig dodencellen van de Butyrki-gevangenis opgesloten. De spanningen in die cel worden in het verslag kort aangeduid, maar ze zijn onvoorstelbaar.
Merkwaardig genoeg veranderde enkele dagen voor de terechtstelling zijn vonnis in 25 jaar zware dwangarbeid plus vijf jaar verbanning en verlies van burgerrechten. Zo kwam hij in een cel terecht, bestemd voor 25 personen, maar bewoond door 60 gevangenen of meer.

MEDEGEVANGENEN
Hij ontmoette in zijn straftijd allerlei interessante lotgenoten, zoals een ex-generaal uit het Japanse leger, een aan keizer Hirohito verwante prins Konojo, de joodse natuurkundige Lewi Bernstein, die al eerder 25 jaar had gekregen, maar er nog eens zoveel bij kreeg, omdat hij in een kamp aan de Poolzee een kompasnaald bij zich droeg. De aanklacht luidde toen: poogt op een ijsschots naar het westen te ontkomen......
Weer een ander was Michael Gurewitsj, generaal van de Sowjet-luchtmacht en „held van van de Sowjet-Unie". Hij stierf als een dier, geheel vervuild en met een gloeiende staaf ijzer doorboord; een methode van de bewakers om na te gaan, of de gevangene wel echt dood was. Een maand na zijn dood werd hij vanuit Moskou in ere hersteld; zijn overlijden was daar onbekend! Het verhaal sleept zich op deze wijze nog lang voort; men leze het zelf. Over de deportatie van Sjifrin; zijn verblijf in onder meer een kamp in Omsk, waar de geheime politie Russische en Oekraïnse gevangenen tegen elkaar opzette en toen de gevechten uitbraken er zelf met geweren doorheen maaide, zodat er opeens meer dan 300 gevangenen minder waren. Over de grote concentratiekampopstand van 1953-'54, over misdaad, straf en rehabilitatie in de USSR, de kamphospitalen, de nieuwe arrestatiegolven onder Chroestsjow en het bijzonder streng regime in de strafgevangenis van Wichorewka en de overplaatsing naar kamp nr. 410 te Potma.

OUD-GELOVIGEN
Hier zaten ook een groot aantal zogeheten „Oud-gelovigen" (beter is: Oud-ritualen; onjuist is de in het boekje gebezigde term Oude Gelovigen) vast. Dezen behoren tot een kerk, die al in de 17e eeuw van de Russisch-Orthodoxe Kerk is afgescheiden, omdat de laatste allerlei vernieuwingen in de liturgie en riten doorvoerde. De Oudritualen zou men als „fundamentalisten", rechts van de „gewone" Orthodoxe kerk kunnen. beschouwen. Naast hen ontmoette Sjifrin vele soorten gelovigen: R.K., Baptisten, Jehovah's Getuigen. Islamieten en natuurlijk ook Joden. Ondertussen maakte Sjifrin zich actief voor de literatuur: via een gesmokkelde editie van het boek „Exodus" van Leon Uris - dat als uitermate verboden gold - zag hij kans hiervan een Russische vertaling te schrijven, die via de Samizdat - (handgeschreven en getypt) vermenigvuldiging in Rusland werd verspreid. In 1963 werd hij plotseling vrijgelaten, omdat zijn straf was teruggebracht tot tien jaar. Hij nam enkele kopieën van „Exodus" (dat handelt over de stichting van de Joodse staat) mee. De Samizdat ging aan het werk en alom in de Unie werd dit boek en andere werken, zoals Martsjenko's „Mijn getuigenis" verspreid.

WAARSCHUWEN
Na zijn „eerherstel" kon Sjifrin in 1970 naar de VS vertrekken, maar hij blijft uitvoerig op de hoogte van het kampwezen en signaleerde in de laatste jaren weer grote campagnes tegen o.a. Baltische nationalisten, aanhangers van de Russische Sociaal-christelijke unie voor de bevrijding van het volk en opnieuw Joden, die uit het „arbeidersparadijs" weg willen. In zijn verslag waarschuwt Sjifrin de vrije wereld, haar taak te verstaan en het communisme- waar mogelijk tegen te gaan. Mogen Den Uyl en Van der Stoel erdoor politiek tot andere inzichten komen !
„Russische concentratiekampen" door Abraham Sjifrin. Uitgave ICCC te Amsterdam, Frederiksplein 24, prijs ƒ 2,50 franco. Giro 524990 t.n.v. ICCC, met vermelding „Boekje Sjifrin".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 13 oktober 1973

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Abraham Sjifrin weet wat concentratiekampen zijn

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 13 oktober 1973

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken