Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Sumerische kleitabletten onthullen langzaam iets van oude beschaving

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Sumerische kleitabletten onthullen langzaam iets van oude beschaving

5 minuten leestijd

Een groepje geleerden, verspreid over de hele wereld, is bezig met het ontcijferen van de oudste geschriften uit een belangrijke fase in de opbouw van de beschawing: die van de Sumeriërs, een sinds lang verdwenen volk, dat wellicht de kunst van het schrijven heeft uitgevonden.

De ruïnes, en vooral de geschriften, die door archeologen in de zandvlakten van Irak zijn blootgelegd, lichten een tipje op van de sluier, die hangt over belangrijke ontwikkelingen op het gebied van de sociale, landbouwkundige, militaire en godsdienstige organisatie.
Zij spreken van een volk, dat ongeveer 4000 en 5000 jaar geleden, handel dreef met Egypte in het westen en India in het oosten, dat steden en bevloeiingskanalen bouwde, slag leverde met gedisciplineerde linies van strijdwagens en infanterie, veelomvattende wetteksten kende, en naar het schijnt op tal van gebieden zijn tijdgenoten ver vooruit was. En geleidelijk aan ontcijferen de geleerden de oudste ons bekende versies van godsdienstige en maatschappelijke denkbeelden.

De grote steden van Sumer, die tot bloei kwamen- in het vlakke land van Mesopotamië, tussen de rivieren Eufraat en Tigris, steunden op een intensieve landbouw, en breidden hun invloed uit door handel en militaire macht. Vele geleerden menen dat de Sumeriërs al eerder, wellicht al voor 8000 v, Chr., het schrift ontwikkelden.

HERONTDEKT

Hoewel zij een invloedrijke beschaving hadden opgebouwd, waren de Sumeriërs volledig uit het beeld van de geschiedenis verdwenen, tot-; dat zij in de negentiende eeuw werden herontdekt. Sindsdien is bij stukjes en beetjes een beeld opgebouwd van wat zij bereikt hadden.

Hoe moeilijk die taak is blijkt uit het werk van prof. Samuel Kramer, een Amerikaanse deskundige in ."Sumerische literatuur, die twee kleine kleitabletten vertaalde, en daarbij de eerste regels ontcijferde van meer dan honderd voordien onbekende, religieuze gedichten. De tabletten, twee van een aantal soortgelijke „catalogussen" die zijn gevonden, dateren vermoedelijk van omstreeks 1800 v. Chr., toen volgens vele geleerden het Sumerisch waarschijnlijk al dood was als gesproken taal.

De tabletten worden bewaard in het British Museum in Londen, dat een van de meest uitgebreide Sumerische verzamelingen heeft en een belangrijke stimulans heeft gegeven aan het onderzoek. De tabletten, die lijsten bevatten met eerste regels van klaagzangen toegeschreven aan goden, werden ter vertaling overgedragen aan prof. Kramer, curator van de tablettenverzameling van de universiteit van Pennsylvania.

GEWEEKLAAG

Prof. Kramer ontdekte dat ze getiteld waren Irshemma van de goden. Het woord „irshemma", aldus prof. Kramer, betekent letterlijk „geweeklaag begeleid door de trom", en doelde op klaagzangen, voornamelijk geuit door goden over tragische gebeurtenissen zoals de verwoesting van een stad en haar tempels.

De klaagzangen op de twee tabletten vertonen opvallende overeenkomsten met overleveringen, die tot op de dag van vandaag sporen hebben nagelaten. Veel van deze klaagzangen zijn naar het schijnt in de mond gelegd van de Sumerische vruchtbaarheidsgodin Inanna, die ook Ishtar werd genoemd door het Semitische volk, dat zich vermengde met en later de plaats innam van de Sumeriërs.
Inanna en haar tot ondergang gedoemde metgezel Dumuzi (of Tammuz), wiens liefde voor de vruchtbaarheidsgodin tot zijn dood leidde, zijn volgens vele deskundigen vroege versies van ideeën, die sindsdien in vele godsdiensten terugkeren, zoals variaties op het thema van rouw om een stervende godheid.

Gedichten

Enkele kenmerkende voorbeelden van de eerste regels, die prof. Kramer vertaalde, zijn „maak uw hart gelijk water", „wat met mij is gebeurd is iets onbekends", en „bitter is het lot van haar ga..e". Negen van de vertaalde regels verwijzen naar gedichten, die reeds op andere tabletten zijn aangetroffen.
Volgens prof. Kramer zijn minstens 101 andere gedichten nog niet ontdekt, maar de kans lijkt groot dat ze alsnog gevonden zullen worden.

.Het vertaalwerk heeft geen gelijke tred kunnen houden met de stroom van opgegraven tabletten. Er zijn thans tussen de 50.000 en 100,000 teksten van uiteenlopende aard en lengte — sommige slechts kleine fragmenten — aanwezig in de verzamelingen over de hele wereld, volgens een schatting van het British Museum.
Een groot deel (volgens prof. Kramer ongeveer 5000, voor zover nu bekend) zijn „literaire" werken, zoals gedichten, hymnen en essays.
Veel tabletten betreffen economische en administratieve zaken.
Veruit de meeste tabletten zijn van klei, en de teksten zijn daarin gegrift in spijkerschrift.

Een bewijs van de grote invloed van de Sumeriërs is set feit dat hun taal gedurende het hele tijdperk van de Babyloniërs en de Assyriërs, ruim duizend jaar, nog steeds gebruikt werd voor bepaalde geleerde en gewijde geschriften, zoals het Latijn nog in Europa gebruikt werd lang na de val van Rome.

BIJBEL

De voorname plaats van de Sumeriërs in de geschiedenis kan ook blijken uit parallellen in de Bijbel, die veel later op schrift gesteld werd. Het verhaal van de zondvloed is een van de bekendste Bijbelverhalen die overeenkomst vertonen met volksverhalen van Sumer en is, volgens vele geleerden, gebaseerd op een ramp die daar in werkelijkheid plaats had gevonden en nog in de herinnering voortleefde.
De mythen bevatten ook verhalen die gelijkenissen vertonen met die van het paradijs en van de boom der kennis van goed en kwaad. De Bijbel zegt dat Abraham, aartsvader der Hebreeën, geboren werd in Ur van de Chaldeeën. We weten dat Ur een belangrijke Sumerische stad was, hoewel de Bijbelse beschrijving van Abrahams nomadenleven in tenten verschilt van het stadsleven van de burgers van Ur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 8 januari 1974

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

Sumerische kleitabletten onthullen langzaam iets van oude beschaving

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 8 januari 1974

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken