Bekijk het origineel

De aarde niet plat of rond, wel peervormig

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

De aarde niet plat of rond, wel peervormig

Columbus wist het al.,,.

6 minuten leestijd

Ai eeuwen lamg denkt men dat de aarde boilvonnig is, met een afgeplatite boil ails van een sinaasapped. Met behulip van nauwkeurige metingen van kunstmainen, waarvan de Spoetnik I in 1957 het ruimtsvaarttijdperk openide, wordt de kennis van onze planeet steeds beter. Dit artikel gaat over de laatste verbeteri'ng in de beschrijving van de wetenschap van de v/erkeHiilce omvang van ds aarde. De huidige tekening van het ..figuur van de aarde" lijkit op de vorm van een peer. In een overgangsstadium suggereerde men dat de omtrek van de aarde peervormig was.

De bepaling van de omvang van de aarde is één van de oudste wetenschappelijke problemen. Pythagoras daciht er zes eeuwen voor Christus werken wetenschapsmensen nog reeds over na en vandaag aan de dag steeds aan verbetering van deze kennis. Men schrijft de eerste goede meting toe aan de Griekse wiskundige Eratosthenes diie drie eeuwen voor Christus de diameter van de aarde berekende door de hoek die de zon met de horizon maakt, bij twee ver uiteenigelegen plaatsen in Egypte te meten. Maar het zou nog 19 eeuwen duren voordat de volgende vordering gemaakt zou worden.

Newton

In de 17de eeuw na Christus kwam men tot de eigenaardige ontdekking dat de zwaartekracht in Cayenne (Frans Guyana) versohUde met die in Parijs. Newton tgaf hiervoor de verklaring dat door de rotatie, de aarde aan de evenaar uitstulpte en dat de zwaartekracht afhing van de geografische breedte. Dit betekende dat de aarde niet helemaal bolvormig moest zijn. Opnieuw was er een stilstarjd in het onderzoek maar deze keer duurde zij „slechts" 300 jaar en tijdens deze periode werd de kennis van de ronding aan de evenaar toch voortdurend beter. In de vijftiger jaren van deze eeuw konden de wetenschapsmensen zeggen dat "de Noord- en Zuidpool ongeveer 21,47 tem dichter bij het middelpunt van de aarde waren dmi de evenaar.

De volgende stap voorwaarts kwam in lO'SB als gevolg van de lancering van de eerste kunstmanen. Gewoonlijfc gebruikt men de kennis van d?, . omvang en de grootte van onze planeet om de , banen die de satellieten. moeten maiken, te bepalen. Men kan echter ook van een ander standpunt uitgaan. Een nauwkeurige observatie van de baan van een satelliet kan de kennis van de afmetingen van de aarde verbeteren. De observaties worden samengesteld door middel van foto's die door een netweilk van speciale camera's gemaaikt worden.

Spoetniks

Het eerste succes was een analyse van een baan die de Sowjet-satelliet Spoetnik 2 maakte. Hiervan week de baan zoveel af van de oorspronkelijke gepLamde dat de wetenschapsmensen aan de Royal Aircraft Establishment te FaTnborough (Zuid-Engeland) konden zeggen dat de afplatting aan de beide polen 170 m te hoog geschat was. De diameter aan de polen is dus 42,77 km en niet 47,94 km kleiner dan aan de evenaar.

In datzelfde jaar bracht de baan die de Amerikaanse satelliet Vanguard 1 maakte enkele storingen aan het licht die niet eenvoudigweg konden worden uitgelegd door het verschijnsel van een aarde met een ronding aan de evenaar.

Er moest een andere factor zijn, in dit geval een asymetrie van de aarde aan de evenaar die de satelliet van haar oorspronkelijke baan aftrok.

De Vanguard 1 was de eerste Amerikaanse satelliet die zijn baan zou voltooien en deze was bestemd om een regelmatige cirkeling te zij.i om de aarde op een hoogte van 500 ton, ,;.,., _. ._ .-,' CHRISTOFFEL COLUMBUS . . , wist er van . . .

Door die observaties van de Vanguard 1 kwam men te weten dat de Zuidpool ongeveer 40 m dichter bij het centrum van de aarde is dan' de Noordpool. Met andere woorden, de aarde heeft behalve afgeplatte polen, ook iets weg van de vorm van een peer.

Peervormig

De laatste ontwikkeling in dit verhaal is weer van de Royal Aircraft EstaibÜBhment. Desmond King-Hele FRS, die ook betrokken was bij de analyse van de baan van de Spoetnik 2 in 1958, is een van de geleerden die hiervoor verantwoordelijk is. In samenwerking met G. E. Cook werkte 'hij een meer gedetailleerde studie van de omvang van de aarde uit door gebruik te maken van observaties van 27 satellieten. Als resultaat van deze studie kwamen King-Hele en Cook totjde ontdekking dat de aarde toch meer de tendens van een peervorm heeft dan men oorspronkelijk gedacht had.

De Zuiidipool ligt 25,8 m beneden het niveau dat men voor de afgeplatte bol van de aarde gesteld had. Aan de Noordpool zit „de steel" van de peer, die 18,9 m boven de afgeplatte bol uitsteekt. Dit verlegt de 2iuidpool 44,7 i.p.v. 40 m dichter bij het centrum van de aarde dan de Noordpool (zie diagram).

Niu de omvang van Öe aarde met zoveel nauwkeurigheid is vastgesteld, is het belangrijk om de wetenschappelijke gevolgen van deze metingen De stippeUqn geeft de aanvankeiyke gedachten over de rondheid van de aarde weer; de doorgetrokken Ign geeft de definitief aangetoonde vorm van een peer aan. na te gaan. In werkelijkheid hebben de metingen van de satellieten betrekking op de omvang van de aarde alsof het water van de zee land was. Volgens King-Hele en Cook zou men als men aan de Noordpool op zee ronddreef 44,7 m verder van de evenaar verwijderd zijn dan een ontdekMnigsreiziger die even stoutmoedig was en aan de Zuidpool zich ter hoogte van het zeeoppervlak bevond.

Deze asymetrie aan de evenaar komt duideUjk aan het licht wanneer er observaties gemaakt worden van de perigeums, dit zijn punten van de planeetbaan die het dichtst bij de aarde zijn. Als er ergens een asymetrie is, verandert het perigeum van dag tot dag in een regelmatige en periodieke gang. Het perigeum van de Vanguard 1 die de peervormige tendens van de aarde waargenomen had, schonmielde bijvoorbeeld met een marge 4 km in een periode van 80 dagen rond haar vaste punt. Aan de andere kant zongt de rotatie van de aarde er voor dat men sneller om de aarde draait dan wanneer dit niet het geval zou zijn.

Met uitzondering van de Poolstreken klopt deze nieuwe meting van de omvang van de aarde op de meter af nauwkeurig. Dus zeggen King-Hele en Cook dat de omtrek van de aarde die zij bepaald hebben op de meter af nauwkeurig is. C^ dit moment wordt hun werk echter vertraagd door een tekort aan satellieten met het geschikte soort banen, d.w.z. satellieten die boven hogere breedtes zweven om de invloed van de peervorm van de aarde aan te tonen.

Terwijl de peervormige omtrek van de aarde de moderne landmeters verwonderd heeft doen staan, is hij allang ontdekt door de 15de eeuwse zeeman en ontdekkingsreiziger Ohristoffél. Deze ontdekking is zowel voor de ruimtevaart als voor de zeevaart van belang, aldus Eing-Hele. Het brengt ons bijvoorbeeld op de gedatohte dat het innerüjfc van de aarde vroeger vloeibaarder was dan nu. Deze foto (in dit geval van Venus) is gemaakt volgens een mozaïek van zesendertig opnamen. De afstand tydens het fHmen bedroeg ca. 450.000 nautische myien. Op deze Wflze kan een gehele planeet gefilmd worden en de kronunimg van het oppervlak vastgesteld worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 15 juli 1974

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

De aarde niet plat of rond, wel peervormig

Bekijk de hele uitgave van maandag 15 juli 1974

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken