Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Islam staat dichter bij joden dan christendom

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Islam staat dichter bij joden dan christendom

PROF. CHAVA LAZARUS-YAFEH TOT THEOLOGEN-SEMINAAR IN JERUZALEM:

6 minuten leestijd

JERUZALEM — „Hedendaagse moslimsgeleerden geven een vals beeld, wanneer ze beweren dat de Islam nooit vóór de stichting van de staat Israël in 1948 anti-joodse (en ook anti-christelijke) gevoelens koesterde. Wel is hun anti-semitisme sindsdien verhevigd. Dat de religie der moslims is geboren onder èn joodse èn christelijke invloeden wordt door de huidige Islamitische geleerden graag verdoezeld". Dit betoogde mevrouw prof. dr. Chava Lazarus-Yafeh, hoogleraar in de cultuur der Islam aan de Hebreeuwse Universiteit, tijdens haar lezing voor het theologen-seminaar dat ditmaal vergaderde in de nieuwe gebouwen op de Givat Ram.

Mevrouw Lazarus refereerde over de verhouding tussen Joden en christenen onder moslim-overheersing. Zij behandelde daarbij eerst uitvoerig de voorgeschiedenis en stelde vast, dat Islam en Jodendom toch wel dichter bij elkaar staan dan Joden- en christendom. Mozes is in de Koran en in de leer meer aanwezig dan Jezus (Isa).

Ook de Islam is vanouds een godsdienst van de weg (de Halacha) en van de wet, gelijk het Jodendom, en het Mohammedanisme is ook niet materieel geënt op het christendom al heeft Wellhausen gelijk gehad, dat de vroege Islam wel qua houding en atmosfeer christelijk was beïnvloed. Sommige geleerden betogen echter, dat de ïslam eerder door de Joodse sekten is geïnspireerd: die van Qumran, de Ebionieten etc.

De houding van Mohammed zelf was, ook na de vlucht uit Medina, eerder anti-Joods dan anti-christelijk. Prof. Lazarus verklaarde dat door het feit, dat het Jodendom in zijn wereld een grote en rijke minderheid was. Later, vanaf de 8e eeuw, manifesteerde zich bij de khaliefen, opvolgers van de Profeet, een negatieve houding tegen de niet-Islamieten. Zo schreven zij Joden, christenen en Samaritanen speciaal gekleurde kleding voor en deze bevolkingsgroepen mochten geen regeringsfuncties e.d. bekleden.

GEEN REFORM

Veel van die bepalingen, ook t.a.v. de grootte van de huizen en de bouw van kerken of synagogen, golden nog in bepaalde Islamitische staten, zoals Jemen, tot ver in onze eeuw. Toch moet gezegd worden, dat de moslims de Joden en christenen méér duldden dan de christenen de Joden verdroegen. Uitzonderingen zijn er wel. Het oosterse christendom heeft het bijv. graag op een akkoord gegooid met de Islam, tegen het Jodendom.

Daar staat wel tegenover, dat er in de Middeleeuwen ook sprake was van een gezamenlijke strijd, van Joden, christenen en moslims tegen het heidendom, al waren er onderling ook felle polemieken.

De hedendaagse verhoudingen tussen Jodendom en Islam kenmerken zich ook door een zekere parallel: er is bij de eersten weinig en bij de laatsten praktisch geheel géén modern godsdienstig denken. De Islam kent geen Reformbeweging of een protestantiserings-proces! De onderlinge relatie wordt extra bemoeilijkt door politieke factoren, maar er is van moslimzijde zeer veel onbegrip over het Jodendom. Nog in de vorige eeuw deed het verhaal bij hen de ronde, dat de Joden voor hun paaskoeken (matses) menselijk bloed gebruiken.

Dat de politiek de situatie verscherpt is duidelijk, aldus prof. Lazarus-Yaeh. Ook de Arabische christenen staan geheel aan de zijde der moslims-politici. Nog altijd mag in theorie geen enkele moslim-staat verdragen of vrede sluiten met christelijke staten, tenzij ze Allah aanvaarden volgens de Koran.

STUDIECENTRUM

Een mogelijkheid tot toenadering zag mevrouw Lazarus alleen op twee manieren: serieus bereid zijn, elkaar meer te leren kennen en begrijpen en zich daarnaast ernstig in de eigen achtergronden verdiepen.

In de groeps- en uitvoerige plenaire discussie kwamen diverse praktische vragen aan de orde. Niet zonder trots verklaarde de hoogleraar dat haar instituut het beste Islam-studiecentrum ter wereld huisvest, reeds lang vóór de stichting van de staat.

Mevrouw Lazarus, die erkende dat ook voor haar persoonlijk de Islam nader tot het Jodendom staat dan het christelijk geloof, wees erop, dat zij en haar staf volstrekt zo objectief mogelijk de Islam bestuderen. Zij staan geheel los van de politieke vragen en hebben ook Arabische docenten. Op zuiver wetenschappelijk niveau heeft zij ook contact met Arabische Islamologen, die politieke aanhangers van Yasser Arafats Palestijnse Bevrijdingsfront

Zelf wordt zij wel eens door het Israëlische kabinet geraadpleegd, maar het instituut als zodanig is vrij van welke bindingen dan ook. Desgevraagd verklaarde prof. Lazarus, dat de Islam-wereld zelf nog niet rijp is voor een dialoog of een echt wetenschappelijke bestudering van de eigen religie. Met veel voorbeelden maakt ze duidelijk, dat zelfs aan de relatief liberale universiteit van Caïro kritische vragen t.a.v. de Koran nog steeds onmogelijk zijn.

GEEN DIALOOG

In de Islam-wereld wordt ook uitsluitend voor politieke doelen studie van het Jodendom gepleegd, niet om redenen van wetenschappelijk onderzoek. Het is niet zonder reden, dat de beruchte anti-semitische Protocollen van de Wijzen van Zion in Cairo elke twee jaar worden herdrukt als n.b. wetenschappelijk leerboek! zo betoogt zij.

Gelukkig staat daar tegenover, dat zij ook heel wat moslim-studenten heeft. Toch is de dialoog erg moeilijk, want de Arabische variant van de Islam staat die, anders dan de Pakistaanse, niet toe en er is bij de Islam ook geen scheiding tussen moskee en staat, terwijl Joden en christenen beide het seculiere van het heilige gescheiden plegen te houden. Bidden in de moskee is ook een politieke daad, geheel anders dan kerkgang of synagogebezoek.

Was er vóór 1948 in Palestina veel contact met de Arabieren, dat is nu nauwelijks meer mogelijk. Toch zijn de jongeren in Israël, die volstrekt niet religieus zijn geïnteresseerd, wel politiek belangstellend en verlangend naar een hoopvolle vrede, of ze nu christen, islamiet of Jood zijn. Het idee van een dialoog der drie monotheïstische godsdiensten een trouwens niet in Israël geboren denkbeeld! - spreekt hen daarom ook helemaal niet aan.

HEILIGE OORLOG

De islam heeft zich, aldus spreekster, altijd Arabisch gevoeld, zelfs zó dat Arabische moslims zich duidelijk als de echten beschouwen en hun Pakistaanse of Indonesische geloofsgenoten duidelijk discrimineren. De Arabische taal was daarbij hun „kerklatijn"; ook in Indonesië en elders werd de Koranstudie beoefend in het Arabisch.

De seculier-democratische moslimstaat is een zuivere propagandastunt, geen bestaande werkelijkheid, aldus de hoogleraar, die zich scherp keerde tegen idealisten onder Joden (ook iemand als Martin Buber!) en moslims.

„Het feit dat Joden, christenen en moslims alle drie teruggaan op Abraham haalt niets uit. Ik geloof niet, dat politieke vragen worden opgelost door een godsdienstige dialoog. Dat de rabbijnen in de Grote Verzoendag-oorlog de wapenen zegenden en dat men van een heilige oorlog sprak, daarvan ben ik een felle tegenstander. Trouwens, de meeste Israëli's zijn tegen zo'n religieuze opvatting van de oorlog, terwijl men hen in de Islamwereld wel de Ramadan-oorlog noemde, naar de moslimse vastenmaand. Dit is een funeste opvatting en de religieuze politieke partijen in Israël maken zich aan dezelfde fouten schuldig.

Het lijkt mij voorlopig de taak der westerse christenen, deze materie goed te bestuderen. Of ze kunnen bemiddelen, weet ik nog niet. Dat de Arabische christen en de Palestijnse in het bijzonder, kiest vóór de P.L.O. en contra Israël ligt wel voor de hand; hij kan moeilijk anders", aldus besloot mevrouw Lazarus-Yafeh haar lezing voor de Belgische en Nederlandse theologen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 januari 1975

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Islam staat dichter bij joden dan christendom

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 januari 1975

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken