Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Ruilverkaveling veranderde Land van Heusden en Altena

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Ruilverkaveling veranderde Land van Heusden en Altena

11 minuten leestijd

ALMKERK — In het Land van Heusden en Altena blijken negen van de tien boeren tevreden over de ruilverkaveling. De verkaveling die vijftien jaar geleden begon en dit 14.000 hectaren grote gebied een ander aanzicht heeft gegeven. Er is — om met rentmeester J. Entrop van het Brabants Landschap te spreken — een Land van Heusden en Altena ontstaan, dat niet meer is afgesteld op de mens maar op de machine.

Een logische zaak voor Werkendams burgemeester mr. G. A. Bax, voorzitter van de ruilverkavelingscommissie. Hij zegt: „Vierendertig procent van de kosten betalen de boeren; de rest is voor rekening van het rijk. Hadden zij dan geen recht op het zo doelmatig mogelijk inrichten van hun kavels?"
„Ruilverkaveling is in de eerste plaats een aangelegenheid van de boeren. Het gaat hun om de verbetering van de streek in economisch opzicht. De verkaveling heeft het landschap niet noemenswaard veranderd. Wij handelden steeds in overleg met Staatsbosbeheer. Er zijn duizenden bomen en struiken geplant. De knotwilgen moesten helaas verdwijnen. Dat kon niet anders. Als de knotwilgen waren blijven staan zou alleen al machinaal sloten niet mogelijk zijn geweest".

BOS
Entrop (43): „Voor de boeren was de toestand vóór de verkaveling natuurlijk niet best. Smalle percelen, onvoldoende ontwatering, gebrekkige wegen. Anderzijds is het een feit dat het landschap slechter wordt als de weegschaal doorslaat in het voordeel van de landbouwers. Er zijn andere ideeën over natuurbescherming dan vijftien à twintig jaar geleden. Als de ruilverkaveling nog moest beginnen zou anders te werk worden gegaan. Het Land van Heusden en Altena kreeg dan stellig meer bos en meer groen. We leven al naar de nog vast te stellen landinrichtingswet toe. Het spreekt vanzelf dat de flora en de fauna door de verKaveling heeft geleden. Zo is de grutto, een typische weidevogel, er niet meer omdat zijn biotoop (natuurlijke omgeving) verdween. Veel moerasplanten zijn weg en tal van weidebloemen vind je nog slechts in de wegbermen.

EUROPA
Zeventig procent van de stemgerechtigden was in 1958 voor de door de landbouworganisaties aangevraagde ruilverkaveling. Zij gold toen als de grootste verkaveling van Europa. Men raamde de kosten op ruim vijftig miljoen gulden. Nu staat vast dat deze op vijfenzestig miljoen komen. Verwacht wordt dat de boeren (grondeigenaren) tachtig tot honderd gulden per hectare per jaar moeten betalen gedurende een periode van dertig jaar. De lijst van geldelijke regelingen zal van 7 april tot 20 mei in zaal Het Wapen van Emmickoven in Almkerk ter inzage liggen. Elke landbouwer weet dat wat hem de verkaveling gaat kosten. Hij kan van 7 juni tot 6 juli bezwaar maken tegen de rekening bij de plaatselijke commissie van de ruilverkaveling als het werk op zijn percelen niet goed is uitgevoerd.
Het Land van Heusden en Altena had toen het nog niet verkaveld was 150 kilometer grintwegen, 140 kilometer kleiwegen en 100 kilometer verharde wegen. Nu zijn er 210 kilometer landbouwwegen en 100 kilometer dijkwegen en parallelwegen. Het gebied telde 17.000 percelen, nu 10.700. Er waren tweeëndertig waterschappen. Vandaag is er één waterschap en zijn er twee gemalen: „Altena" in Sleeuwijk en „Hagoort" in Drongelen. Het net van waterlopen is verminderd van 500 tot 325 kilometer en het aantal kilometers sloot is van 2100 op 700 gebracht. Men bouwde negenenveertig boerderijen. Ruim twintig boeren vertrokken naar elders (Flevopolder, Noordoostpolder, Biesbosch). Een aantal landbouwers hield op met boeren. Daardoor kwam een duizend hectaren grond beschikbaar voor hen die hun bedrijf wilden uitbreiden.

BOERDERIJ
Landbouwer C. Schreuders (65) in Veen was de eerste die dertien jaar geleden een ruilverkavelingsboerderij betrok. Hij heeft een gemengdbedrijf van achtentwintig hectaren. Niet één van zijn zoons voelde er iets voor hem in het bedrijf op te volgen, „Ik doe daarom in april de boerderij over aan iemand uit Vianen. Zelf ga ik in een bungalow wonen. Deze streek zou voor de boeren onbruikbaar zijn gebleven als er geen ruilverkaveling was gekomen".
De voordelen van de verkaveling wegen royaal op tegen de nadelen, meent .J. A. Groeneveld (55) in Wijk en Aalburg (weidebedrijf, 20 hectaren). Zijn grond lag op tal van plaatsen. Hij heeft nu alle percelen bij de boerderij. „Dankzij de ruilverkaveling is een betere ontwatering mogelijk geworden".

NATUUR
„Voor de natuurliefhebbers was het Land van Heusden en Altena vroeger mooier", zegt A. Straver (50) in Babyloniënbroek (akkerbouwbedrijf, 45 hectaren). „Maar als men alle natuurschoon had moeten sparen zou geen ruilverkaveling mogelijk zijn geweest". In Wijk en Aalburg denkt C, van Rijswijk (48) (weidebedrijf, 23 hectaren) er evenzo over. „Een kunstschilder ziet graag een boer met een kruiwagen, ik zie liever een boer met een tractor. De verkaveling betekent een vooruitgang voor de streek".
A. de Jong (32) in Almkerk (gemengdbedrijf, 110 hectaren) is wel eens slecht te spreken geweest over de verkaveling, maar nu alles achter de rug is verzekert hij: „Het was een nuttige zaak. In een groot deel van het Land van Heusden en Altena is de ontwatering uitstekend. Vroeger waren alleen de hoge stukken geschikt voor landbouw. De ruilverkavelingslasten zie ik niet als een probleem".

SMAL
P van Schendel (64) in Dussen (akkerbouwbedrijf, 31,5 hectaren) heeft waardering voor de wijze waarop de verkaveling is uitgevoerd. Als lid van de ruilverkavelingscommissie vindt hij het jammer dat de landbouwwegen niet een meter breder aan doen omdat de breedte van de zijn! „De commissie kon daar niets routes bepaald is door het rijk. De wegen hebben doordat ze te smal zijn en aan de randen afbrokkelen al meer gekost aan herstel dan wat ze gekost zouden hebben als men ze een meter breder had gemaakt".
„Een zegen voor de streek", noemt C. Donken (59) in Drongelen (gemengdbedrijf, 45 hectaren) de ruilverkaveling, „Als er geen verkaveling was geweest zou het Land van Heusden en Altena afgelopen herfst een binnenzee zijn geworden".
Voldaan is ook W. Schaap (64) in Rijswijk (gemengdbedrijf, 20 hectaren). Hij stemde tegen de verkaveling omdat het merendeel van de percelen reeds bij het bedrijf lag. Schaap verwacht dat de verkavelingskosten hoger zijn dan geraamd is.

KRITIEK
Kritiek heeft H. Bakker (48) in Werkendam (gemengdbedrijf, 45 hectaren). Hij vindt dat men bij het uitvoeren van de cultuur-technische werken te weinig luisterde naar de boeren. „De resultaten hadden beter kunnen zijn. Het lijkt nu allemaal mooier dan het is. Zo zijn bijvoorbeeld de sloten te diep. De ontwatering — ik zit in de Werkense polder — laat te wensen over. Ik kon de bieten niet uit de grondkrijgen. Dan zeg ik: moet ik aan deze verkaveling betalen? Ook de ruilverkavelingscommissie heeft zich teveel door de cultuurtechnische dienst laten leiden. Ik was vóór de verkaveling; nu zou ik tegen zijn".
M. Branderhorst (51) in Babyloniënbroek (weidebedrijf, 17,5 hectaren) gelooft dat door de verkaveling het boeren in de streek aantrekkelijker is geworden. De ruilverkavelingscommissie had de kleine boeren moeten begunstigen toen er land vrij kwam. „De kleine boeren willen hun bedrijf vergroten. Zelf heb ik één zoon in de boerderij. De andere zoon wil ook boer worden. Ik hoop dat zij die het meest van de verkaveling profiteerden ook het meest moeten betalen".

LANDSCHAP
Botanicus-bloemist H. van Donkelaar (45) in Werkendam betreurt het dat de ruilverkaveling indertijd niet het landschapsplan van professor Van der Maas heeft aanvaard, „Volgens de, ruilverkaveling was het te duur. Nu is veel moois verloren gegaan en herinneren alleen nog de grienden bij Uitwijk en het natuurreservaat Het Pompveld aan het vroegere karakteristieke landschap. De wegen hadden best wat meer gekronkeld mogen zijn en de waterlopen wat rivierachtiger" Van de ruim 2800 hectaren die het Brabants Landschap beheert ligt 120 hectare in het Land van Heusden en Altena. Van het Brabants Landschap zijn: het natuurreservaat Het Pompveld (110 hectaren), een strook langs de Schenkeldijk bij Werkendam, twee perceeltjes bij de Uitwijkse en de Zandwijkse molen en twee hectaren van het Almbos, Verder is de Kornse boezem bij Dussen van Staatsbosbeheer.
Rentmeester Entrop in Heusden verklaard; „We hebben door het kopen van terreinen van particulieren en kleine waterschappen nog wat natuurgebiedjes veilig kunnen stellen in het Land van Heusden en Altena"

VERZAKKINGEN
Het grondwaterpeil is door het graven van de kavelsloten en door het draineren van de grond, circa zestig centimeter gedaald. In streken vooral waar een veenlaag onder de klei zit zakt het land. Het veen, dat als spons fungeert, droogt in en krimpt. Verzakkingen doen zich voor in het hele Land van Heusden en Altena, Vloeren en muren van woningen en boerderijen scheuren. Inzonderheid in het centrale poldergebied Den Duyl zit men met dit euvel.
Bij landbouwer H. van Suylekom in Almkerk is de vloer in de woonkamer schuin komen te liggen. Ook in de stallen van zijn zeven jaar geleden gebouwde boerderij doen zich verzakkingen voor.
Van Suylekom: „We repareren zelf zo'n beetje, want een vakman kost tweehonderd gulden per dag. Het is om moedeloos van te worden. We zijn niet ingelicht. Als we geweten hadden dat door inklinking de grond zou zakken hadden we zwevende vloeren laten maken.
Voor de fundamenten gelegd werden is er een bodemonderzoek geweest. Er zijn honderdtwintig palen geheid. We zonden een brief aan de ruilverkaveling. Zonder resultaat. We kregen een net standaardbriefje terug. We hebben overwogen te procederen, maar het spreekwoord luidt: als je recht om een koe geef je er twee toe...."

TAFEL
Landbouwer W. van Bracht in Almkerk zegt: „Bij mij zakte de vloer zo sterk dat de tafel bijna omviel. Ik heb in huis al drie keer een nieuwe vloer gelegd: twee keer een betonnen en nu een planken. In de schuur is het even erg. De schade is niet te schatten".
„De fout ligt bij de voorlichting", concludeert landbouwer B. Kemmeren in Dussen. Bij hem zijn de vloeren twintig centimeter naar beneden gegaan, „Noch de voorlichting noch de architect lieten mij weten dat door inklinking van de grond de boel kon, verzakken. Ik heb in huis een nieuwe vloer moeten leggen".
„'s Nachts kan ik er niet meer van slapen", vertelt landbouwer W. de Graaff in Almkerk. „Het nieuwe gedeelte van mijn huis scheurt ontzettend en ook de vloer zakt".

SCHADEPOST
Rustend landbouwer J. Scherft (66) in Almkerk zit te kijken met een uit het lood gezakt huis, dat in 1954 — dus vóór de verkaveling — is gebouwd. De scheef staande woning valt van verre op. Het zakken is een jaar of zes geleden begonnen. Een advocaat adviseerde een onderzoek te laten instellen door een deskundige.
Scherft: „Ik haalde er verschillende aannemers bij. Maar geen van hen is (waarschijnlijk uit eigenbelang) bereid een rapport te schrijven. De één vermoedt dat de funderingspalen rotten, de ander meent dat het verzakken is ontstaan doordat niet ver achter mijn boerderij de ruilverkaveling enorme putten heeft gegraven voor het winnen van zand".
„De ruilverkaveling heeft goede kanten (waar vroeger sloten lagen is nu weiland), maar voor mij betekent de verkaveling een schadepost. Mijn huis is minder waard. Ik schat dat ik dertigduizend gulden ruilverkavelingskosten heb. (Het bedrijf is twaalf hectaren groot). Als de heren bereid zijn dat bedrag te laten vallen zijn we het eens. Anders maak ik er misschien een rechtszaak van".
Landbouwer W. Scherff, eveneens in Almkerk, wil niemand beschuldigen. Ook de ruilverkaveling niet. Volgens hem vermoedde geen mens dat er verzakkingen zouden optreden. Gelukkig prijst zich landbouwer H. Roubos in Almkerk omdat hij naar het advies van zijn aannemer (een familielid) luisterde en zwevende vloeren liet aanbrengen. „De boel is wel veertig centimeter gezakt, maar ik heb nog geen gulden schade geleden".

ARCHITECTEN
Kunnen de boeren die hebben gebouwd tijdens de ruilverkaveling en wier gebouwen nu mankementen vertonen door inklinking van de grond, aankloppen om schdevergoeding bij de ruilverkaveling? Mr. G. Bax: „Neen, want de ruilverkaveling heeft de boerderijen niet gebouwd. Ik geloof dat in dit geval de architecten in gebreke zijn gebleven".
De heer J. Markusse van de ZLM (de Zeeuwse Landbouw Maatschappij) zei onlangs op een voorlichtingsbijeenkomst over dit punt: „Gebleken is dat je als enkeling tevergeefs vecht om schadevergoeding. Als de boeren die met verzakkingen van gebouwen te maken hebben gezamenlijk aan de bel trekken via de landbouworganisaties en het Landbouwschap kunnen zij mogelijk iets bereiken".
De ruilverkavelingscommissie kreeg op het plan van toedeling van de gronden bijna zeshonderd bezwaarschriften. De commissie kwam met tachtig procent van de boeren en grondeigenaren tot overeenstemming. Ruim honderd bezwaarschriften gingen naar de rechtercommissaris. Deze wist met ongeveer de helft van de reclamanten een akkoord te bereiken. De anderen (éénenvijftig) speelden de kwestie tot bij de rechtbank.

GEDULD
Mr. Bax: „Er is geen moeilijker werk dan het ruilverkavelingswerk. Onvoorstelbaar groot zijn de problemen geweest. Ik heb lof voor de wijze waarop de ambtenaren van het kadaster en van de cultuurtechnische dienst hun taak vervulden. Met eindeloos geduld hebben zij de mensen steeds te woord gestaan".

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 maart 1975

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Ruilverkaveling veranderde Land van Heusden en Altena

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 maart 1975

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken