Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Vervoer vloeibaar aardgas niet langer een probleem

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Vervoer vloeibaar aardgas niet langer een probleem

7 minuten leestijd

Aardgas in vloeibare vorm gaat in het patroon van 's werelds energievoorziening een steeds voornamere rol spelen. De. tijd dat men aardgas bij de oliewinning als een vrijwel nutteloos bijprodukt beschouwde, ligt al ver achter ons. Overal in de wereld richt zich de technologie op de produktie van zoveel mogelijk aardgas en tracht men de handicap te overwinnen dat de voornaamste gasproducerende gebieden zo ver weg liggen van de verbruikscentra.Het probleem om het gas op betaalbare wijze van de produktiecentra - over zee - naar de afzetgebieden te transporteren lijkt thans te zijn opgelost. Er komen steeds meer speciale tankschepen in de vaart die in hun zwaar geïsoleerde ruimen diep-gekoeld, vloeibaar aardgas kunnen vervoeren. Aardgas, waarvan het voornaamste bestanddeel methaan is, gaat bij de koeling tot 161 Celsius (-258º Fahrenheit) onder atmosferische druk in vloeibare toestand over en neemt dan ongeveer 1/600 van het oor-' spronkellijke volume in.

Het vloeibaar maken van aardgas door verlaging van de temperatuur is een methode die uit de Ver. Staten reeds in 1917 voor de winning van helium werd toegepast, maar het duurde tot 1951 voordat pogingen werden ondernomen vloeibaar gemaakt methaan per binnenschip te vervoeren. De pionier hiervan was de Amerikaan William Wood Prince, wiens baanbrekend werk vooral de aandacht trok van de Britse Gas Council. Dit leidde tot het vervoer van vloeibaar gemaakt aardgas over zee. Een conventioneel droge-lading-schip werd tot gastanker omgebouwd - de „Methane Pieneer" - die zijn eerste geschiedenis makende overtocht over de Atlantische Oceaan in februari 1959 volbracht, van Louisiana (VS) naar Essex (Gr. B.).

Sahara-gas
De Britse Gas Council kwam toen op de gedachte aardgas uit het grote Algerijnse Hassi R'Mel-veld in de Sahara, de dichtstbijzijnde economisch exploiteerbare aardgasbron voor de Britten, aan te kopen en te importeren. (Slochteren en het Noordzeegas waren toen nog niet ontdekt). Er kwam dank zij de gezamenlijke inspanning van de Algerijnse, Franse, Amerikaanse en Engels- Nederlandse (Shell) belanghebbenden een zeer tot de verbeelding sprekend project van de grond. Voor het eerst in de energiegeschiedenis liet men twee speciale tankers bouwen, bestemd voor het transport van vloeibaar gas: de „Methane Princess" en de „Methane Progress". Zij kunnen elk 28.000 m3 vloeibaar aardgas vervoeren. De afmetingen van deze eerste LNG-tankers (LNG = Liquefied Natural Gas) zijn te vergelijken met conventionele olietankers met een draagvermogen van circa 28.000 ton. Het was de „Methane Princess" die de eerste lading vloeibaar aardgas, bestemd voor de Gas Council, naar Canvey Island in Essex bracht.
Duidelijk is dat er eerst aan de Algerijnse kust (te Arzew nabij Oran) een installatie voor het vloeibaar maken van het aardgas moest worden gebouwd. Ook dit geschiedde voor gezamenlijke rekening, waartoe de Compagnie Algérienne du Méthane Liquide (CAMEL) werd opgericht. Merkwaardig genoeg moest de oorspronkelijke capaciteit van de installatie reeds in het ontwerpstadium worden vergroot, daar Gaz de France zich intussen als klant had aangemeld.

Bouwervaringen
De bouw van de LNG-installatie te Arzew stelde de technici niet voor grote problemen. In de Verenigde Staten had men daar ruime ervaring mee opgedaan. Het gas dat via een pijpleiding van het Hassi R'Melveld naar Arzew wordt getransporteerd, dient eerst gereinigd en gedroogd te worden, waarna het door diep-koeling in vloeibare toestand wordt gebracht. De tanks waarin deze vloeistof wordt opgeslagen, zijn zwaar geïsoleerd teneinde de verdamping zoveel mogelijk te beperken. Gebruik van speciaal koudebestendig staal is een vereiste. Gewoon koolstof-staal en laag-gelegeerde staalsoorten worden bij zeer lage temperaturen bros. Daarom worden de tanks vervaardigd uit speciale aluminiumlegeringen of uit staalsoorten met een hoog nikkelgehalte. Zelfs in de voorgespannen betonnen omhulsels van de opslagtanks wordt gebruik gemaakt van koudebestendige staalsoorten.
Eenmaal in de aardgas-geschiedenis - nu al weer 30 jaar geleden - is er met een opslagtank van vloeibaar aardgas een zeer ernstig ongeluk gebeurd. Op 20 oktober 1944 barstte te Cleveland (Ohio) een grote voorraadtank open. Het vloeibaar gas ontsnapte voor een groot deel in het rioleringstelstel van de stad, waar op vele plaatsen brand uitbrak. Bijna 130 mensen verloren het leven. Deze catastrofe - veroorzaakt doordat het nikkelgehalte van de stalen tanks te laag was - heeft de ontwikkeling van de opslag en het transport van vloeibaar gas zeker met tien jaar teruggezet.
Deze tragische tegenslag is reeds zo goed als vergeten. Vloeibaar aardgas is qua opslag en transport zijn ontwikkelingsstadium ontgroeid. Het aantal landen dat het Britse en Franse voorbeeld navolgt, wordt steeds groter. Aardgas afkomstig uit Libië wordt naar Italië en Spanje verscheept, aardgas uit Alaska naar Japan, ondanks het feit dat de LNG-tankers op dit traject een afstand van 3300 zeemijlen moeten overbruggen. Het naar energie hongerende Japan heeft ook een omvangrijk contract met Shell afgesloten om jaarlijks 5500 miljoen m3 vloeibaar aardgas uit Brunei te betrekken.
Wat men ook in andere sectoren van de scheepvaart waarneemt, geldt eveneens voor de LNG-tankers; zij worden steeds groter. De „Methane Princess" die in 1964 van stapel liep, kon reeds 27.400 m3 vloeibaar aardgas vervoeren, maar 5 jaar later kwam een tanker in de vaart - de „Polar Alaska" - met een tankinhoud van 71.500 m3. Het komend jaar wordt een LNG-tanker met een capaciteit van 125.000 m3 aan de vloot toegevoegd en zelfs heeft men de bouw van een tanker met een inhoud van 300.000 m3 in studie genomen.

Nieuwe technieken
Het zal van de technologische ontwikkelingen op het gebied van transport en opslag bij zeer lage temperaturen afhangen welke verdere toepassingsmogelijkheden er voor vloeibaar aardgas in het verschiet liggen. In de Verenigde Staten en Engeland houdt men zich bezig met de bestudering van geheel nieuwe technieken en de toepassing van nieuwe materialen. Hoewel er van een revolutionaire doorbraak nog geen sprake is, houdt men er rekening mee dat de kosten van het vloeibaar maken, het verschepen en de opslag van aardgas, gestadig kunnen dalen. Het is zelfs niet onmogelijk dat het gebruik van cryogene pijpleidingen voor het transport van gas in vloeibare vorm over grote afstanden, te zijner tijd economisch verantwoord zal zijn. Voor deze jonge industrie komt het er nu op aan technologische vooruitgang te combineren met een gezond economisch beleid", om op deze wijze een verdere groei mogelijk te maken.
De opslag van vloeibaar aardgas met het doel een tijdelijke, sterk vergrote vraag door de verbruikers, te kunnen opvangen, wordt ook steeds vaker toegepast. In de zomermaanden wordt dan aardgas vloeibaar gemaakt en opgeslagen teneinde in de winterperiode als het gasverbruik stijgt - en bij extreme vorst zelfs zeer sterk stijgt aan de vraag te kunnen voldoen. Men noemt dit „peak shaving".
In de Verenigde Staten bestaan reeds een kleine 20 peak shaving-installaties, in Europa 3, nl. te Nantes, Stuttgart en (nabij) Manchester. De plannen van de Nederlandse Gasunie een dergelijke buffervoorraad op de Maasvlakte aan te leggen dateren van 1971. Door bestuurlijke moeilijkheden zijn zij nog niet verwezenlijkt. De bedoeling is de winterpieken in de Randstad Holland, waar verhoudingsgewijs meer mensen wonen dat in de rest van het land, tijdig te kunnen opvangen. Berekend is dat een verantwoorde buffervoorraad aardgas 75 miljoen m3 groot moet zijn. Er zullen twee tanks van 57.000 m3 en een kleine stikstoftank van 16.000 m3 worden neergezet. Deze stikstof, die aan het aardgas zelf wordt onttrokken, zal als koelmiddel dienen.

Koelmethode
Het koelen zelf speelt zich in een soort grote huishoudkoelkast af. Deze bestaat uit een compact gebouwde, roterende compressor en een kanalen- en vatenstelsel. Daar Gronings aardgas uit een mengsel van methaan en stikstof bestaat, worden in dit kanalen- en vatenstelsel, een samenstelsel van warmtewisselaars en afscheiders, de methaan en stikstof gescheiden en vloeibaar gemaakt. Beide vloeistoffen worden in dubbelwandige stalen tanks opgeslagen. De ruimte tussen de binnen- en buitentank de spouw bedraagt 75 cm - wordt gevuld met perliet, een poedervormig mengsel van vulkanische oorsprong, in hoofdzaak aluminiumoxyde en siliciumoxyde, dat zeer goede isolerende eigenschappen heeft en onbrandbaar is! De tanks voor het vloeibare methaan worden door een aardendijk omgeven. Lekkage van de tanks is onder normale onstandigheden uitgesloten. Er kunnen zich echter onvoorziene calamiteiten voordoen, waarbij de tankconstructie het begeeft. Daarom is de inhoud van de omdijkte ruimte rondom de tank zo groot, dat het vloeibare aardgas bij lekkage binnen de dijken blijft. Na de ramp van Cleveland in 1944 zijn er nergens ter wereld bij de opslag van vloeibaar aardgas ooit nog moeilijkheden ontstaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 11 april 1975

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Vervoer vloeibaar aardgas niet langer een probleem

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 11 april 1975

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken