Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Hongaarse verzetsheld tegen communisme Mindszenty in ballingschap overleden

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Hongaarse verzetsheld tegen communisme Mindszenty in ballingschap overleden

6 minuten leestijd

WENEN — Dinsdagmiddag is in Oostenrijk overleden kardinaal Mindszenty, voormalig primaat van Hongarije en aartsbisschop van Esztergom. Kardinaal Mindszenty woonde sedert enkele jaren in Oostenrijk, nadat in een overeenkomst tussen de Hongaarse regering en het Vatikaan zijn vertrek uit de Amerikaanse ambassade in Boedapest was bewerkt. Kardinaal Mindszenty is 83 jaar geworden.

De Hongaarse kardinaal kreeg wereldbekendheid door het geruchtmakende proces, dat in februari 1949 door de Hongaarse regering tegen hem werd gevoerd. Hij werd tot levenslang veroordeeld, maar bevrijd tijdens de Hongaarse opstand in 1956. Na enkele dagen van vrijheid verkreeg hij na het neerslaan van de opstand asiel in de toenmalige Amerikaanse legatie, thans ambassade, waar hij tot 1971 verbleef.

Hij heeft steeds geweigerd zich vrijwillig uit Hongarije terug te trekken, ofschoon zowel van de Hongaarse regering als vooral ook van het Vatikaan sterke druk op hem werd uitgeoefend, omdat hij een normalisering der betrekkingen tussen kerk en staat in Hongarije in de weg zou staan.

In 1974 onthief paus Paulus kardinaal Mindszenty van zijn aartsbisschoppelijke zetel van Esztergom. Dit heeft de kardinaal nooit aanvaard. Enkele dagen voor zijn dood heeft de kardinaal hiertegen nog geprotesteerd. In de houding van het Vatikaan zag hij een te grote tegemoetkomendheid tegenover de communistische regering van zijn land.

PROTEST

Kardinaal Mindszenty, zoon van boerenouders uit het dorp Csehemindszenty, heette eigenlijk Prehm. Toen de Duitsers het land binnen vielen, veranderde hij zijn naam uit protest in Mindszenty naar het dorp waar hij vandaan kwam. In 1919 werd hij priester gewijd. Wegens zijn verzet tegen de eerste communistische overheersing in Hongarije onder Bela Kun werd hij in de twintiger jaren gevangen gezet.

In maart 1942 werd hij tot bisschop gewijd. In 1944 werd hij door de Duitse bezetters gearresteerd en door de Russische troepen bevrijd. Na de Hongaarse bevrijding werd hij benoemd tot aartsbisschop van Esztergom en daarmee tot primaat van Hongarije, oorspronkelijk de op een na hoogste functie in het Hongaarse staatsbestel. In februari 1946 werd hij tot kardinaal benoemd.

Van begin af aan heeft hij zich tegen de communistische regering van Hongarije verzet. Tot een openlijke botsing kwam het in 1948, toen de regering het bijzonder onderwijs nationaliseerde. De kardinaal verbood alle priesters en zusters aan het genationaliseerde onderwijs mee te werken. Eind 1948 werd hij gearresteerd wegens landverraad en deviezensmokkel.

NIET DE WAARHEID

Toen hij gearresteerd werd, verklaarde hij: alles wat ik zal bekennen, zal een afgedwongen bekentenis zijn en niet de waarheid. Tijdens het proces in februari 1949 maakte de kardinaal op de aanwezigen een afgematte en uitgebluste indruk. „Hij was zichzelf niet", verklaarden aanwezigen.

Het proces eindigde in een veroordeling tot levenslang. Maar na 7 jaar werd de kardinaal van de gevangenis overgebracht naar een huis, waar hij onder huisarrest bleef. In 1956 werd hij tijdens de Hongaarse opstand triomfantelijk naar zijn bisschopszetel teruggebracht. De vrijheid duurde enkele dagen.

Hij vroeg asiel bij de Amerikaanse legatie, hetgeen in feite wederom gevangenschap betekende, want hij kon het gebouw niet verlaten. Voor de ingang van de legatie stond aan de overkant van de straat dag en nacht een auto van de Hongaarse politie met draaiende motor klaar. Ondertussen leerde kardinaal Mindszenty terwille van zijn gastheren Engels, zodat hij de leden van de legatie, die op zijn kamer de mis bijwoonden, zonder tolk kon toespreken.

Vele jaren heeft kardinaal Mindszenty model gestaan voor het verzet der RK kerk tegen het communisme. Maar in de tweede helft der zestiger jaren begon men zich af te vragen of de algemeen bewonderde principiële houding van de kardinaal geen belemmering vormde voor de normalisering der betrekkingen tussen kerk en staat in Hongarije. De nieuwe benadering groeide vooral na het tweede Vatikaanse concilie.

NAAR ROME

In 1971 was het zover. Het Vatikaan en de Hongaarse regering kwamen overeen, dat kardinaal Mindszenty naar Rome zou mogen gaan. Onder welke voorwaarden is nooit bekend gemaakt. Vier weken verbleef kardinaal Mindszenty in het Vatikaan. Hij voerde toen talrijke gesprekken met de paus en met de curie, vooral het staatssecretariaat, onder welks verantwoordelijkheid de Vatikaanse buitenlandse politiek wordt gevoerd.

De kardinaal vestigde zich in het Pazmaneum, het dicht bij Wenen gelegen vroegere theologieseminarie van het aartsbisdom Esztergom. Noch van de kant van het Vatikaan noch van de kant van de kardinaal werd enige verklaring afgelegd. Dinsdag 5 februari 1974 publiceerde het Vatikaan een schrijven van de paus aan Mindszenty, waarin de paus de kardinaal dankte voor zijn grote inzet voor de kerk van Hongarije. De paus sprak van de doornenkroon, die de kardinaal moest dragen.

Deze brief vormde de inleiding op het besluit van de paus om kardinaal Mindszenty te ontheffen van zijn functie van aartsbisschop van Esztergom. Dit besluit werd genomen — aldus het Vatikaan — onder de druk van ernstige pastorale overwegingen. De kerk van Hongarije moest nieuwe bisschoppen hebben, die de kerk in de omstandigheden van nu konden leiden. Kardinaal Mindszenty antwoordde met een scherpe verklaring, waarin hij ontkende vrijwillig zich te hebben teruggetrokken als primaat van Hongarije.

Hij zou zich wel vrijwillig hebben willen terugtrekken, wanneer de kerk in Hongarije werkelijk vrij was geweest.

VACANT VERKLAARD

De verklaring van Mindszenty werd door het Vatikaan beantwoord bij monde van prof. Alessandrini, perschef. Deze wees erop, dat de paus zich na langdurig rijp beraad in geweten verplicht had geacht het diocees Esztergom vacant te verklaren en een apostolische administrator te benoemen. Wat betreft de Vatikaanse concessies aan Hongarije merkte de Vatikaanse spreker op, dat men in Rome zeer goed op de hoogte is van hetgeen er zich in Hongarije afspeelt. En juist daarom heeft het Vatikaan beslissingen genomen, die tegemoet komen aan de dringende noden van de kerkelijke gemeenschap in dat land. En dat kwam vooral hierop neer, dat de kerk een actieve, bemoedigende en sterke leiding zou krijgen in de persoon van een herder, die binnen het normale kerkelijke recht zou kunnen fungeren.

Na zijn ontslag als aartsbisschop van Esztergom publiceerde kardinaal Mindszenty zijn memoires, die ook in Nederland verschenen zijn. In zijn voorwoord schrijft hij: „Ik wil niet de vruchten oogsten van mijn lijden en wonden, maar ik maak dit openbaar, opdat de wereld weet welk een noodlot het kommunisme voor haar in petto heeft".

Kardinaal Mindszenty werd dinsdagmorgen In het ziekenhuis van Wenen geopereerd. Hij stierf dinsdagmiddag om 14.15 uur als gevolg van hartzwakte.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 7 mei 1975

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Hongaarse verzetsheld tegen communisme Mindszenty in ballingschap overleden

Bekijk de hele uitgave van woensdag 7 mei 1975

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken