Bekijk het origineel

Soweto in opstand

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Soweto in opstand

4 minuten leestijd

Op de valreep voor zijn vertrek naar Europa wordt Vorster geconfronteerd met ernstige onlusten onder de zwarte bevolking in eigen land. Ogenblikkelijk herinnert iedereen zich weer de gebeurtenissen in Sharpeville, waar de zwarte inwoners van Zuid-Afrika in opstand kwamen tegen de handhaving van de zg. „pasjeswetten". De ongeregeldheden die daar in 1960 uit voortvloeiden, konden slechts met grote moeite en ten koste van minstens zeventig doden en honderden gewonden onderdrukt worden.

Draagt de opstand in Soweto vandaag hetzelfde karakter? Het antwoord daarop is ja en nee. Het toenmalige verzet werd allereerst gevonden onder de vele duizenden zwarte werkers die Zuid-Afrika telde en telt. Het Pan Afrikaans Congres riep op om op vreedzame wijze naar de politiebureaus te gaan, echter zonder persoonsbewijs, welk feit dan aanleiding zou moeten zijn om gearresteerd te worden. Immers wie zich zonder persoonsbewijs op straat bevond was strafbaar.

Het doel van de aktie was dat de gevangenissen overvol zouden raken en het produktieproces waar de zwarten onmisbaar voor zijn, tot stilstand zou komen. Een en ander om de eis tot afschaffmg van het door de zwarten zo gehate persoonsbewijs kracht bij te zetten. Alle matmelijke arbeiders boven de 16 jaar waren verplicht een dergelijk document bij zich te dragen.

Het bevatte niet alleen identiteitsgegevens, maar ook aantekeningen betreffende werkkring, belastingbetaling en eventuele gepleegde strafbare feiten. Daarmede was het in de ogen van de zwarte werker in Zuid-Afrika geworden tot een gehaat document, dat hem degradeerde tot lijfeigene. Het voorkwam dat de zwarte bevolking zich vrij door Zuid-Afrika kon bewegen.

Het verzet tegen deze rassenscheiding komt vandaag in Soweto op een ander niveau tot uiting. Nu is het niet in de eerste plaats de zwarte werker, die in verzet kwam, maar zijn zoon, die dank zij de krachtige pogingen die Zuid-Afrika doet op het gebied van scholing en onderwijs, tot een zekere''ontwikkeling komt.

Het opheffen van de levensstandaard leidt tot geheel andere problemen. De zonen willen het door vader gehate en dus ook door hen verfoeide Afrikaans niet leren. Reeds weken lang broeide het verzet. Aan de middelbare school Phefeni weigerden honderden zwarte leerlingen aan het onderwijs in het Afrikaans deel te nemen. Deze taal behoort met het Engels en hun stamtaal tot de verplichte vakken.

Op de achtergrond van het gebeuren in Soweto staat echter — anders dan in 1960 — de groeiende opvatting, dat de zwarte bevolking van Zuid-Afrika, evenals dat in andere landen in Afrika het geval is, de heerschappij van de blanken niet meer behoeft te dulden.

Dit is een ontwikkeling die ingeleid werd door de staatsgreep in Lissabon, die het einde van de koloniale heerschappij in Mozambique en Angola aankondigde. De zwarten hebben gezien dat de suprematie van de blanke bevollcing niet onaantastbaar is. Het aan het bewind komen van Frelimo in Mozambique en het MPLA in Angola bleken voor hen tastbare bewijzen van deze stelling te vormen.

Nieuwe leiders komen naar voren. Het rigoreuse verbod op het Pan Afrikaanse Congres (PAC) en de afsplitsing daarvan, het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), en het gevangenzetten van hun leiders heeft in het verleden de zwarte bevolking in Zuid-Afrika politiek monddood gemaakt.

Haar plaats wordt heden ten dage ingenomen door de' „Black People's Convention" /PC/, die voortkomt en ondersteund wordt uit de „South African Students Organisation" (SASO). De SASO is op haar beurt aan het einde van de zestiger jaren weer als uitsluitend zwarte vereniging voortgekomen uit de gemengdrassige studentenvereniging NUSAS.

Daarmede is het verzet van de zwarte bevolking tegen de rassenscheiding in handen gekomen van een nieuwe generatie. Deze generatie heeft — anders dan dat in 1960 het geval was — een betere opleiding gehad. Echter ook een opleiding waarin voor marxistische en socialistische ideologieën een grote plaats werd ingeruimd. De eenzijdigheid van bijvoorbeeld de bibliotheek van de grote zwarte universiteit voor het Noorden, spreekt in dit verband duidelijk boekdelen.

Vond Sharpeville plaats omdat de „witman" zich te laat realiseerde wat groeide, nu is het niet anders. Met dit verschil, dat „Soweto in opstand" veel verstrekkender gevolgen heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Soweto in opstand

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken