Bekijk het origineel

Bijbel in Israëlische opvoedkunde

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Bijbel in Israëlische opvoedkunde

PROMOTIE HERVORMDE ISRAÊLPREDIKANT SCHONEVELD

6 minuten leestijd

LEIDEN — Donderdagmiddag is aan de Leidse Rijksuniversiteit drs. J. Schoneveld uit Ein Kerem bij Jeruzalem gepromoveerd tot doctor in de Godgeleerdheid op een Engelstalig proefschrift „De Bijbel in de Israëlische opvoedkunde". Promotor was prof. dr. P. Roest, gewoon hoogleraar in de pedagogiek en voorheen o.a. lector in de didactiek van het godsdienstonderwijs. Co-promotor was de Jeruzalemse hoogleraar dr. Zvi Adar, een vooraanstaande Israëlische pedagoog.

De promotieplechtigheid had plaats onder grote belangstelling, vooral van de Israël-deskundigen van de Nederlandse kerken. Ds. Coos Schoneveld is de Israëlpredikant vanwege de Ned. Hervormde kerk en uitgezonden door de Hervormde Raad voor de verhouding van Kerk en Israël. Sinds 1967 is dr. Schoneveld, zoon van nu wijlen prof. dr. J. Schoneveld, oudtestamenticus van de Protestantse Faculteit te Brussel, in Israël werkzaam, ondermeer als theologisch adviseur van de Hervormde synode voor de zaken van Israël en het jodendom.

In de studie van dr. Schoneveld waarvan bij Van Gorcum en Comp. te Assen ook een handelseditie verschijnt en waarvan mogelijk ook een Hebreeuwse uitgave uitkomt - beschrijft de auteur in ruim driehonderd bladzijden het onderwijs van het „Oude Testament" in de staat Israël.

 De Bijbel - voor de Israëli's uiteraard de Wet, Geschriften en Profeten „Tenach" - neemt in de opvoedkunde en het schoolonderricht een grote plaats in. Alle geestelijke en culturele stromingen in deze jonge staat vinden, aldus Schoneveld, hun weerspiegeling in de wijze waarop zij de Thora, Profeten en Geschriften onderwijzen. En dat geschiedt aan alle typen scholen, religieuze en niet-godsdienstige. Schoneveld onderzoekt in zijn proefschrift de diverse uitgangspunten van dit Bijbelonderricht.

Beter verstaan

Een onderzoek naar die Bijbelse invloed kan, zo betoogde Schoneveld, bijdragen tot een beter verstaan van het hedendaagse geestelijke en culturele leven van Israël. In zijn lijvige studie gaat Schoneveld (geb. 1934) vooral in op drie aspecten van de pedagogiek: de vorming van de leerlingen als leden van het joodse volk; de vorming, zoals die gericht is op de verhouding tot de medemens en de maatschappij; en de vorming van de leerling met het oog op de uiteindelijke zin van het leven.

De diverse uitgangspunten van het Bijbels onderwijs in de pedagogische literatuur ging Schoneveld vooral na aan de hand van twee groepen vragen: Waardoor worden die uitgangspunten bepaald en welke uitwerking hebben ze? En: Welke plaats neemt de Bijbel (het Oude Testament) hier in, welke autoriteit wordt eraan toegekend.

Drie delen
Er is ook in Israël op allerlei wijzen secularisatie waar te nemen. Hoe beïnvloedt dit verschijnsel het Bijbelgebruik in de opvoedkunde? Het boek van dr. Schoneveld valt in drie delen uiteen. In 't eerste onderzoek de predikant de uitgangspunten vanwaaruit het Bijbels onderricht werd onderwezen vanaf de vestiging der eerste Zionisten in Palestina tot de huidige staat Israël toe. In die hoofdstukken bespreekt dr. Schoneveld ondermeer het onderwijs in de traditionele ghettoscholen; het neo-orthodoxe onderwijs; de Joodse Verlichting (Haskalah), de orthodoxe religieuze stroming en de arbeidersstromingen zoals in de linkse kibboetzim.

In het tweede deel geeft de auteur weer, hoe een aantal uitgekozen Bijbelgedeelten overeenkomstig de besproken uitgangspunten in de pedagogische literatuur worden behandeld. Zo gaat hij de verhalen over Abraham na, en vooral de zogeheten Landbelofte, de binding van Izaak (Genesis 22), de wetten omtrent de behandeling van slaven, het beleg van Jeruzalem door de Babyloniërs in de profetie van Jeremia, de prediking van Amos met als hoofdmotief de verkiezing van Israël en het boek Job; vooral Gods antwoord op Jobs klachten.

In het laatste deel van zijn boek vat Schoneveld het voorgaande samen en hij geeft ook een eigen beoordeling van de stof. Hij constateert dat er tal van uitgangspunten zijn bij het hanteren van de Bijbel op school, bijvoorbeeld trouw aan de traditie, het universele karakter van de religie, het Joodse volksbestaan (nog weer onderscheiden in een conservatief. revolutionair, religieus en moreel uitgangspunt), de rechtvaardige samenleving en de ontwikkeling van de menselijke persoon (humanistisch en algemeen-godsdienstig).

Bijbel als bron

Op vier manieren, ontdekte de auteur, fungeert de Bijbel als bron: men onderwerpt zich eraan; men projecteert elementen van zichzelf op de Schrift; men confronteert zichzelf met de Tenach en men maakt de manier, waarop men zichzelf verstaat, los van de Bijbel, die slechts als informatie uit het verleden wordt gezien.

Het laatste hoofdstuk van het proefschrift is gewijd aan de secularisatie in Israël en het verstaan van de joodse identiteit. In het naschrift wijst Schoneveld de wegen aan, die uit deze studie leiden tot een nieuwe verhouding van joden en christenen.

Stellingen

Ook de Nederlandse pedagogen en docenten godsdienstonderwijs kunnen profijt hebben van dit proefschrift; zo betoogt de auteur in één van de veertien stellingen, die het werk vergezellen. Wij citeren ervan:

 • De catechese en het godsdienstonderwijs in Nederland en elders kunnen veel profijt trekken van de pedagogische en didactische bezinning in Israël op het Bijbelonderwijs (...).

• Het is gewenst, dat in de theologische opleiding een studieverblijf in Israël opgenomen wordt, waardoor studenten, en eventueel ook afgestudeerde theologen, de gelegenheid krijgen de Bijbel te bestuderen in zijn geografische en historische omgeving, zich te verdiepen in de joodse oorsprong van het christelijk geloof en in het huidige joodse leven en denken, en in aanraking te komen met oosterse en westerse tradities van het christendom en met de Islam.

Aldus de laatste stelling van Schoneveld die door de organisatie van de jaarlijkse theologen-seminaren in Jeruzalem in belangrijke mate tot de realisering daarvan heeft bijgedragen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Bijbel in Israëlische opvoedkunde

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken