Bekijk het origineel

Toenemende interesse voor poëzie

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Toenemende interesse voor poëzie"

„ VIJFENDERTIG VERZEN"

14 minuten leestijd

De uitgevers die zich min of meer richten op lezers uit de grereformeerde grezindte, blijken in toenemende mate geïnteresseerd te zijn in de uitgave van poëzie.

 Zo ontvingen we van „De Vuurbaak" uit Groningen een bundeltje gedichten van de (debuterende?) dichter Tiemen W. Rasker. De bundel is uitgegeven onder de weinig poëtische titel „Vijfendertig verzen".

Over de uitvoering ervan kunnen we het gauw eens zijn: keurig verzorgd en een fijne typografie. Wat dat betreft niets dan lof. De lezer verwacht nu een „maar". Dat komt ook. doch de nodige voorzichtigheid dient hierbij betracht te worden.

Wanneer Tiemen Rasker inderdaad een beginnend dichter is. kan het bijzonder ontmoedigend voor hem zijn een recensie te lezen waarin het negatieve overheerst. Bovendien geeft ook de recensent slechts zijn subjectieve visie. Anderzijds past echter eerlijkheid in hut verslag uitbrengen van een leeservaring. Ook de dichter is er niet 'mee gediend wanneer hij in het gezicht geprezen en achter de rug bekritiseerd wordt.

Ik kan niet zeggen, dat Raskers bundel bij mij die vonk heeft doen overspringen waardoor interesse tot enthousiasme wordt. De interesse was er overigens wel na het lezen van het openingsgedicht:

een gedicht kan zijn een

teer en glazen huis

 en tegelijkertijd

 een zware last

van schouders afgenomen

maar al te vaak is een gedicht

een aangeboden glas dat niet wordt leeggedronken.

U ziet het: de vormgeving is modern: eindrijm is niet aanwezig; punten, komma's en hoofdletters zoekt men tevergeefs, behalve dan die ene en tevens laatste punt die het gedicht afsluit. Onder de lezers zullen er zijn die alleen al door de vorm hun mening klaar hebben. Voor hen behoeft het zo niet. In de eigentijdse poëzie is een vormgeving als hier echter vrij normaal geworden. Dat zegt natuurlijk nog niet veel, maar wel iets. De vraag komt op: wat maakt poëzie nu eigenlijk tot poëzie? Er kan dan heel wat wegvallen, waaronder bijv. het rijm.

Een essentieel punt voor poëzie is in ie-' der geval: een bepaald versritme, zoals dat o.a. wordt beïnvloed door een bepaalde regellengte. Probeert u het geciteerde gedicht nu eens als proza te lezen. U krijgt dan twee zinnen die vlot en zonder veel spanning zullen klinken. Men krijgt dan iets totaal anders dan in de poëzie-vorm zoals Kasker die geeft. De criticus zegt nu echter: zo kan ik ook gedichten schrijven. Men neme een zin. men knippe die in stukjes, men plaatse die stukjes onder elkaar, en ziedaar: het gedicht is gereed.

De dichter zal deze nuchtere kritiek wel serieus moeten nemen. Het voortdurend gebruik maken van enjambement (één zin over meerdere versregels) kan tot een kunstje, een maniertje worden. Ik vind de wijze waarop Rasker in het geciteerde gedicht te werk gaat verantwoord. Mede door de beeldspraak (een teer en glazen huis, een zware last, een aangeboden glas) komt het gedicht bij me over.

Om bij het beeld te blijven: ik heb dit aangeboden glas niet laten staan, maar aanvaard. Dat kan ik jammer genoeg lang niet van alle 35 gedichten zeggen. Van een gedicht als :

ik dacht je

gisteren te zien

maar toen ik

Je bereikte viel

een ogenblik

geluk aan gruizen

Je woont immers

allang niet meer in

aarden huizen.

Zou men nog kunnen zeggen, dat de vorm der gebroken zinnen over de verschillende versregels past bij de inhoud, nl. het in gruis vallen van een ogenblik geluk. Maar in een gedicht als:

sartre en anderen

zijn gelezen en

bestudeerd er

behoeft geen

paniek te

ontstaan weer

is bewezen dat

er niets nieuws

is onder de zon

niets

nieuws.

lijkt déze vormgeving me vrij zinloos en eigenlijk een beetje belachelijk.

Ik heb nogal lang stilgestaan bij vormkwesties. Wat de inhoud betreft; de bundeling van deze 35 gedichten is een vrij willekeurige, waardoor ik een bepaald centraal thema niet heb kunnen ontdekken. Raskei geeft wel blijk van een scherp opmerkingsvermogen. Ik denk hierbij aan zijn gedicht „zoutoplossing" (opgedragen aan alle aborteurs), waarbij men de tot poëzie gestolde verontwaardiging over deze vorm van kindermoord nog naproeft. Te denken valt ook aan het gedicht ..passion", waarin het muzikaal verwerken en genieten van het lijdensevangelie aan de kaak wordt gesteld Een gedicht als ..ziekenkamer" blijkt uitstekend de gevoelens van de alleen liggende patiënt te verwoorden.

De bundel van Tiemen Rasker wil ten slotte als christelijke poëzie gelezen worden. Dat blijkt soms uit kleine aanwijzingen, soms ook wat overtuigender. Ik vraag me echter wel ernstig af, of een eenvoudig kind van God zich in déze poëzie zal herkennen. Ze is daarvoor niet naar de geest maar wel naar de vorm te modem. Verras send daarentegen vind ik dan weer het volgende gedicht dat als een belijdenis klinkt en niets van het gewild moderne heeft: leven is gaan langs stille wegen met haast te volle koffers sterven daarentegen is reizen zonder bagage eenmaal thuis wordt uit genade alles vernieuwd alles. Ik geloof dat we hier én qua vorm én qua inhoud met een goed gedicht te maken hebben.

M'n conclusie kan niet anders dan genuanceerd zijn: een bundel die me als geheel niet overtuigt, waarin echter enkele gedichten staan die hoopvol stemmen ten aanzien van christelijke poëzie ook voor onze eigen tijd.

n.a.v. Vijfendertig verzen door Tiemen W. Rasker, Uitg. De Vuur baak. Groningren. 1976, ƒ 5,90.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Toenemende interesse voor poëzie

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 18 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken