Bekijk het origineel

Kerkbezoek avonddienst binnen yijftien jaar gehalveerd

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Kerkbezoek avonddienst binnen yijftien jaar gehalveerd

VU-rapport over Geref. Kerken

6 minuten leestijd

Aan de Vrije Universiteit is een rapport verschenen met als titel „Ontwikkelingen in liet kerkbezoek in de Gereformeerde Kerken in Nederland in de periode 1955-1975". Het Instituut voor Practische Theologie aan de VU is er verantwoordelijk voor. Daling in het kerkbezoek voor de ochtenddiensten valt niet meer te bespeuren, hoewel deze tendens lange tijd merkbaar was. De avonddiensten evenwel hebben steed minder belangstellenden.

 Dit geeft perpectief aan allerlei pogingen om de kerkdienst te vernieuwen, aangezien de belangstelling voor de kerkdienst is gebleven, wellicht gestegen, aldus de kern van de conclusies, door het betreffende Instituut. Ieder jaar krijgen alle Gereformeerde Kerken van het Algemeen kerkelijk bureau het verzoek het kerkbezoek te tellen. Gedurende de laatste vijfjaar werd gemiddeld in ruim 85% van de kerken geteld. De categorie kerken die niet telt wisselt jaarlijks van samensteUing. Het aanwezige materiaal leent zich, vinden de samenstellers van het rapport voor het trekken van verantwoorde conclusies.

Gehalveerd

De feiten zijn dan dat vooral na ongeveer 1960 het kerkbezoek in de Gereformeerde Kerken sterk begint te dalen. Het meest spectaculair is de daling in de middag- of avonddienst. Het kerkbezoek werd in 15 jaar gehalveerd. Het liep terug van 48% in 1959 tot 24% in 1974. Dus in 1959 ging 48% van het totaal aantal gereformeerden - belijdende- en doopleden tezamen - zondagmiddag of -avond naar de kerk, nu nog slechts 24%. Het bezoek in de morgendienst liep in deze zelfde periode terug van 54% in 1959 tot 45% in 1974. Inmiddels constateert men voor de ochtenddiensten stabilisatie, terwijl de dalende trend zich in de middag- of avonddienst doorzet. In 1975 beliep het percentage 23% voor de tweede dienst.

Hierbij zal. hoewel het rapport dat niet vermeldt - ongetwijfeld in het geding zijn dat een groot aantal kerken er van afgestapt is nog een tweede dienst te houden, hoewel de kerkorde hierin wel bindende voorschriften geeft. Doelend op de verscheurdheid in de afgescheiden kerken merkte wijlen ds. S. van Dorp op 7 oktober 1934 bij de herdenking van de afscheiding op: „Men verbrak de eenheid met zo vele gelovigen, die in de kerk der vaderen bleven. Voor zoveel het van hen afhing, verdeelden zij, zonder het te bedoelen natuurlijk, het lichaam van Christus. Nu wordt de boom uit zijn vrucht gekend. En die vrucht is niet zo mcoi". Het zou de vraag zijn hoe deze hervormde predikant de huidige ontwikkeling van de verenigde kerken der afscheiding en doleantie beoordeeld had, afgaande op de vrucht.

 Drie

De gewoonten zijn immers anders geweest! Gezelle Meerburg werd nog in 1849 naar Franeker beroepen op voorwaarde van „des zondags drie predikatiën, 's winters gaarne ééne godsdienstoefening op een werkdag en overigens catechisatiën en huisbezoekingen". Er is ontegenzeggelijk in het „tot rle gemeente Gods naarstiglijk komen om Gods Woord te horen" een en ander gewijzigd.

,,Het interpreteren van de cijfers is uiterst ingewikkeld en vraagt veel nader onderzoek", aldus het rapport. De daling hangt samen met de veranderingen in normen met betrekking tot het kerkbezoek, zo concludeert men. Daarnaast met de veranderende houding ten opzichte van geloofsopvattingen of ten opzichte van het geloof als zodanig.

 Als' verdere oorzaken stelt het rapport:

- spanningen in de kerken die kunnen leiden tot „wegblijven uit de diensten; - het ontstaan van een grotere behoefte om er 's zondags op uit te trekken; - veranderingen in de sociale controle;

- het ontstaan van alternatieven zoals uitzendingen voor radio en televisie;

- het tot ontwikkeling komen van nieuwe instituties zoals crèches en kindernevendiensten.

Deze kunnen tot effect hebben een toename van het kerkbezoek in de ochtenddienst en vermindering in de middagdienst;

 - veranderingen in de leeftijdsopbouw.

 De stabilisatie in de ochtenddienst schrijft het rapport toe aan een uitgewerkt raken van bepaalde van de genoemde factoren, en aan wijzigingen in de leeftijdsopbouw. Vermindering van het aantal dopelingen - algemene verlaging van het geboortecijfer is inderdaad aan de orde - geeft stijging van het percentage kerkgangers.

Stabilisatie.

Als derde factor waaraan stabilisatie wordt toegeschreven wordt genoemd de "blijvende belangstelling voor de kerkdienst". Veel gemeenteleden hebben kritiek aldus het rapport maar zij gaan niettemin naar de kerk omdat zij niet weten waar zij het" anders zouden zoeken.

Als consequentie stelt het rapport - in het afsluitende gedeelte - moeten we in de stabilisatie een extra impuls zien om de kerkdienst te verbeteren. In de gemeenten raken de institutionele kaders waarbinnen de dialoog gestalte kan krijgen in onbruik, aldus het rapport. Er is een toenemende pluriformiteit in de geloofsbeleving en confrontatie met nieuwe problemen, kortom tal van veranderingen.

 De nieuwe behoeften die hierdoor ontstaan, aldus het rapport vormen de achtergrond van de vraag naar andere kerkdiensten, al of niet in aanvulling op de nu bestaande, naar kerkdiensten waarin een veel sterker accent komt te liggen op de uitleg van de Bijbel, naar leerdiensten waarin de centrale geloofsvragen nadrukkelijk aan de orde komen en niet angstvallig worden vermeden, naar informatiediensten, en naar dialoogdiensten. Aldus het rapport.

 De discussie hierover zal ongetwijfeld op gang komen. Zeker zal het Instituut voor Practische Theologie zijn rapport aan de officiële kerkelijke instanties aanbieden. Dat wordt voor de generale synode een dankbaar praatstuk. De gevolgen zijn nog niet te overzien. Er is althans al eerder gesproken over afschaffing van de verplichting tot het houden van een tweede dienst op zondag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

Kerkbezoek avonddienst binnen yijftien jaar gehalveerd

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 juni 1976

Reformatorisch Dagblad | 8 Pagina's

PDF Bekijken