Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Milieukartering nodig voor natuurbehoud

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Milieukartering nodig voor natuurbehoud

Bij ruilverkaveling,woningbouw enwegenaanlegi

8 minuten leestijd

UTRECHT — Sinds 1975 wordt er in de provincie Utrecht aan milieulcartering gedaan. E!i<e zomer lopen één of meer deskundigen over het platteland van de provincie. Zij tekenen alle voorkomende planten in op lijsten en kaarten. Dit project, dat jaren in beslag neemt, moet resulteren in een complete inventarisatie van alle planten in de provincie Utrecht.

f P'fl/f o«re sireekredaclie)

De milieukartering wordt niet alleen in Utrecht beoefend. In ZuidHolland ,,karteert" men op bescheiden schaal: slechts de soorten worden aangegeven, niet de hoeveelheid waarin ze voorkomen.

De provincie Utrecht slaat tot nu toe alles op dit gebied. Per dag wordt elke vierkante kilometer apart uitgeplozen en ingetekend: met strafkaarten, luchtfotokaarten en lijsten waarop stafkaarten, plantjes staan vermeld, trekken dagelijks enkele vaste- plus enige seizoenkrachten het veld in. De routes die men volgt worden ingetekend en bewaard. De biologen kruisen direct aan welke planten er voorkomen en in welke mate, terwijl de planten die niet direct kunnen worden thuisgebracht naar het laboratorium gaan.

Beroering

Het gebeuren rond de milieukartering is dit voorjaar heftig in beroering gekomen toen de kabinetscrisis tot gevolg had dat het karteringswerk in Utrecht grote vertraging opliep. Op de dag dat het kabinet Den Uyl viel, had de Kamer namelijk moeten beslissen over een wetsvoorstel van staatssecretaris Polak tot wijziging van de verdeelsleutel waarmee de provincies financiële steun van het rijk krijgen. Utrecht zou hierdoor meer financiële armslag krijgen. Op die basis had het provinciaal bestuur reeds een paar ton extra beschikbaar gesteld voor de milieukartering.

Met die extra centen was het mogelijk de milieudienst van provinciale waterstaat die tot nu toe uit twee vaste biologen bestond (aangevuld met universitaire hulp in de zomer), uit te breiden met een aantal nieuwe krachten, waaronder een hydro-bioloog en een fysisch geograaf. Enkele medewerkers waren al aangesteld, toen het kabinet viel. De planning van de heren Hessel, hoofd van de dienst, en Wildschut, vaste man in het veld, voor dit seizoen liep danig in de war.

Verloren seizoen

Nog voor de zomervakantie heeft Den Haag de provincie Utrecht bericht toch akkoord te gaan met de voorgestelde begrotingswijziging van de provincie. Het Koninklijk Besluit kwam enige weken daarna af. Toch kan hierdoor het seizoen min of meer als verloren worden beschouwd. Het karteren is mogelijk van mei tot september. Dit jaar waren het de gebieden rond Houten, Oudewater, Wijk bij DuursteHoe is dit systematische verzamelen de en De Meern aan de beurt, maar het staat wel vast dat De Meern en Wijk bij Duurstede dit jaar kunnen worden vergeten.

Verwacht wordt nu dat de milieukartering nog wel vier a vijfjaar in beslag zal nemen. Er is al tussen de 600 en de 700 vierkante kilometer gekarteerd. De gehele provincie Utrecht beslaat een oppervlakte van zo'n slordige 1500 km2.

Belang

Het milieukarteren is niet zo onbelangrijk als de buitenstaander wel denkt. Wanneer uit de gegevens blijkt dat een gebied — uit natuurwetenschappelijk oogpunt — van zeer grote waarde is, zal daar bijvoorbeeld niet zo snel kunnen worden gebouwd of een weg worden aangelegd.

Zo is in en om het dorp Houten de discussie in volle gang over het al of niet bouwen van een enorme stadswijk voor Utrecht. Den Haag en Utrecht willen wèl. Houten en omgeving willen niet. Mogelijk kunnen de ,,biologen met hun plantjes" hun steentje bijdragen in de discussie. Zo is het ook voor actiegroepen mogelijk om gebruik te maken van de gegevens van de provincie. Ze zijn namelijk voor een ieder opvraagbaar. Zo rijzen interessante vragen rond het milieukarteringsproject, dat het de moeite waard maakt eens een dagje te gaan milieukarteren en te spreken met medewerkers van de provincie, die dit werk verrichten. We gingen mee het veld in in het gebied ten zuiden van Houten, tussen Schalkwijk en Tuil en 't Waal. van gegevens over plantjes in de provincie Utrecht nou eigenlijk tot stand gekomen? Het is zo'n vijf a zes jaar geleden begonnen. Een provinciaal statenlid vroeg aan GS of de provincie een bioloog in dienst had. Toen werd drs. ing. P. Hessel, nu hoofd van de afdeling oecologie, aangetrokken. Zijn taak was nog onduidelijk. Hij moest adviezen geven over wat in die tijd me een nogal vaag begrip was: milieubeheer. Door zijn eigen inzet is toen in '75 de milieukartering tot stand gekomen.

Om te weten hoe de kartering in z'n werk gaat, is het nodig mee het veld in te gaan. Als we rond elf uur door het veld lopen maakt drs. Wildschut mij duidelijk hoe groot de plantenrijkdom van één slootkantje kan zijn. Hij wijst op het water en haalt er een handvol kroos uit. ,,Kijk dit water is behoorlijk vervuild, het bezit namelijk een soort kroos dat alleen in vies water voorkomt. Overigens is het wateroppervlak in zijn geheel bedekt met kroos, niet zo'n best teken. Schoner water bevat veel minder van de overbekende groene plantjes".

Toch blijken er langs zo'n vervuilde slootkant maar liefst 30 verschillende soorten planten te groeien, zowel in het water als wat hoger tegen de kant: grassoorten, riet en waterplantjes.

De bioloog vertelt dat dit zeer vaak voorkomt. Op andere plaatsen treft hij weleens bijna het dubbele aantal aan. Aan de andere kant van de sloot is een houtwal. Daar zijn de twee andere karteerders die met ons meegaan, de vegetatie aan het onderzoeken. Zij nemen een andere route. Driftig strepen zij alle voorkomende plantjes aan op de meegebrachte lijsten.

Peper

Een eindje verderop plukt Wildschut plotseling een groen blaadje uit het gras. „Proef maar", zegt hij en uw verslaggever — zich van geen kwaad bewust — steekt het blaadje in zijn mond. „Dit noemen ze waterpeper", aldus de bioloog, maar dat is inmiddels duidelijk geworden, want het blaadje levert na enig kauwen de smaak van een theelepel met peper op.

Stieren

Op onze route gaan we dwars door het weiland, springen over slootjes, klauteren over hekjes en lopen — angstig achteromkijkend — door een wei waar zich tussen de koeien een jonge stier bevindt, die ons vervaarlijlt een eindje achternaloopt maar tenslotte zijn boze voornemens weer laat varen. Wildschut vertelt dat de karteerders herhaaldelijk last hebben van loslopende stieren. Hijzelf is enige tijd geleden nog in een sloot gesprongen toen hem geen andere keus overbleef.

„Kun je nou begrijpen dat de mensen dit werk saai vinden", zo zegt hij terwijl hij midden in een weiland bewonderend stil blijft staan bij een broepje bloeiende planten. „Steeds weer die natuur, die altijd anders is".

Wildschut vindt de natuur altijd uniek. „Het is niet mogelijk om te zeggen dat een gebied waar zeldzame planten voorkomen unieker is dan een ander. Vijftig jaar geleden stond in het „gewone" gebied evenveel", zo zegt hij. „Elk stukje op zich is uniek".

Gebruik

De gegevens worden op verschillende manieren gebruikt. Zo kijkt de provincie naar de inventarisatie bij de voorbereiding van een streekplan of bij het opstellen van een notitie die de recreatieve gevoeligheid van een gebied aangeeft. Ook particulieren en organisaties kunnen de milieukarteringsgegevens gebruiken. Het landbouwschap vraagt vaak gegevens voor het agrarisch gebruik van een gebied.

Zo zal het gebied bij Schalkwijk opnieuw worden verkaveld. Wildschut: „Onze gegevens kunnen van dienst zijn om hier enkele natuurgebiedjes te behouden. Het is de bedoeling een paar moerasjes te handhaven. Welke dat moeten zijn kan men straks bepalen aan de hand van de gegevens".

Hij vindt het werk niet altijd even dankbaar. Persoonlijk is hij van mening dat de milieukartering niet van echte invloed is bij beleidsbeslissingen. "Neem nou Houten, waar een groot aantal woningen moeten worden gebouwd. Hierover is van hogerhand al zoveel gezegd. Ik geloof dat onze gegevens het niet tegen zullen houden. Het blijft rommelen in de marge".

Onpartijdig

De milieukarteerders blijven onpartijdig. Zij verzamelen slechts en geven geen waardering aan de gegevens. Ing. P. H. van Veen van de afdeling planologie en milieu-educatie vertelt dat de gegevens worden opgeslagen zonder waarderingsnorm. „Om duidelijk te maken dat wij verder onpartijdig zijn. Als iemand wil zien wat bijvoorbeeld het verhogen van de grondwaterstand voor gevolgen heeft voor de planten, kan hij dat zo nagaan. De waardering geeft hij dan zelf', aldus ing. Van Veen.

Tijdens het milieukarteren zijn de biologen verschillende maleii Opvallende dingen tegengekomen, hoewel echte zeldzaamheden slechts sporadisch vooiicomen. Zo zijn in het Eemgebied diverse planten gevonden waarvan men dacht dat ze daar niet meer bestonden zoals de behaarde boterbloem.

Zeldzaam

,,Er zijn echt dingen uitgerold, waarvan niemand de waarde wist; heel onbekende gebiedjes", aldus drs. Wildschut. Volgens hem komen bijzondere gevallen vaak ook voor op de meest onverwachte plaatsen, zoals wegbermen.

Van Veen benadrukt dat de mooiste plaatsen veelal de meeste mensen trekken. Hij noemt als voorbeeld het natuurgebied bij Overberg, ten westen van Veenendaal. ,,Omdat de rest van het gebied uit dennenbos bestaat, is daar de meeste druk van de recreatie. In het overgangsgebied is hët aantrekkelijk om te wonen".

Van Veen en Wildschut vinden dat er nog al eens kwistig met de natuur wordt omgesprongen. „Van bovenaf wordt geredeneerd dat we eerst het minst belangrijke moeten opofferen. Een geheel verkeerde redenering, zo vinden zij, want op die manier blijf je doorgaan en hou je tenslotte niets over".

Drs. Wildschut tenslotte vindt persoonlijk het natuurbeheer van de provincie Utrecht maar erg matig. „Maar, zo geeft hij toe, „in vergelijking met andere provincies is het erg goed".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 20 augustus 1977

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Milieukartering nodig voor natuurbehoud

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 20 augustus 1977

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken