Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Devaluatie in Zweden is de prijs voor de welvaart

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Devaluatie in Zweden is de prijs voor de welvaart

Van model-welvaart tot model-ruihe

6 minuten leestijd

STOCKHOLM Wij consumeren sneller dan wij produceren. Met deze woorden gaf de Zweedse premier Faelldin de beweegreden weer om de kroon met 10 procent te devalueren. Op de foto de directeur van de Nationale vank van Zweden C. H. Nordlander.

Betekent de Zweedse devaluatie en het uittreden uit de monetaire slang, het roemloos einde van de Zweedse sociale modelstaat? Is de rigoureuze afwaardering van de Zweedse Kroon en het ingrijpende stel maatregelen op het loon- en prijsfront, de illustratie van de opvatting, dat het onmogelijk is in onze gebroken wereld het paradijs weer op te bouwen?

Juist omdat hetzelfde streven ook in ons land hand over hand toeneemt — slechts de aardgasopbrengsten verhullen onze precaire positie — is het noodzakelijk kennis te nemen van hetgeen in Zweden gebeurt.

Noodzaak

,,Wij hebben te lang geleefd van geld, dat wij nog verdienen moeten", zei de Zweedse minister van Economische Zaken op de persconferentie naar aanleiding van de Zweedse devaluatie. „Daarom zijn nu harde maatregelen nodig om onze nationale huishouding in stand te houden", zo ging hij verder. Premier Faeldinn lichtte de getroffen maatregelen — een algehele loonstop gedurende twee jaar, prijsstop en beperking van de consumptie, die moet leiden tot hogere besparingen, toe. Het gehele pakket toont grote overeenkomst met de visie die in ons tand op het nabije sociaal-economisch beleid bestaat. Ook de oorzaken, die tot deze visie leiden, vertonen grote overeenkomsten.

In een uitvoerige analyse waarschuwde de gezaghebbende OECD deskundigen voor de gevaren die Zwe

OSLO De Noorse minister van financiën, Per Kleppe, knipt hier een hoekje van een biljet van 1000 kronen, dat vastgehouden- wordt door de Noorse premier Odvar Nordli, na de devaluatie van de kroon met 5%. den liep. „Het handhaven van de volledige werkgelegenheid heeft een scherpe stijging van de loonkosten tot gevolg", zo stelden de deskundigen vast. Het gevolg daarvan is, dat de betalingsbalans toenemende tekorten zal vertonen.

De cijfers maakten duidelijk, hoe catastrofaal exact, juist deze woorden, in 1975 uitgesproken, waren. In twee jaar stegen de loonkosten met vijftig procent, terwijl het tekort op de betalingsbalans tot miljarden kronen steeg.

Kernenergie

Na 45 jaar geregeerd te zijn door sociaal-democraten, kwam elf maanden geleden een burgerlijke coalitie aan de macht. De regeringswisseling kwam niet zozeer tot stand naar aanleiding van de sociaal-economische problematiek atswel, naar aanleiding van het kernenergiebeleid. De verontrusting door een ambitieus bouwprogramma van kerncentrales werd door de oppositie handig uitgebuit en dreef de socialist Palme bij de laatste verkiezingen van zijn stoel. De technische problemen die ontstaan zijn bij de reeds in aanbouw zijnde centrales heeft het tot nu toe Faeldinn gemakkelijk gemaakt, zijn verkiezingsbelofte waar te maken. Geen Zweed, die gezien de optredende problemen vandaag eraan denkt, hoe nijpend ook in de toekomst het energietekort wordt geschilderd nieuwe kerncentrales in aanbouw te nemen.

Faeldinn staat vandaag voor de onmenselijke taak, de totaal vastgelopen Zweedse economie, die over haar welvaart gestruikeld is, weer op gang te brengen. Daarnaast is deze economie gestruikeld over het uitblijven van een duidelijke opleving van de wereldeconomie. In een pogen de recessie buiten de deur te houden, besloot men in 1971 door het invoeren van loonsubsidies de werkgelegenheid te handhaven. Bedrijven die zich door concurrentie uitgeschakeld zagen werden door middel van deze subsidies, ter wille van de werkgelegenheid, op de been gehouden. Een adequate situatie als vandaag in ons land beoogd wordt. De keus leidde er toe, dat slechts anderhalf procent van de beroepsbevolking werkloos is. Deze 70.000 werklozen bestaan in feite uit niet plaatsbare, zieke of anderszins niet in te schakelen werknemers. Daarnaast echter, en dat zijn in feite degenen waar geen werk voor is, worden 170.000 Zweden te werk gesteld in allerlei overheidsprogramma's.

De collectieve sector vangt een groot deel van hen op. In omscholings- en leerprocessen zijn nog eens een 60.000 Zweden ondergebracht. Zij ontvangen daarbij bijna vijftien gulden per uur! Ondanks al deze maatregelen tot behoud van de werkgelegenheid zal de Zweedse industrie 'dit jaar minimaal 40.000 arbeidsplaatsen minder tellen.

Te zwaar

De keuze „iedereen het recht op werk te kunnen garanderen", blijkt voor de Zweedse economie te zwaar te zijn. Eén op de zes Zweedse bedrijven manoeuvreert in de rode cijfers en kan slechts met omvangrijke subsidies blijven draaien. De staat heeft alleen aan deze maatregelen reeds 50 miljard gulden gespendeerd.

Het gevolg van de gekozen weg is geweest, dat de voorraden en niet produktieve werkgelegenheid tot een ongekende hoogte zijn gestegen. Voor de gekozen weg waren volgens de socialisten in het verleden goede redenen aanwezig. Men ging er van uit dat een kleine industriële natie in een recessie niet onmiddellijk de politiek van de leidende economische machten in de wereld behoeft te volgen. Voor een klein land als Zweden bestaat niet de noodzaak om aan dumping mee te doen, ten einde de markt te behouden. Zweden koos voor doorwerken en opslaan in afwachting van betere tijden. Nu deze betere tijden uitblijven, de opleving van de wereldhandel gaat maar langzaam, blijkt de financiële arm te kort. Aan het doorgroeien van de model welvaartsstaat moet een einde komen.

Inflatie

De tragiek van Zweden vandaag is, dat de devaluatie en de daarmede gepaard gaande binnenlandse maatregelen slechts de gevolgen van het gekozen sociaal-economische beleid tijdelijk verlichten. De devaluatie maakt de met torenhoge lonen en ijzingwekkend hoge lasten vervaardigde voorraden op dit moment goedkoper. Het is slechts tijdelijk.

De hogere invoerprijzen, want dat is immers de andere zijde van de getroffen maatregel wakkert de inflatie opnieuw aan. Deze stijgt reeds snel. In januari van dit jaar bedroeg zij nog negen procent, in de afgelopen maand was zij reeds tot twaalf procent gestegen. De verwachting, dat loonsverhogingen dit jaar tot vijf procent beperkt kon blijven, is reeds vergeten. De rege- " ring hoopt de verhogingen nu tot twaalf procent te kunnen beperken. wordt soms ten voorbeeld gesteld. Zijn vergaande medezeggenschap als een oplossing voor de economisch moeilijkheden aangeprezen. Van een modelwelvaartsstaat is Zweden vandaag een repeterend model-ruïne geworden. Drie devaluaties binnen een jaar waarbij de Zweedse kroon bijna een vijfde van zijn waarde verloor herinneren aan Latijns-Amerikaanse verhoudingen, maar in niets aan een hooggeïndustrialiseerd en ontwikkeld land. Of heeft juist de hoge ontwikkelingsgraad veroorzaakt, dat teveel risico's genomen werden? Een grondige studie van de Zweedse problematiek lijkt ons, ter fundering van een positieve I l}enadering van het huidige in ons 1 land voorgestane sociaal-economische beleid, ontnuchterend te werken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 31 augustus 1977

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

Devaluatie in Zweden is de prijs voor de welvaart

Bekijk de hele uitgave van woensdag 31 augustus 1977

Reformatorisch Dagblad | 10 Pagina's

PDF Bekijken