Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De Panamakanaalzone: een stukje USA in de tropen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De Panamakanaalzone: een stukje USA in de tropen

7 minuten leestijd

Wat is de status van de huidige Kanaalzone? Is het een integraal onderdeel van de USA zoals Alaska? Of hebben de Amerikanen slechts een aantal bases op Panamees grondgebied? Het is geen van beide. De werkelijkheid zit er ergens tussenin en dat maakt de Panamakanaalzone tot een hoogst interessant verschijnsel.

De Kanaalzone heeft een eigen bestuur, eigen politie en eigen postzegels. Maar de grens tussen Panama en de Kanaalzone is niet met slagbomen en douaneposten gemarkeerd en de Panamezen hebben vrij toegang tot de zone. Ook voor buitenlanders is bij een bezoek aan de Kanaalzone geen Amerikaans visum nodig. lijkheid van de nieuwe republiek Panama uitgeroepen. Vier dagen later erkenden de VS de nieuwe staat en dwongen Colombia om af te zien van militaire acties tegen de opstandelingen. Dezelfde maand nog werd het Panamakanaalverdrag getekend. Een verdrag dat eeuwigdurende geldigheid zou hebben.

In ruil voor de Amerikaanse bescherming stond Panama een vijf mijl (acht kilometer) brede zone af aan weerszoden van het te graven kanaal. Alleen de steden Colon en Panama zouden — hoewel op minder dan vijf myi van het nieuwe kanaal gelegen — er buiten vallen.

Ofschoon Panama formeel soeverein bleef in het gebied van de zone (het is dus geen Amerikaans grondgebied) droeg het aan de Verenigde Staten een groot aantal rechten en bevoegdheden in de Kanaalzone over, die de VS mochten hanteren „alsof ze soeverein waren in het gebied". De rechten en bevoegdheden, die voor eeuwig werden overgedragen, hadden betreldiing op het gebruik, bezit en beheer van het grondgebied van de zone ten behoeve van het aanleggen, onderhouden en laten functioneren van het kanaal, de verdediging van het kanaal en het bevorderen van de publieke gezondheid. spreken van het achtste wereldwonder. Er zijn plannen om een nieuw kanaal aan te leggen, op zeehoogte, dus zonder sluizen, maar concrete vormen hebben die plannen nog niet aangenomen.

Deze veroudering van het Panamakanaal heeft zeker een rol gespeeld bij de Amerikaanse bereidheid om in het nieuwe kanaalverdrag met Panama grote concessies te doen. De verschillende sluiswerken, maken het Panamakanaal in een toekomstige oorlog ook erg kwetsbaar voor (atoom)bomaBnvallen en zelfs voor guerrilla-acties.

Imperialisme

Een belangrijker motief voor president Carter was echter dat het huidige verdrag met zijn „eeuwigheidsbepalingen" niet alleen voor Panama, maar voor heel Latijns-Amerika het symbool was van het Amerikaans imperialisme. Met het nieuwe verdrag wil Carter duidelijk maken dat hy wil afrekenen met de kanonneerbootpolitiek uit het verleden, toen Amerika door z^jn geweldig militair overwicht, aan de Latijns-Amerikaanse buren zijn wil oplegde.

Het nieuwe verdrag heeft een beperkte geldigheidsduur. Het loopt tot 31 december 1999. Zodra het verdrag in werking treedt, gaan Panama en Amerika het kanaal gezamenlijk beheren en krijgt Panama een veel groter aandeel in de opbrengsten van het kanaal dan thans het geval is. Ook krijgt Panama meteen al tweederde terug van de ruim 1400 vierkante kilometer grote kanaalzone. Na 31 december 1999 is het Panamakanaal uitsluitend een 'Panamese aangelegenheid en zullen de Amerikanen zich ook uit de zone terugtrekken. Wel hebben Panama en de VS een defensieverdrag' gesloten voor onbeperkte duur, ter verdediging van het kanaal. Dit verdrag was een dringende eis van de Amerikanen. Het maakt dat zij ook na 1999 nog militaire bemoeienis houden met deze waterweg. Maar over de interpretatie van dit accoord is inmiddels al onenigheid ontstaan tussen de Amerikanen en de Panamezen.

Senaat

Het zal overigens voor president Carter niet eenvoudig zijn om dit nieuwe Panamakanaalverdrag door de Amerikaanse Senaat geratificeerd te krijgen. Temeer omdat hiervoor een tweederde meerderheid vereist is. De Panama-kwestie ligt gevoelig in de USA en de openbare mening is voorshands tegen de overdracht van het kanaal en de Kanaalzone aan Panama. Conservatieve republikeinen als Ronald Reagan en senator Strom Thurmond leiden de strijd tegen het nieuwe verdrag. Het is ons kanaal, zo redeneren Carters tegenstanders. Het is op onze kosten gebouwd en de Kanaalzone is voor eeuwig ons domein. Dat staat allemaal zwart op wit. Waarom zouden we dan het kanaal en de zone weggeven?

Zij wijzen ook op de groeiende Cubaanse invloed in Midden-Amerika en stellen dat het ontmantelen van de militaire tases ïn dé Kanaalzone de cotómunisten in^4e kaart speelt. In Panama zelf verzet éën kleine communistische' partij Standbeeld van Columbus in Colon. zich trouwens ook tegen het verdrag, maar dan met het argument dat het een dekmantel is voor een nog verfoeilijker Yankee imperialisme.

President Carter gaat er daarentegen vanuit dat dit nieuwe verdrag een basis biedt voor een betere samenwerking met Latijns-Amerika. Dat het tegemoet komt aan het sinds jaar en dag gekwetste Panamese nationalisme en dat de veiligheid van het Panamakanaal meer gewaarborgd wordt door Panamees-Amerikaanse vriendschap dan door gespannen betrekkingen tussen beide landen.

Zonians

Veel verzet tegen het nieuwe verdrag komt ook van de Zonians, de ongeveer 35.000 Amerikaanse burgers in de Kanaalzone. Sommige families wonen daar al voor de derde generatie. Deze Amerikanen brachten er hun American way of life, compleet met hun talloze golfclubs en niet te vergeten de vele kerken. De Church of God en de Church of Christ staan er letterlijk naast elkaar.

Verspreid over de zone hebben de Amerikanen hun bungalowparken gebouwd. Ze'hëblieh het daar best Hèiai' hun zin en weten het Amerikaanse welvaartspeil eii het Amerikaanse comfort te combineren met de aantrekkelijkheden van de tropen.

Het idee dat ze straks onder Panamees gezag komen te staan, wekt bij hen dan ook alleen maar afschuw. Sinds 1974, toen er schot kwam in de onderhandelingen tussen Panama en de USA, hebben tal van Amerikanen die bij de Kanaalmaatschappij werkten hun ontslag ingediend.

Vooral het artikel dat bepaalt dat binnen drie jaar na de ratificatie van het verdrag, de jurisdictie over de Kanaalzone aan de Panamezen zal worden overgedragen, stuit bij de Zonians op verzet. Thans vallen zij onder de Amerikaanse wetten en genieten zij de bescherming van de Amerikaanse politie. Straks wordt dat anders. Vandaar dat ze druk bezig zijn om zich te bewapenen, voor het geval de Panamezen zich zouden vergrijpen aan him persoon of goed. 'M

Militaire bases

Over heel de Kanaalzone verspreid bevinden zich tal van Amerikaanse militaire bases, veertien in totaal. Grote stukken land zijn als oefengebied afgezet. In de Kanaalzone bevindt zich ook de tropenopleiding van het Amerikaanse leger. Ongeveer zeventig procent van do Amerikanen in de zone is daar voor militaire doeleinden en niet voor het exploii teren van het kanaal. - i De Kanaalzone is ook het hoofdkwartier van het Zuidelijk commando van de VS. Belangrijk is eveneens de Escuela de las Americas, waiar duizenden officieren uit Noord- en Zuid-Amerika een opleiding gehad hebben in het bestrijden van guerrilla's. Ook de huidige Panamese regeringsleider Torrijos is daar opgeleid. Van deze veertien bases zullen er ten gevolge van het nieuwe verdrag tien gesloten worden. Vandaar dat het Pentagon ook niet staat te juichen over de nieuwe overeenkomst. De Kanaalzone i9.,iiS0>@l^s een mooi oefenterrein, ••••«iieh 'ss^ |»«» ^•

President Carter zal de komende maanden dan ook al z^n gewicht in de schaal moeten leggen om het akkoord door de Senaat aangenomen te krijgen. De bejaarde diplomaat Ellsworth Bunker, die de onderhandelingen met Panama geleid heeft, trok al een vergelijking met het grote Senaatsdebat in 1919 over de toetreding van de USA tot de Volkenbond.

De Senaat torpedeerde toen het voorstel van president Wilson (eveneens een „idealistische" democraat) om de USA tot deze organisatie te laten toetreden. Misschien heeft Carter meer succes. Een verwerping v ,n het verdrag door de Senaat zal de Amerikaans-Panamese betrekkingen onder zware druk zetten en waarschijniyk tot grote onlusten lelden aan de grenzen van de Kanaalzone.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 21 oktober 1977

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

De Panamakanaalzone: een stukje USA in de tropen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 21 oktober 1977

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken