Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Meesterlijke werken van Guilmant, Widor en Dupré

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Meesterlijke werken van Guilmant, Widor en Dupré

Concertserie in Haagse Houtrustkerk

7 minuten leestijd

(Door P. Baak) <br />De reden waarom iemand een orgelconcert bezoekt kan zeer verschillend zijn. De één graat, omdat het hem een innerlijke behoefte is de kennismaking met de klassieke meesterwerken te hernieuwen; het is voor hem „het feest der herinnering'". De ander graat „een avondje uit" en wenst zich te amuseren. Het programma moet dan ook aan de wens tot amusement tegemoet komen.<br />

Smaken verschillen echter. Het is moeilijk, om het iedereen naar de zin te maken. Orgelmuziek is een oneindig afwisselend terrein van ontspanning, of alternatieve inspanning, hoe je het maar wilt uitdrukken. Klassieke orgelmuziek, zo wordt het in de wandeling genoemd, is een ongelooflijk grillige wereld. Er zijn bijna geen terreinen meer die onverkend zijn gebleven. Er bestaan geweldige uitersten in. Muziek voor elk wat wils, waar weer uit voortvloeit dat „verandering van spijs doet eten". Rijk geornamenteerde barok van Johan Sebastian Bach en grote orgelsymfonieën van Alexandre Guilmant, Charles Marie Widor en Marcel Dupré.

Concerten

Van laatstgenoemde componisten - drie grote namen van Franse meesters tilt de wereld van de symfonische orgelliteratuur - zal op een drietal concerten in de Houtrustkerk aan de Beeklaan (bij de Segbroeklaan) te Den Haag/Scheveningen aandacht worden besteed. Zo zal op het openingsconcert op vrijdag 20 januari a.s. de Duitse organist Wolfgang Martin Baumgratz uit Freiburg Charles Marie Widor's „Symphonie Oothique" integraal ten gehore brengen. De Haagse organist Ben van Oosten zal op dezelfde avond de „Première Symphonie" van Alexandre Ouilmant uitvoeren. Gezamenlijk zullen de organisten een indrukwekkend werk van de Duitse componist Gustav Merkel vertolken (Sonate in d-mol) voor vier handen en vier voeten).
Organist Henk Klop uit Hardinxveld-Giessendam zal het tweede concert verzorgen op vrijdag 10 februari 1978. Het programma vermeldt een integrale uitvoering van de „Symphonie Passion" van Marcel Dupré.
Het laatste concert zal Ben van Oosten geven op vrijdag 3 maart 1978. Dan zal de „Symphonie Romane" van Charles Marie Widor in z'n geheel ten gehore worden gebracht. Natuurlijk zullen de laatste twee concerten omlijst worden met werken van andere componisten.
Graag wil ik dan nu de uit te voeren werken en componisten aangaande het concert op 20 januari in het kort belichten.

Alexandre Guilmant
Alexandre Guilmant (1837 - 1911) werd op 11-jarige leeftijd tot organist in zijn geboortestad Boulogne sur Mer aangesteld. Op zijn 20e jaar werd hij benoemd tot directeur der muziekschool aldaar en in 1871 werd zijn meesterschap op het orgel erkend door zijn benoeming tot organist van de Saint Trinité te Parijs. Daarop volgden vele kunstreizen naar het buitenland (Engeland, Italië en Rusland), waar hij als orgelvirtuoos optrad.
Hij heeft zich zeer verdienstelijk gemaakt door de uitgave en heruitgave van belangrijke orgelwerken van oude meesters. Maar ook zijn eigen composities zijn van belang en daaronder neemt de uit te voeren „Première Ssrmphonie", opus 42, oorspronkelijk gedacht als een symphonie met orgel, wel de voornaamste plaats in.

Het eerste deel bestaat uit een machtige Introduction, gevolgd door een Allegro waarin een markante thematiek, een meesterlijke ontwikkeling daarvan en een fraai contrasterend tweede thema de hoofdbestanddelen vormen. Hierop volgt een Pastorale (Andante quasi Allegretto) in 12/8 maat, waarvan het thema in fugatische vorm is doorgevoerd, afgewisseld door een koraalachtige episode, en het werk besluit met een Final, virtuoos van allure en daardoor vol levendig effect. De vorm waarin deze Final op ons toekomt doet, door het zich steeds voortspoedende ritme, denken aan een toccata. Aan het slot vindt het werk zijn bekroning in een majestueus orgelkoraal, gebaseerd op het 8e thema uit het eerste deel van deze symphonie.
De sonate in d-moll voor vier handen en vier voeten is één van de negen Sonaten die Gustav Merkel schreef. Hij werd in 1827 te Zittau geboren en stierf in 1886 te Dresden. De uit te voeren Sonate in d-moll werd bekroond door de Mannheimer Tonhalle. Het werk omvat drie delen: Allegro moderato (Psalm 42 : 6, 7, 8, 10), Adagio (Psalm 23 : 1-4) en Allegro con fucco-Fuga (Psalm 42 : 12).

Charles Widor
Charles Marie Widor (1846 - 1937) wordt beschreven als een man van middelmatige lengte en een krachtig postuur. Hij kleedde zich altijd verzorgd en hield van Parijs, van zijn vrienden en zijn werk. In het voormalige restaurant Foyot, de verzamelplaats van de Parijse kunstenaarswereld, behoorde hij tot de gasten, die hem waardeerden om zijn esprit, intelligentie, veelzijdige ontwikkeling en behulpzaamheid. In de salons van hoge culturele beschaving was hij een geziene figuur.
Vanwege zijn belezenheid en veelomvattende kennis koos men hem in 1910 tot lid van de Akademie van Schone Kunsten, waarvan hij vanaf 1914 als permanent secretaris fungeerde. Ook was hij lid van de Hoge Raad voor het Muziekonderwijs. In 1896 benoemde het Parijse conservatorium Widor tot hoofdleraar in compositie. Onder zijn leerlingen figureerden de componisten Henri Libert, Louis Vieme, Darius Milhaud en Marcel Dupré.
Aan hoge onderscheidingen ontbrak het Widor niet. Hij was Chevalier de la Legion d'honneur. Chevalier du Christ de Portugal, Commandeur de Saint-Grégolr Ie Grand, Commandeur de l'Ordre de Leopold, Commandeur d'Isabelle-la-Catholique, enz.
Widor was eerst plaatsvervanger van Camille Saint-Saëns, daarna werd hij in 1870 tot organist van het grote of tribuneorgel van de Saint Sulpice te Parijs benoemd, waar hij nog zijn zestig Jarig ambtsjubileum herdacht.

Het orgel in de St. Sulpice werd in 1781 door Clicquot gebouwd (6 klavieren, 64 registers) en van 1847 - 1868 door Aristide Cavaillé-CoU uitgebreid tot 100 sprekende stemmen.
Pas tegen zijn negentigste verjaardag begonnen Widors krachten af te nemen. Een grote voldoening voor hem was nog de uitbreiding van zijn Saint-Sulpice-orgel met twee door hem gewenste pedaalstemmen, zodat dit instrument vanaf toen 102 sprekende stemmen telde. Hij was echter genoodzaakt Marcel Dupré voortaan te laten spelen. Omdat hij de orgeltrap niet meer kon oplopen, luisterde hij nu iedere zondag naar diens spel. Op 12 maart 1937 was het honderd jaar geleden dat Alexandre Guilmant geboren werd. Widor had met levendige interesse meegewerkt aan de voorbereiding van een herdenkingsconcert., dat een aantal der beste leerlingen van Guilmant voor die avond in de Eglise de la Sainte-Trinité zouden verzorgen. Widor kon het concert niet meer bijwonen. Terwijl men zijn vriend Guilmant herdacht, stierf Widor thuis. Toen Dupré na afloop naar de woning van de 93-Jarige meester toog, was deze niet meer; een verslag over het aan zijn vriend gewijde herdenkingsconcert heeft Widor niet meer kunnen vernemen.

Kerstsymfonie

De vierdelige „Symphonie Gothlque" opus 70, waarvan Widor In 1890 zelf de première gaf in de kerk Saint Ouen te Rouen op het waarlijk magfistrale Cavaillé-Coll -orgel, is in feite een grootse kerstsymfonie. Het prachtige chromatische hoofdthema in C mineur boort zich als het ware dwars, zonder zich ook maar een moment te laten verdringen, door het eerste deel (Moderato) dat een schildering suggereert van de duisternis op aarde.
Na een enorme climax ebt de stroom van muziek langzaam aan terug. De duisternis begint te wijken voor de schemering en in de laatste pianissimo akkoorden in c majeur breekt als 't ware een zwakke lichtstraal door. Het tweede deel (Andante sostenuto) is een stille overpeinzing en wordt beheerst door een fluitthema.

Koraalfuga

In de derde deel, een Allegro in Solmineur, speelt het pedaal tegen de manuaalfuga de Gregoriaanse kerstmelodie „Puer natus est": een koraalfuga dus. Het vierde deel is weer een Moderato, nu in Ut majeur. De Gregoriaanse melodie hoort men eerst als thema üi de bovenstem van een streng modale vierstemmige manuaalzetting, geregistreerd met wijde 4- en 16-voetsstemmen, dus zonder 8-voets-basis. Er volgt een tweetal cantus flrmusvariaties: eerst een manuaaltrio met de cantus firmus in de onderstem en dan een manuaal-pedaal-quaddro met de cantus firmus als canon tussen de buitenstemmen.
Vervolgens komen kimstlge twee- en drievoudige canons, welke op hun beurt plaats maken voor een toccata. Tijdens een interessante harmonische en uiterst spanningsvolle behandeling dringen motief en tweede thema zich meer en meer naar voren en, ineens manifesteert zich de kersthymne met alle geopende registers van het orgel met het thema in stralende schoonheid in pedaaloktaven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 januari 1978

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Meesterlijke werken van Guilmant, Widor en Dupré

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 januari 1978

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken