Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Drenthe achter de terreur

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Drenthe achter de terreur

Boek over cultuur en historie

6 minuten leestijd

Als de naam Drenthe valt schrikken velen. Direct denkt men aan Zuidmolukse acties; de gedachten gaan haast automatisch uit naar gijzelingen van onschuldige mensen in een trein, school of provinciehuis. Juist deze terreurdaden hebben de provincie Drenthe een negatieve klank bezorgd.

Slechts weinigen kennen Drenthe alt aantrekkelijke vakantieprovincie met een brok folklore en mooie heidevelden afgewisseld met bossen. Als toeristenprovincie doet Drenthe het de laatste jaren helemaal niet zo best, ook weer in verband met de gewelddaden van een kleine minderheid van de Zuidmolukse gemeenschap in ons land.

Echter nog minder zijn de meesten op de hoogte van het Drentse eigen: de eigen taal en de eigen geschiedenis van deze provincie. Weinigen zijn zich bewust hoe zeer juist Drenthe sterker dan enige andere provincie in Nederland is bepaald door de oergeschiedenis. De ongerepte landschappen doen nog steeds denken aan de tijd van de Saksen. De hunebedden zijn daar een voorbeeld van. Maar ook de zeden en gewoonten van deze voor-christelijke periode zijn op het platteland tot in de 19e en 20e eeuw bewaard gebleven. Ze zijn een uiting van het Drent-zijn.

Dit laatste blijkt zelfs in de jaren '70 als een Tjerk Vermaning na een geruchtmakend proces zich er niet bij neer wenst te leggen dat de wetenschap het fijne van Drenthe afweet. De amateur-archeoloog probeert te bewijzen dat in zijn provincie de zogenaamde Neandertalers hebben rondgelopen. Hij kan het weten, hij is Drent. 

Beweging

Dit Drentse eigene, het diepgewortelde bijgeloof van de voorchristelijke periode en de eigen cultuur en taal, wordt beschreven in het onlangs bij Boekencentrum uitgegeven ,,Mensen in Drenthe". Lammert Huizinga, redacteur van de Hoogeveensche Courant en Tineke Wierenga, die de fotografie verzorgde, proberen hierin als het ware op te wekken tot een Drentse beweging.,,Drents eigen is datgene wat daartoe een aanzet kan zijn", zo meent de auteur in zijn inleiding. „Een beweging, waarin iedereen, oude zowel als nieuwe inwoners van Drenthe, iedereen die zich met  Drenthe identificeert, zich graag thuisvoelt".

Hij of zij die meer wil weten van dat Drent-zijn wordt een heel stuk wijzer van „Mensen in Drenthe". Na het lezen van het boek blijft een totaalindruk achter van de bevolking en haar historie. Het knappe is dat liet boek bestaat uit slechts een tiental lo.ise verhalen over bekende personen of gebeurtenissen in de Drentse geschiedenis. Tien op zichzelf staande vertelsels vanaf de jongste geschiedenis tol heden.

Of de verhalen alle historisch geheel juist zijn, is voor de auteur niet van belang. Het gaat er hem om dat het boek bijdraagt aan een verdere bewustwording bij velen van de Drentse identiteit. Achterin is dan ook een bronvermelding opgenomen. „Voor hen die er behoefte aan hebben om in de verhalen verbeelding van werkelijkheid te scheiden ".

Boeiend

De gedachtenwereld en de daden van mensen van vroeger en nu worden op boeiende'wijze weergegeven. Een bijzonder aardige vertelling gaat over de bekende altaarsteen van Rune. Allerlei veronderstellingen en historische feiten weet Lammert Huizinga te bundelen tot een verhaal over de altaarsteen, ontstaan in de oertijd en tenslotte in 1937 terechtgekomen in de pastorietuin van Odoorn. Huizinga weet precies uit te beelden hoe de Saksen zich bogen voor de altaarsteen en hoe de priesteres met behulp van deze steen de oogst weet te voorspellen. Tegelijkertijd verweeft de schrijver hierin dat een van deze oer-Drenten, Theod, aan het eind van de oogst in een bootje omkomt in een hevig onweer. Hij wordt door de bliksem getroffen. Hij wordt verbrand en zijn as wordt verzameld in een stenen kruik. Zijn kano blijft liggen, in de ogen van deze mensen rust daarop een noodlot.

Door de jaren heen komt de altaarsteen terecht iii de kerk van Rune, waaruit het blok tenslotte wordt geweerd door de eerste protestantse dominee. Aan het eind vindt een Friese oudheidkundige de steen, gebruikt als drempel in een boerenhuis.  Oudheidkundigen beschrijven dan de steen als de „vondst van het jaar". Enkele tientallen jaren later vindt men de boot van Theod. die eens voor dezelfde altaarsteen van Rune knielde...

Het zijn juist die wendingen in de historie en het belang van gebeurtenissen in het verleden voor het hedendaagse Drenthe die Huizinga zo goed weet te beschrijven. Van alle tien verhalen kan met recht worden gezegd dat ze iets van het Drents eigene weergeven.

Volksgericht

Zo gaat ook liet eerste verhaal over de historische mens in deze provincie. Het eindigt met een beschrijving van de zo omstreden figuur Tjerk Vermaning. In het boek kan men verder lezen over Wodan de Wolvenjager van Wiester, een vrijheidsstrijder in de lie eeuw, en de klokduiker van Gieten, een pastoor die de toekomst kon voorspellen. Een volksgericht in Havelte speelt zich af in de I6e eeuw en het niet eerder gepubliceerde volksgericht Sodom en Comorra ruim 55 jaar geleden.

De Hoogevener Jannes van der Sleeden wordt belicht als de Drentse Spinoza. In dit verhaal komt het verzet van de Drent met zijn gewortelde bijgeloof, eigenlijk ongeloof tegen het oprukkende christendom naar voren. De gebruiken rond rouw en dood in een familie van 200 jaar terug beschrijft Huizinga in „Lambert Geerts van Bunen 'uit de tijd". Een misdaad uit de vorige eeuw komt ter sprake in De moord bij 't Zwarte Gat. Dit verhaal is geheel geschreven in de taal van de streek. De schrijver wil hiermee  een bijdrage leveren tot het gebruik van het Drents als cultuurtaal. Mensen in Drenthe eindigt met de verzetsgeschiedenis in 1940/1945 van Dirk de Ruiter als „Drentse desperado"

Motieven

De verschillende hoofdstukken van het boek zijn doorspekt met allerlei religieuze motieven. Dit is niet zo verwonderlijk omdat vooral de ontwikkeling van oertijd, voor-christendom naar christendom en Hervorming een belangrijk stempel heeft gedrukt op de Drentse bevolking. Wat de oertijd van Drenthe betreft, zoals tegenwoordig zovelen gaat ook Huizinga uit van de evolutietheorie. In „Mensen in Drenthe" wordt rustig uitgegaan van een oermens die 50.000 jaar geleden over de hei liep.

Huizinga staagt er goed in het Drent zijn te beschrijven, zodat men vaak denkt: dit is niet de mening van Huizinga, maar zo denkt de Drent.

Het stevig ingebonden boek is van prachtige foto's voorzien. Tussen de tekst zijn zoveel mogelijk foto's geplaatst die het beeld van vroeger zo goed mogelijk weergeven. Dat geldt ook voor de meldingen van oudere Drenten. De exclusiviteit van het onderwerp en de toch wel pittige prijs zullen er echter toe leiden dat er niet zomaar duizenden exemplaren over de toonbank zullen gaan. N.a.v. Mensen in Drenthe door Lammert Huizinga/fotografie Tineke Wieringa; 115 biz.; prijs 39 gulden; Uitg. Boekencentrum BV - Den Haag.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 22 juli 1978

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Drenthe achter de terreur

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 22 juli 1978

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's