Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Krantenpapier flitst in lange banen aan de oever van de Rijn

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Krantenpapier flitst in lange banen aan de oever van de Rijn

Papier in goede banen bij Parenco in Renkum

8 minuten leestijd

Nederlandse kranten brengen jaarlijks 450.000 ton papier op de markt. Onder het motto „papier in goede banen" rolt aan de oever van de Rijn in Renkum bij Parenco BV het krantenpapier met een snelheid van 60 kilometer per uur uit een 120 meter lange machine.

Boven de vredige uiterwaarden langs de snelstromende Rijn tekent een loodgrijze lucht zich ongenaakbaar af. Windstoten jagen een regenbui langs de oevers van de rivier. Ingeklemd tussen het druipende Veluwebos en de voortsnellende watermasa's ondergaat het enkele tienduizenden zielen tellende dorp Renkum gelaten de uitbarstingen van de elementen.
Witte stoomwolken boven de krantenpapierfabriek Parenco geselt de wind uiteen tot flarden die vervagen boven de groene uiterwaarden. Welvarend rundvee in het grasland wedijvert in berusting met het nabij gelegen dorp onder de striemende regenvlagen. Eindeloos duurt het spel van wind en stoomwolken. Wild jaagt hij door de opstijgende stoomkolom. Spottend verwoest hij het begin van een poging om recht naar de hoge grauwe hemel te stijgen. Tientallen meters lager lijkt de wind vrij spel te hebben in de produktiehal van Neerlands enige krantenpapierfabriek. Stroken hagelnieuw papier klimmen in groteske banen naar boven. Een grillig schouwspel. Niet de wind, maar lucht onder hoge druk uit twee slangen blaast het papier tot woeste vormen. Onaangedaan slaat produktiedirecteur M. Biewenga gade hoe het papier zich overgeeft aan de felle luchtstromen. Een storing. Niet verontrustend.

Eén kwaliteit 

Even later flitst een brede papierbaan naar een wachtende rol. Een tamboer. Met een snelheid van zestig kilometer per uur draait de modernste krantenpapiermachine op het Europese vasteland een heldere baan papier uit haar computergestuurde innerlijk. „Wij maken hier één kwaliteit krantenpapier", zegt Biewenga. „Alleen de goede kwaliteit", voegt hij er tevreden aan toe. Haast liefdevol blikt hij naar de voortsnellende papierbaan.

Buiten slaan sissende waterstralen neer op duizenden boomstammetjes. Water is onmisbaar voor de papierindustrie. De krantenpapierfabriek heeft zich comfortabel in de uiterwaard langs de Rijn genesteld. De voordelen van Renkum voor de papierindustrie zagen zeven papiermolens al eeuwen geleden. Het papier maken was toen nog handwerk. Alleen schoon water als grondstof en als energiebron maakte de produktie mogelijk. De Renkumse beken dreven eertijds zeven papiermolens aan. Een uit 1720 stammende molen groeide uit tot de latere papierfabriek W. Sanders Tzn. Van Gelder en Zonen namen in 1907 de fabriek over en vestigden zich voor enkele decennia in Renkum. De fabriek Renkum I draaide na een grondige reorganisatie en aanpassing aan de toenmalige moderne tijd na twee jaar op volle toeren aan de produktie van fijnpapier.

Nieuw tijdperk

Het concern besloot tot de bouw van een tweede krantenpapierfabriek toen bleek dat de vestiging in Velsen niet meer aan de toenemende vraag naar krantenpapier kon voldoen. In de uiterwaarden van de Rijn in Renkum verrees in 1912 een fabriekscomplex.
Voor die tijd uniek. Opgetrokken uit gewapend beton. De Renkum II luidde een nieuw tijdperk in de krantenpapierindustrie in. De papiermakers bogen zich over vernieuwing, nieuwe en verbeterde produktiemethoden en -technieken en een hogere produktiviteit.
Denkwerk veroverde de plaats van handwerk. Toch bleef het papiermakersvak bestaan. „En het bestaat nog steeds", zegt men bij het vooruitstrevende bedrijf Parenco. „Want zelfs bij de meest geavanceerde technieken is „gevoel voor papier" onontbeerlijk".

Zwaar beschadigd overleefde het fabriekscomplex in Renkum de laatste wereldoorlog. Een jaar later draaiden de papiermachines weer volop. De naoorlogse jaren brachten de Renkumse papierindustrie een periode van voorspoed. Totdat in de jaren zeventig scheuren in het Van Gelder Zonen-rijk onherstelbare schade aanrichtten. Halverwege de jaren zeventig ontsnapte de krantenpapierfabriek in Renkum aan de onontkoombare ondergang van het concern. De dringend noodzakelijke modernisering van het bedrijf aan de Rijn werd in enkele jaren uitgevoerd. De papiermachines uit 1912 werden uit bedrijf genomen. Nieuwe gebouwen verrezen in de uiterwaarden. De climax in de modernisering vormde de grote papiermachinehal met daarin de modernste Finse apparatuur. Daarnaast werden onder andere gebouwd een thermomechanische pulpfabriek, een ontinktingsfabriek, een waterzuivering en voor de energievoorziening een gasturbine-installatie.
Het resultaat: een ultramodern bedrijf, meldt Parenco.

Inlands hout

De Nederlandse bosbouw en de gezamenlijke dagbladen, verenigd in de Nederlandse Dagblad Pers (NDP) boden de gemoderniseerde papierfabrikant goede vooruitzichten. De bosbouw bond een succesvolle strijd aan met houtleveranciers uit Scandinavië, Rusland en Canada. Buitenlandse concurrenten werden geveld, doordat de krantenpapierfabriek in Renkum overschakelde van de verwerking van geïmporteerd vurehout op grenehout, afkomstig van de binnenlandse grove den. Deze houtsoort komt zoveel in Nederland voor dat de binnenlandse behoefte aan papierhout er gemakkelijk mee wordt gedekt. Na de sluiting van de Limburgse mijnen, een gigantisch afzetgebied voor stuthout, juichte de bosbouw de plannen om met grenehout krantenpapier te maken van harte toe. Daarnaast garandeerde de NDP via langlopende contracten met dagbladen een binnenlandse markt voor het Renkumse krantenpapier. Onttrokken aan het ineenstortende concern Van Gelder Zonen, stapte de krantenpapierfabriek in Renkum onder de naam Parenco lichtvoetig de jaren tachtig binnen.
Na de sluiting van de krantenpapierfabriek van Van Gelder in Velsen startte Parenco vorig jaar de stilgelegde Renkum I weer op. De daar aanwezige PM 24 draait 40.000 ton krantenpapier per jaar. De grondstoffen voor de papierproduktie in de oude fabriek worden via een ondergrondse leiding over een afstand van anderhalve kilometer aangevoerd.

De nieuwe papiermachine PM 2 heeft een jaarcapaciteit van 165.000 ton. De fabriek draait volcontinu. Slechts tijdens enkele feestdagen wordt de produktie van krantenpapier gestaakt. Tweehonderd vrachtwagens rijden wekelijks de terreinen van Parenco op met tienduizenden boomstammetjes van twee meter lengte. Grenehout van de grove den uit Nederland en vurehout van de fijnspar uit West-Duitsland en Engeland. Vijf miljoen stammen passeren jaarlijks de fabriekspoorten. Houtzagerijen voorzien in de toelevering van 20.000 kubieke meter kleine houtspaanders, houtchips. Bij Parenco wordt verder ongeveer 50.000 ton oud papier per jaar afgeleverd. Tenslotte komt nog uit Scandinavië cellulose, langs chemische weg verkregen pure vezels.

Eendagsvlieg

De krant is een eendagsvlieg. Vergeeld door de zon rest het blad een roemloos einde. Als verpakkingsmateriaal wil zij op de markt een gulden nog wel eens tot een daalder helpen opwaarderen. Het trieste lot dat haar treft, drijft haar tot in WC's. Totdat in het woud van financieel noodlijdende verenigingen de oude krant wordt herontdekt. Dan blijkt het vod op een welkome wijze schaars gevulde kassen te kunnen versterken. Niet zelden ziet Parenco-directeur Biewenga luttele weken nadat een rol krantenpapier afgeleverd is bij de klant, zijn produkt terugkeren in de fabriek. Oud papier noemt hij een belangrijke grondstof voor nieuw krantenpapier. Balen oude tijdschriften en kranten verliezen hun inkt in een bad van warm water met chemicaliën. Bij de pulp voegt Parenco het uit Scandinavië geïmporteerde cellulose, waarvan de gebruikte hoeveelheid te klein is om de produktie zelf ter hand te nemen. Dagelijks produceert Parenco 100 ton papiervezels uit 125 ton oud papier. De krantenpapierfabriek denkt binnen enkele jaren de hoeveelheid oud papier te verdrievoudigen. Uiteindelijk zal nieuw krantenpapier voor ongeveer 45 procent uit oud papier gemaakt worden. In Amerika draait op dit moment zelfs al een papierfabriek volledig op oud papier.

Zes weken lang ondergaan de ongeschilde twee meter lange stammen van grove den en fijnspar een besproeiing met Rijnwater. Voortdurend nathouden maakt het hout zachter en beter verwerkbaar. Vure- en grenehout worden gescheiden behandeld. Pas later in het produktieproces vindt het mengen van beide houtsoorten plaats. Grenen is roser van kleur dan het wittere vuren. Parenco gebruikt het hout in een verhouding van ongeveer 70% grenen en 30% vuren.

Ontbasten

Rondflitsende zagen brengen de stammen op één meter lengte. Dan verdwijnt het hout in een schuinliggende, 24 meter lange ontbasttrommel. De trommel met een diameter van vijf meter draait zes keer in een minuut rond. De schors laat los door het rommelen en bonken van de stammen.
Uit de ontbasttrommel gaan de beste stammen naar de houtslijperij. Daar worden zij met grote kracht op een slijpsteen gedrukt en verslepen tot vezels onder toevoeging van grote hoeveelheden water. De gereinigde houtslijp wordt opgeslagen in een silo.
Grote bergen kleine stukjes hout van 2 x 2 x 0,5 cm — chips — op het fabrieksterrein zijn afkomstig van verspaande minder mooie stammen. In de thermomechanische pulpfabriek (TMP) worden de chips vervezeld. Onder druk bij een temperatuur van 125 graden Celsius vermalen vier molens de chips tot vezels.

De voorbereiding voor het eigenlijke papiermaken vergt bij Parenco de meeste tijd, ruimte en energie. In 20 seconden ontstaat uit pulp papier. Alleen mogelijk doordat papiermakers vanuit controlekamers het proces met behulp van computers besturen. De verschillende grondstoffen worden gemengd en verdund met water (99% water en 1% vaste stof). In de laatste 20 seconden van het proces wordt de verdunde massa met grote kracht over een breedte van 8.55 meter gespoten op een ronddraaiend zeef doek. Zeven vangen het water op dat met hoge snelheid uit het doek vliegt. Een granietwals van ongeveer 70.000 kilo perst het meeste water uit het vochtige papier.
Stoom uit 43 gietijzeren cilinders brengt het watergehalte terug tot de gewenste negen procent. Nadat het papier gladgemaakt wordt, wikkelt het zich razendsnel om de „tamboer".

Hoogwaardig 

Minachtend wordt van krantenpapier wel eens gezegd dat het de slechtse papiersoort is die bestaat. „Het is een eendagspapiertje", klinkt het voorzichtig uit de mond van directeur Biewenga. „Aan krantenpapier worden natuurlijk totaal andere eisen gesteld dan aan fijnere houtvrije papiersoorten. Krantenpapier moet sterk zijn om te kunnen worden verwerkt. Het gaat om het uiteindelijk drukresultaat. De rollen moeten snel en goed door de persen gaan. Na een paar uur in de zon mag een krant best wat vergelen". Beslist, trots klinkt door in de woorden van de papiermaker: „Technisch gezien is krantenpapier van een hoogwaardige kwaliteit". 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 oktober 1983

Reformatorisch Dagblad | 64 Pagina's

Krantenpapier flitst in lange banen aan de oever van de Rijn

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 1 oktober 1983

Reformatorisch Dagblad | 64 Pagina's

PDF Bekijken