Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Sovjet-Unie valt via Libië Soedan en Egypte aan

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Sovjet-Unie valt via Libië Soedan en Egypte aan

Gaddafi slechts marionet in handen van Kremlin

8 minuten leestijd

KHARTOEM — Twee gigantische Awacs-radarverkenningsvliegtuigen heeft president Ronald Reagan naar de Egyptische militaire basis Al Mazaa gedirigeerd als reactie op de jongste daad van agressie gepleegd door de Libische kolonel Moeammar Gaddafi. Een Libische TU-22 bommenwerper van Russische makelij heeft een aanval uitgevoerd op de Soedanese stad Omdurman, waarmee de al jaren bestaande onmin tussen Libië en Soedan niet zoveel nieuw leven is ingeblazen alswel werd bevestigd.

Het is de laatste paar jaar herhaaldelijk voorgekomen dat Libische toestellen aanvallen uitvoerden op Soedanees grondgebied. Daaraan lag het feit ten grondslag dat kolonel Gaddafi het niet kon verkroppen dat de pro-Westerse Soedanese leider Jaafar Noemeiry de zijde heeft gekozen van het uraniumrijke Tsjaad, dat Gaddafi in het kader van zijn streven een groot Afrikaans rijk te vestigen, meermalen grootscheeps heeft aangevallen. Zelfs bezetten Libische eenheden delen van Tsjaad, maar resolute Franse en Afrikaanse steun aan het regime van Hissene Habré heeft Gaddafi van een koude kermis doen thuiskomen. Soedan fungeert als een van de Afrikaanse aanvoerlanden die hulpgoederen en medicamenten aan Tsjaad leveren en dit heeft Gaddafi een extra reden bezorgd president Jaafar Noemeiry naar het leven te staan. Herhaaldelijk zijn complotten tegen het bewind van Noemeiry opgerold, waarbij voortdurend bleek dat de Libische potentaat er de hand in had.

Compromis

Het laatste drama is nu op een cruciaal ogenblik gekomen. Want Soedan ligt niet alleen overhoop met Libië, maar evenzeer met het pro-Sovjet regime van een andere buurman: Mengistu Haile Mariam van Ethiopië. De Libische aanval op Omdurman kwam juist nu tussen Ethiopië en Soedan in de Keniase hoofdstad Nairobi penibele besprekingen op gang zouden komen over de pijnlijke ontwikkelingen van de laatste maanden in het zuiden van Soedan. Daar heeft in de periode 1953 - 1970 een verschrikkelijke oorlog gewoed tussen het moslimregime van Noemeiry in het noorden en de zwarte christelijke bevolking van het zuiden. Die strijd heeft in de betreffende periode aan meer dan één miljoen mensen het leven gekost. Een verslag uit 1969 meldde: „De Noordsoedanese moslim militairen voeren vernietigingsaan•vallen op christelijke dorpen uit alsof zij Ipen sprinkhanenplaag bestrijden". De ^rlog tussen Zuid- en Noord-Soedan swas wat betreft de slachtoffers en de strijdmethoden niet minder bloedig en ernstig als die welke vandaag tussen Irak en Iran woedt. In de strijd in het zuiden van Soedan werd het regime Noemeiry destijds gesteund door het Kremlin, dat ook als bondgenoot van het Egypte van president Gamal Abdel Nasser optrad. Nadat president Sadat als opvolger van Gamal Abdel Nasser de vele duizenden Sovjet-„adviseurs" zijn land uitzette, is ook Soedan in Westers vaarwatei" beland. In 1970 is de burgeroorlog tussen Noord- en Zuid-Soedan geëindigd in een compromis, waarbij het zuiden een grote mate van autonomie beloofd is.

Te zeggen dat hiervan veel terecht gekomen is, zal schromelijk overdreven zijn. Maar de centrale regering in Khartoem heeft wel degelijk gepoogd de situatie in het zuiden op redelijke wijze te pacificeren. De voortdurende armoe in het zuiden heeft echter geleid tot in de laatste jaren steeds sterker geworden onbehagen, aangewakkerd door zowel het pro-Sovjetbewind in Ethiopië als door het in dezelfde koers varende regime van avonturier Moeammar Gaddafi.

Egyptische hulp

Waar het op neerkomt, is dat in de Soedanese kwestie de partijen van bondgenoten veranderd zijn maar de strijd weer doende is op te laaien. De Anyanya-guerrillastrijders behoren tot dezelfde stam die in Oeganda Idi Amin heeft voortgebracht, accepteren nu communistische steun, juist zoals massamoordenaar Amin die in het verleden gretig aannam. Amin is via Libië in ballingschap gedreven en bevindt zich nu in het anti-communistische Saoedi-Arabië. Radicalisme en conservatisme lopen nu eenmaal in de Arabische wereld op een merkwaardige manier door elkaar.

In het pro-Westerse kamp staan Egypte en Soedan vandaag nog naast elkaar. In de regeerperiode van wijlen president Sadat van Egypte is de toch al hechte band met de regering Noemeiry steeds sterker geworden. Sadats moeder was afkomstig uit Soedan en hij heeft dit land in feite steeds beschouwd als een, zeg autonoom, onderdeel van Egypte. Niet alleen heeft Egypte het nodige gedaan om Soedan op het ontwikkelingsvlak bij te staan, een fenomeen dat door experts gezien werd als de befaamde lamme die de blinde hielp, maar ook op het militaire vlak heeft Cairo de banden met Khartoem aangehaald. Dit vooral ook omdat in Egypte het bewustzijn is gegroeid dat Soedan, ingeklemd als het ligt tussen Libië en Ethiopië om de strategische route naar de Hoorn van Afrika, alscommu» nistische uitvalsbasis tegen Egypte van enorme betekenis zou kunnen zijn voor de ambities van het Kremlin in de regio tussen de Indische Oceaan, de Rode Zee en het Middellandse-Zeebekken. Voeg daarbij het gegeven dat de Nijl, levensader van Egypte, uit Soedan via Cairo naar de Middellandse Zee stroomt en duidelijk wordt dat president Moebarak als opvolger van Sadat moeilijk een ander beleid kan voeren dan dat gericht is op nauwe samenwerking met buurman Noemeiry.

Besprekingen

Toen Soedans buurland Tsjaad doelwit werd van de agressie van Gaddafi maakten zowel Cairo als Khartoem duidelijk dat zij de capriolen van de Libische kolonel niet duldden. De spanning tussen Egypte en Libië is verschillende malen hoog opgelopen en zelfs hebben Egyptische straaljagers in het verleden aanvallen op Libisch territoir uitgevoerd. Ruim een jaar geleden smeedden Egypte en Soedan hun militaire inspanningen zozeer aaneen dat gerept werd van een gezamenlijk commando en zelfs, naar goed Arabisch gebruik dat immer mislukt, van een mogelijke fusie tussen beide landen In de toekomst. Voordat president Sadat daverende ruzie met kolonel Gaddafi kreeg, poogde ook Libië met Egypte tot een fusie te komen. Vervolgens is Sadat Gaddafi gaan betitelen als „een idioot die in een gekkenhuis opgesloten zou moeten worden", een opinie die de Egyptische minister van buitenlandse zaken Kamal Hassan Ali vorige week zei nog steeds toegedaan te zijn.

De minister had extra reden om woedend te zijn, omdat de Libische aanval op Omdurman als gezegd de besprekingen met Ethiopië blokkeerden, waardoor de mogelijkheid om de weer oplaaiende guerrillastrijd in Zuid-Soedan langs politieke weg te beslechten voorlopig weer van de baan lijkt. Juist die guerrilla vormt het echte gevaar dat Soedan bedreigt, omdat succes van de zuidehjke opstandehngen die hun christelijke signatuur ten spijt hulp van het pro-Russische Ethiopië gretig aanvaarden, van binnenuit zou kunnen leiden tot de val van de regering-Noemeiry. Naar het oordeel van Cairo is het juist daarom zaak dat president Noemeiry erin slaagt om net als in 1970 de geschillen via politieke compromissen op te lossen.

Strategisch belang

Een opnieuw op volle schaal uitbreken van de burgeroorlog zal, ook al vanwege de gedeeltelijke integratie van het Egyptische en Soedanese leger, Cairo kunnen meeslepen in een gewapend conflict in een periode dat de Arabische wereld toch al extra verdeeld wordt door militair geweld. Egypte heeft zich er niet aan kunnen onttrekken na de laatste Libische aanval terstond 5000 manschappen compleet met pantservoertuigen en tanks naar Soedan over te brengen. Daartoe zijn per luchtbrug eenheden uit het gebied langs het Suezkanaal en de Rode Zee gebruikt, wat voor Israël vanwege de wijze waarop dit Egyptische militairen de handen bindt niet onprettig is maar wat voor Egypte nauwelijks enige aantrekkelijkheid te bieden heeft. Dit te meer niet omdat de operatie in Soedan een kostbare affaire is in een periode dat Egypte naar vermogen steun verleent aan het wanhopig en met zulke macabere middelen als chemische wapens tegen het Iran van ayatollah Khomeini vechtende Irak van dictator Sadam Hoessein.

Het moge Egypte slecht uitkomen, president Hosni Moebarak piekert er niet over de steun aan Soedan achterwege te laten, simpelweg omdat hij het strategische belang van de Hoorn van Afrika voor zijn land terdege inziet. Bovendien heeft Egypte Libië gewaarschuwd dat welke nieuwe provocatie dan ook „met geijkte middelen zal worden beantwoord". Zo heeft kolonel Gaddafi aangekondigd dat hij op 28 maart aanstaande een „groene mars" van Libische burgers richting Cairo wil organiseren. Het is twijfelachtig of Gaddafi het kan aandurven naast burgers ook militairen op grote schaal tegen Egypte in te zetten. Voor provocatieve aanvallen zal hij wellicht niet terugschrikken. Maar een grootscheepse strijd zal hij zonder twijfel verliezen en Gaddafi moge „idioot" zijn, een domoor is hij niet.

Sovjet-dreiging

Bovendien bevinden zich in zijn land vele tienduizenden Egyptische gastarbeiders, die hij in de toch al slecht florerende olie-industrie niet kan missen. Dat dit zo is, heeft Egypte met genoegen kunnen ervaren nadat president Sadat vrede met Israël sloot en Libië een van de stimulators werd van de Arabische economische boycot tegen het land aan daNijl. De boycot heeft nooit gewerkt en de Egyptische gastarbeiders werden wel degelijk in staat gesteld hun op de Libische olievelden verdiende geld naar hun door Gaddafi zo luidkeels verfoeide vaderland over te brengen. Ook op basis van deze ervaring had de Egyptische minister Kamal Hassan Ali ongetwijfeld gelijk toen hij deze week opmerkte Libië „niet als het grootste gevaar te zien dat Soedan, laat staan Egypte bedreigt".

Maar de agitatie vormt wel een stimulans voor het gevaar dat Soedan, en daarmee Egypte, uit de zuidelijke Hoorn van Afrika bedreigt. Achter dat gevaar schuilt de Sovjet-Unie, een gegeven waarvan niet alleen president Moebarak maar ook president Reagan zich ten volle bewust is. Vandaar dat Reagan die Awacs-radarverkenningsvliegtuigen naar Egypte gedirigeerd heeft, die zowel de capriolen vah Gaddafi's strijdmacht als die van de Ethiopische armee tijdig kunnen signaleren. Daarmee is dan wel alles gezegd. Want de Awacs kunnen geen aanvallen afslaan en het is de vraag wat de Verenigde Staten durven doen indien de Awacs een gevaarlijke ontwikkeling zouden signaleren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 maart 1984

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Sovjet-Unie valt via Libië Soedan en Egypte aan

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 maart 1984

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken