Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Komt Mozambique na Machel in extremistisch vaarwater?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Komt Mozambique na Machel in extremistisch vaarwater?

5 minuten leestijd

JOHANNESBURG — De dood van Samora Moises Machel, sinds 1975 president van de marxistische volksrepubliek Mozambique, betekent een klap voor de gehele zuidelijke Afrikaanse regio. Machel was, met al zijn fouten, een pragmatisch politicus die de belangen van zijn volk voorop stelde.

De geschiedenis van Afrika vertoont een lange rij staatshoofden en regeringsleiders die hun onderdanen ondergeschikt maakten aan hun vaak nevelige ideologie. Zo niet Machel, die als overtuigd marxist gevoeld moet hebben dat hij een verbond met een vijand sloot toen hij in 1984 met Zuid-Afrika het akkoord van Nkomati aanging.

Een non-agressiepact waarvan hij hoopte dat het voor een economische opleving in zijn geteisterde land zou zorgen. Dat het anders uitpakte was niet direct de schuld van Machel. De chaotische toestand in Mozambique is te wijten aan een groot aantal complexe factoren, zoals klimatologische omstandigheden, (droogte afgewisseld door overstromingen), het vertrek van honderdduizenden blanke deskundigen, een desastreuze marxistische economische politiek en de bloedige burgeroorlog die door de verzetsbeweging MNR tegen het Frelimobewind wordt gevoerd.
Moskou
Zuid-Afrika steunt de MNR, alle beweringen van het tegendeel ten spijt. Zo op het eerste gezicht heeft Pretoria er dan ook belang bij dat het Ferelimobewind, waarvan Machel de spil uitmaakte, zware klappen krijgt. Toch is Pretoria allerminst gelukkig met Machels dood want men wist wat men aan hem had. Dat weet men van zijn opvolger niet.
In feite hebben de Russen veel meer belang bij de dood van Machel omdat de invloed die Moskou in Mozambique heeft gezocht heeft zich als gevolg van Machels pragmatische beleid nooit echt kunnen manifesteren.
In de coulissen van het politieke spel in de hoofdstad Mapoeto staan marxisten van de harde hjn te wachten op het geschikte moment om de macht te grijpen. En dat zou voor Zuid-Afrika zeer ernstige gevolgen kunnen hebben.

Immers, de harde marxisten in Machels entourage hebben er geen doekjes om gewonden: het akkoord van Nkomati was hen een doom in het oog. Zij wilden dat Mozambique juist alle banden met Zuid-Afrika zou verbreken, ongeacht de economische consequenties van een dergelijke stap. 
Bang
Deze politieke radicalen waren, en zijn nog steeds, van mening dat het Frelimo aan de spits dient te staan van de marxistische strijd om Zuid-Afrika.
Geen pragmatisme dus a la Machel, maar een harde compromisloze strijd zoals premier Robert Moegabe van Zimbabwe tegen ZuidAfrika zegt te voeren.
Mocht Machels opvolger voortkomen uit deze harde marxistische kern dan verwacht men onder meer een opvoering van het ANC-geweld in Zuid-Afrika zelf en wellicht ook de komst van een Cubaans expeditieleger naar Mozambique.
Moskou heeft bij herhaling Machel een dergelijke strijdmacht aangeboden, in ruil voor economische hulpverlening aan het verarmde Mozambique.
Machel heeft nooit op dit voorstel willen ingaan, omdat hij (terecht) bang was voor een voorspelbare Zuidafrikaanse militaire en economische reactie. 

Tegen sancties 
Hoewel Zuid-Afrika eerder dezemaand aankondigde dat voortaan geen mijnwerkers uit Mozambique zullen worden aangetrokken, zal het in de praktijk zo'n vaart niet lopen. Zuid-Afrika heeft die mijnwerkers hard nodig.
De inkomsten van deze mensen vormen een van de belangrijkste bronnen van de Mozambikaanse staatskas. Dus ook op dit vlak is de eventuele komst van een dogmatisch marxist, die de recrutering zou stopzetten, voor beide landen funest.
Bovendien heeft Zuid-Afrika ook wat betreft de sanctiedreiging belang bij het openhouden van de contacten met Mozambique. De haven van Mapoeto verwerkt een groot deel van de Zuidafrikaanse export.
Zuidafrikaanse deskundigen zorgen ervoor dat de haven blijft draaien en president Machel vond dit allang goed: de inkomsten uit de overslag zijn niet te versmaden. Daarom stelde Machel zich steeds negatief op ten aanzien van de internationale roep om sancties tegen Pretoria. Daarin kan nu verandering komen. Al met al is het, ook al gezien de feitelijke toedracht van het vliegtuigongeluk waarbij Machel om het leven kwam, belachelijk te veronderstellen dat Pretoria de hand had in zijn dood.
Overeenkomstig de grondwet van Mozambique moet het uitvoerende comité van de Frelimo-partij een opvolger van Machel aanwijzen. De beste kans maakt Marcelino Dos Santos, de politieke beleidsbepaler en ideoloog van het Frelimo en een van de oprichters van deze partij.
Hij wordt verantwoordelijk geacht voor de mislukte economische politiek die Machel in de beginjaren heeft gevoerd.
Dos Santos is dan ook door Machel aan de kanf gezet maar hij heeft ruime politieke invloed in de partij-hiërarchie.
Opvallend was het dat Dos Santos de laatste dagen als woordvoerder van zijn partij optrad.

Militante generaal

Een tweede waarschijnlijke kandidaat is de huidige minister van buitenlandse zaken, Joaquim Chissano, die een zekere populariteit geniet en bekend staat als een voorstander van Machels pragmatisme, hoewel hij (en dit is altijd een opmerkelijk feit geweest) geen aandeel had in de onderhandelingen die vooraf gingen aan de ondertekening van het akkoord van Nkomati. Ten slotte is er de militante generaal Armando Guebuza, die in de strijdkrachten van het land de rol van marxistisch politiek commissaris vervult.
Hij staat bekend als een extreem links man die in het verleden verantwoordelijk was voor de inrichting van zogeheten heropvoedingskampen.

Hij heeft het gepresteerd om de straten van de grote steden te „zuiveren" van werklozen („nietsnutten ^ en parasieten" noemde hij deze p| mensen) en deze armzaligen samen i^| met opgepikte lichtekooien naar die ^ kampen te sturen. Hierbij vielen ^ honderden doden zodat Machel ge- ^ noodzaakt was Quebuza in te to- §§ men. ÜI

A la Angola?

Sommige politieke waarnemers zeggen dat Mozambique streeft naar eenzelfde oplossing die men in Angola vond voor de opvolging van wijlen president Neto.

Men koos hiervoor niet een van de bekende persoonlijkheden in het politieke leven, maar liever een vrijwel onbekende man die voor iedereen aanvaardbaar was.

De Frelimopartij van Mozambique moet wel een van de merkwaardigste marxistische partijen ter wereld zijn, want ze bestaat uit keiharde marxisten, pragmatici en pro-westerse figuren, dus van enige samenhang is geen sprake. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 22 oktober 1986

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Komt Mozambique na Machel in extremistisch vaarwater?

Bekijk de hele uitgave van woensdag 22 oktober 1986

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken