Rembrandts oeuvre kleiner dan aangenomen

Dit zei Christian Tümpel, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, gisteren in Amsterdam bij de introductie van zijn boek "Rembrandt". Hierin is het resultaat neergelegd van twintig jaar studie en onderzoek rond het werk van de zeventiende-eeuwse meester.

In de negentiende eeuw waren nog meer dan drieduizend door Rembrandt ondertekende schilderijen bekend. Door onderzoek werd dit aantal steeds minder, totdat in onze eeuw Bredius op 630 en later Gerson op 350 werken kwam. Tümpel houdt het erop dat het aantal met zekerheid aan Rembrandt toe te schrijven werken 265 bedraagt. Hij stelt daarbij ook vast dat tal van echte Rembrandts in de loop der eeuwen verloren zijn gegaan.

Clair obscur
De auteur tracht in zijn boek, 380 jaar na Rembrandts geboorte uitgegeven bij uitgeverij H. J. W. Becht in Amsterdam, het werk van Rembrandt opnieuw te interpreteren, zich daarbij losmakend van de uitleg van de traditionele literaire bronnen. Een desastreuze rol in de beoordeling van Rembrandts kunst speelt de overwaardering van het clair obscur, aldus Tümpel. Vele kunsthistorici menen dat Rembrandt zich vooral heeft toegelegd op de ontwikkeling van deze ene schilderstijl, wat hem tijdens het scheppingsproces het thema van zijn schilderijen zou hebben doen vergeten. De auteur vecht deze opvatting aan.

Joden
Ook andere mythes rond Rembrandt bestrijdt de Nijmeegse hoogleraar, die de schilder volgt vanaf zijn kinderjaren in Leiden tot het einde van zijn leven. Vele kanten van Rembrandt en diens werk komen daarbij aan bod, zoals zijn verhouding tot Jan Lievens en hun wederzijdse beïnvloeding. Zijn leerjaren bij Pieter Lastman, zijn verhouding tot de Amsterdamse joden te midden van wie Rembrandt woonde en werkte. Rembrandt als portretschilder en de zelfportretten uit zijn barokke periode worden ook uitgebreid onder de loep genomen.

Ongewoon
Een hoofdstuk is gewijd aan Rembrandt als etser. Op het punt van de bijbelse taferelen die Rembrandt schilderde, komt Tümpel tot de conclusie dat de schilder afweek van de tekst van de Bijbel, wat tamelijk ongewoon was. Rembrandt schuwde het daarbij niet om ook nog te profaneren, meent Tümpel.

Velen zien Rembrandt als een typische protestantse kunstenaar die alleen van de Bijbel is uitgegaan. Tümpel betoogt dat dit een te eenzijdige visie is. Rembrandt gaf een geheel eigen uitleg aan de Bijbel. Onder zijn opdrachtgevers waren joden en christenen, katholieken en protestanten. Het boek "Rembrandt" telt 448 pagina's met 450 illustraties, waarvan 350 in kleur. Ook bevat het een catalogus van het geschilderde oeuvre van de zeventiende-eeuwse kunstenaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen