Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Kerk in Oost-Duitsland niet langer soort vijfde colonne

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Kerk in Oost-Duitsland niet langer soort vijfde colonne"

Grootste probleem ligt op gebied van onderwijs

6 minuten leestijd

OOST-BERLIJN - „De kerkpolitiek van de Staat is sterk veranderd", zo meent Giinter Krusche, voorzitter van de Kirchentag 1987 en topfunctionaris van de Bond van Evangelische Kerken in Oost-Duitsland. „Tot 1956 was er nog sprake van een directe confrontatie. Wij werden beschouwd als een soort vijfde colonne", aldus Krusche in een gesprek met het ANP.

De grootste problemen liggen op het vlak van het onderwijs. Uitgangspunt van de Staat is de opvoeding van de jeugd tot ontwikkelde socialistische persoonlijkheden. „Maar betekent dat een opleiding op basis van het wetenschappelijk materialisme, waarbij iedereen communist -dus atheïst- moet worden?" Een dergelijke benadering is voor de kerk niet aanvaardbaar, zegt Krusche.

Zonder resultaat
In het verlengde hiervan liggen de moeilijkheden met de communistische jeugdbeweging, de FDJ. Als jonge christenen weigeren lid te worden, komt dat hun maatschappelijke loopbaan niet ten goede en verkleint het hun kans te worden toegelaten tot een universiteit. Verder worden in de hoogste klassen van de middelbare school lessen in „Wehrkunde", een soort militair onderricht, gegeven. Deze lessen zijn veel christenen een doorn in het oog, vooral als daar in de hoogste klas ook nog schietoefeningen bijkomen. „Het weigeren van deze lessen levert helaas problemen op", verzucht Krusche.

De kerk is over al deze zaken al jarenlang, maar zonder resultaat, in de slag met het ministerie van onderwijs, waar Honeckers vrouw, Margot, de scepter zwaait. De Staat is er volgens de functionaris uiterst huiverig voor om de zeggenschap over de opleiding en opvoeding van de jeugd met de kerken te delen.

Tenslotte is de kerk de enige instantie in de DDR, aldus Krusche, die het opneemt voor dienstweigeraars. „Wij pleiten in het overleg met de Staat voor het scheppen van een alternatieve vervulling van de dienstplicht, bij voorbeeld in ziekenhuizen of bejaardenhuizen. Tot nog toe houdt de Staat vast aan het systeem van zogenoemde 'bouwbrigades', ongewapende genie-eenheden". Krusche verklaart dat hij gevallen van dienstweigering regelmatig bij Gysi aan de orde stelt. „Veel wordt dan opgelost, maar ik red het niet altijd".

Ontkerkelijking
Krusche signaleert dat ook in de DDR de kerken steeds leger zijn. De afgelopen jaren is in de kerkprovincie Berlijn-Brandenburg de helft van de leden van de kerk weggevallen. „Niet door atheïstische propaganda, maar door het normale proces van ontkerkelijking". Hij tilt er niet zo zwaar aan. „Een kleine bewuste kerk kan meer invloed hebben dan een grote ongeïnteresseerde kerk".

„De kerk kent tegelijkertijd een toeloop van mensen die niet per se christen willen worden. Sommigen houden van de muziek of van de diensten, maar anderen kloppen bij ons aan uit politieke motieven. De kerk fungeert als een soort vrijplaats in een strenge maatschappij. Jongeren eisen soms asiel", zegt hij. „Die ontwikkeling bezorgt ons soms hoofdbrekens. Wij willen dat de kerk haar profiel behoudt. Op de eerste plaats zijn wij christenen. Wij willen geen oppositie zijn.

Enkele tientallen
Krusche doelt hierbij op allerlei vredesgroepen die in het verlengde van de kerkelijke vredespolitiek zijn ontstaan. „Er was wat losgemaakt in de DDR. Plotseling waren er homo's voor de vrede, vrouwen voor de vrede, enzovoorts. Maar naast vele serieuze mensen, krijg je tevens te maken met gefrustreerde filosofen en economen, met teleurgestelde marxisten. En enkele evangelische leiders collaboreren met hen".

Volgens Krusche gaat het al met al om enkele tientallen activisten, die de weg naar de (Westduitse) media goed weten te vinden. „Maar de kerk moet voorzichtig zijn. Anti-communisme is in Berlijn een factor van belang. De aanwezigheid van de Muur maakt iedereen gevoeliger".

Verbetering
In 1969, toen de evangelische kerk van de DDR zich losmaakte van de Bond van Evangelische Kerken van Duitsland, werd overigens de basis gelegd voor een verbetering van het klimaat. Ook de Slotakte van Helsinki in 1975 leverde wat op: meer vrijheid, meer mensenrechten en meer contacten, aldus Krusche. „En wat Gorbatsjov nu in de Sowjet-Unie begint, is hier al veel eerder op gang gebracht. De relatie tussen de kerkleiding en de autoriteiten is nu ronduit positief te noemen, hoewel er op lager niveau nog heel wat aan schort", aldus Krusclie.

De doorbraak kwam in 1978 met de ontmoeting van bisschop Albrecht Schönherr en partijleider Erich Honecker. Tijdens dat fundamentele overleg werd eindelijk een aantal praktische zaken geregeld, zoals het pensioenrecht voor kerkelijke functionarissen en de bouw van nieuwe kerken.

„De scheiding tussen kerk en staat maakt de kerk enigszins vrij", vindt Krusche. En over de Oostduitse partijleider volgt de voor een kerkelijk leider opmerkelijke uitspraak; „Honecker is een 'Landesvater' in de goede zin van het woord, en dat geldt ook voor de christenen". Hij zegt echter te beseffen dat niet iedereen er zo over denkt. „Honecker wil tevreden staatsburgers en weigert de ideologie op de spits te drijven", legt hij uit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 18 juni 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

„Kerk in Oost-Duitsland niet langer soort vijfde colonne

Bekijk de hele uitgave van donderdag 18 juni 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken