Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

In Borssele gaan de kolen zo vanuit het schip de ketel in

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

In Borssele gaan de kolen zo vanuit het schip de ketel in

Nieuwe centrale van PZEM „maatschappelijk meer aanvaard

9 minuten leestijd

BORSSELE - Het lijkt zo vanzelfsprekend. Een draai aan de knop en er is licht. De stekker in het stopcontact en er is stroom. Op ieder moment van de dag kunnen wij over elektriciteit beschikken. Energie is in Nederland de gewoonste zaak van de wereld. Maar die energie komt er niet vanzelf. Het moet worden opgewekt in centrales, verspreid over het hele land. In het Zeeuwse Borssele wordt morgen de nieuwe kolencentrale van de Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij (PZEM) door de minister van economische zaken, dr. R. W. de Korte, in bedrijf gesteld. De centrale draait niet op aardgas, olie of kernenergie maar op kolen. Ze zijn terug van weggeweest.

De energiecrisis van 1973 heeft gezorgd voor een ommezwaai binnen de elektriciteitsproduktie in Nederland. Olie was geen stabiele grondstof meer. Het energiebeleid kreeg een nieuw uitgangspunt: gebruik van verschillende en zo goedkoop mogelijk grondstoffen. Ir. A. J. P. M. Atteveld, directeur van de nieuwe kolencentrale, legt uit hoe de PZEM dit beleid in praktijk brengt. „Wij streven ernaar om verschillende grondstoffen bij de energieopwekking te gebruiken. De elektriciteitsproduktie mag niet afhankelijk zijn van één behaalde grondstof. Door verder een produktiepark te hebben dat in staat is diverse grondstoffen te verstoken ben je minder afhankelijk van de kosten van een bepaalde grondstof".

In het begin van de jaren tachtig deed de directie van de PZEM een onderzoek om te zien of de centrale 'Zeeland" bij Vlissingen omgebouwd zou kunnen worden tot kolencentrale. Dit was om milieutechnische redenen niet haalbaar. De centrale in Borssele (CCB 10 en 11), die draaide op olie en gas, kwam wel voor ombouw in aanmerking. Vooral de havenfaciliteiten waren daarbij van wezenlijk belang. Een kolencentrale heeft grote hoeveelheden brandstof nodig die aangevoerd worden per zeeschip. De afstand schip - elektriciteitscentrale is dan voor de kosten van doorslaggevende betekenis. In 1982 gaven de Samenwerkende Elektriciteits Producenten (SEP) toestemming voor de ombouw van de centrale in Borssele.

Ombouw
De ombouw van de conventionele centrale Borssele (CCB 12) kostte ruim 710 miljoen gulden. Dit bedrag is door de PZEM zelf gefinancierd. De maatschappij is trots op de geleverde prestaties. Bedrijfsvoorlichter G. V. Villerius: „Zowel gezien de tijdsplanning als de begroting zijn wij binnen de aangegeven grenzen gebleven. Dat is een uniek gebeuren in Nederland"-. De enorme investering moet zichzelf terugverdienen door de lagere brandstofkosten van een kolencentrale. De technische levensduur van de centrale is gesteld op 25 jaar. Voor de 710 miljoen gulden zijn tal van werkzaamheden uitgevoerd. Naast haven- en transportfaciliteiten werd er een nieuwe ketelinstallatie en een inrichting voor het ontstoffen en ontzwavelen van rookgassen gebouwd.
De kolencentrale Borssele, die de mogelijkheid blijft behouden om aardgas te verstoken, is geen splinternieuwe eenheid. Van de oude gasen olieinstallaties zijn verschillende onderdelen ingepast. Het oorspronkelijke ketelgebouw is gehandhaafd en wordt nu voor verschillende doeleinden gebruikt. De oude schoorsteen is, dienstloos, overeind blijven staan. Hij valt echter in het niet bij z'n nieuwe 'broertje' even verder op het terrein die met zijn 175 meter de hoogste is in Zeeland.

Van de oude turbines is een aanzienlijk deel hergebruikt. Het Nederlandse bedrijfsleven had bij de ombouw van de centrale een grote vinger in de pap. Van alle-nieuwe materialen komt 80 procent uit ons vaderland. Zo is het hart van de installatie, de stoomketel, gebouwd bij maatschappij De Schelde in Vlissingen.

Kringloop
Een kolengestookte elektriciteitscentrale is in feite een veredelingsbedrijf. Er gaat vuile steenkool in en er komt schone elektriciteit uit. De werking van de centrale is vrij eenvoudig. De CCB 12 is een thermische centrale. Een dergelijke centrale ontleent zijn kracht aan stoom, die wordt gemaakt in een stoomketel. Het water in de stoomketel wordt verhit door een vuur, brandend gehouden door kolen. De stoom geeft zijn energie af, waardoor de schoepenwielen van een turbine gaan draaien. De stoom condenseert weer tot water dat wordt teruggepompt naar de ketel om opnieuw te worden verhit. Er is dus sprake van een water/stoomkringloop. Aan de as van de turbine is een dynamo gekoppeld. Als deze generator draait wordt elektriciteit opgewekt. Die gaat met behulp van kabels en leidingen naar de afnemers. De CCB 12 heeft meerdere turbines die op verschillende stoomdrukken werken. Het netto elektrisch vermogen van de nieuwe centrale bedraagt 404 megawatt (mW). Samen met de bij de PZEM in beheer zijnde kerncentrale, die zorgt voor 425 mW, voldoet dat ruim aan de capaciteit die de PZEM nodig heeft om het Zeeuwse verbruik (ongeveer 600 mW) bij te kunnen houden. „Er blijft genoeg over om te exporteren naar de overige Hollandse regionen", aldus Atteveld. Per jaar bereikt de CCB 12 een elektriciteitsproduktie van ongeveer 2500 giga- Watt-uur.

Zeeschepen
Het kolenverbruik van de centrale zal per jaar 850.000 ton gaan bedragen. Dit komt neer op een uurverbruik van 144 ton. De kolen worden per zeeschip aangevoerd vanuit Australië of Amerika. De schepen kunnen direct afmeren in de Kaloothaven, die door het havenschap Vlissingen met name voor dat doel is aangelegd. „Gezien de ligging van deze haven en de open verbinding met de Westerschelde kunnen zeer grote schepen worden verwerkt. Pas hadden we er een van 130.000 ton", zo meldt Atteveld. Per jaar worden ongeveer 15 zeeschepen aan de havenkade verwacht.
Drijvende kranen halen de kolen uit het schip en storten ze in trechters. Via een transportband gaan de kolen naar het opslagterrein bij de Kaloothaven. Het terrein heeft een oppervlakte van 70.000 vierkante meter. Een opwerpmachine (stacker) zorgt voor de opeenhoping van de kolen. Dit heeft als resultaat dat er zich gigantische zwarte bergen gaan vormen, die maximaal 17 meter hoog mogen zijn. Sproei-installaties moeten ervoor zorgen dat er geen kolenstof tussen de Borsselse witte was terecht komt.

Op het moment dat de kolen nodig zijn in de centrale, worden ze afgegraven door twee afgraafmachines (reclaimers). In een rustig tempo worden de hopen een kopje kleiner gemaakt. Dan gaat het zwarte goud via een geheel afgesloten transportband -om stof verspreiding te voorkomen- naar het ketelhuis. Op zijn weg kruist de band op grote hoogte de Europaweg. In de band zit op dat punt een wegneembaar gedeelte voor het doorlaten van grote transporten.

De directeur van het nieuwe bedrijf licht de gang van de kolen verder toe. „De kolen komen in vijf grote dagbunkers die ieder een voorraad hebben die overeenkomt met acht bedrijfsuren van de centrale. Vanuit deze bunkers worden de kolenmolens gevoed. Die vermalen de steenkool tot heel fijn stof. Een soort poeder, net cacao. Je kan het proces dat daar plaatsvindt vergelijken met een koffiemolen. Met behulp van warme lucht wordt het poeder naar de branders geblazen. Daar wordt het mengsel van poederkool en lucht verbrand".
Bij een vol kolenpark kan de centrale, zonder verdere aanvoer van kolen, 75 dagen draaien. De kolen worden voor alle elektriciteitsproducenten in Nederland, gezamenlijk ingekocht.

Rookgassen
Kolen bestaan voor 10 procent uit stoffen die niet verbranden. Dit heeft te maken met het feit dat de kolen in de aarde zijn ontstaan uit organische resten, vermengd met allerlei andere stoffen. In de ketel worden de lichte deeltjes -ongeveer 9 procent van de totale hoeveelheid kolen- met de verbrandingsgassen meegevoerd. Vliegas heet dat met een vakterm. De bodemas vormt het resterende procent.
„Alles wat hier in de lucht verdwijnt is voor 100 procent behandeld", stelt Atteveld. Tegelijk voegt hij eraan toe dat het technisch niet haalbaar is om alle schadelijke stoffen uit de gassen te halen. „Alle rookgassen worden door elektrostatische vliegasfilters gevoerd waarbij 99,7 procent van alle vliegas wordt opgevangen". De rookgas-ontzwavelingsinstallatie zorgt voor een onttrekking van 85 procent rookgas en zwavel aan de rookgassen die de fabriek verlaten.
Op zich is vliegas geen afval. Het kan worden bijgemengd in beton en cement of in asfalt voor de wegenbouw. Samen met andere energiebedrijven die kolengestookte centrales beheren, heeft de PZEM de Vliegas Unie opgericht. Die moet de afzet van het in de centrales geproduceerde vliegas regelen.

Kerncentrale
Broederlijk liggen ze op hetzelfde terrein in de gemeente Borssele naast elkaar: de nieuwe kolencentrale en de, sinds 1973 in werking zijnde, kerncentrale. Een beveiligingsdienst houdt, met behulp van camera's en honden, een oogje in het zeil. Villerius geeft antwoord op de vraag wat het voordeel is van een kolencentrale boven een kerncentrale. „Op dit moment zijn kolengestookte centrales maatschappelijk meer aanvaard dan elektriciteit opwekken via een kerncentrale". De PZEM denkt er niet aan om de kerncentrale af te stoten. „Een ondernemer met een fabriek die goed draait doet hem toch ook niet zomaar dicht. Het zou technisch, financieel en sociaal niet goed zijn om de kerncentrale te sluiten".
De voorlichter geeft toe dat een kerncentrale maatschappelijk eigenlijk helemaal niet aanvaard wordt. „We moeten de mensen duidelijk maken dat ook aan kolengestookte centrales een aantal milieu-aspecten zitten die niet zo positief zijn. Wellicht wordt de keuze tussen kolen of kernenergie dan wat bewuster gemaakt". Atteveld vult aan: „ledere vorm van energieopwekking heeft zijn voor- en nadelen. De vraag is hoe een ieder de verschillende aspecten weegt."
De PZEM doet bewust ook iets aan het zoeken naar andere vormen van energieopwekking. Naast het exploiteren van een eigen windmolen in Borssele steunt men de stichting "Zeeuwind". „Deze club probeert overal waar dat mogelijk is in Zeeland windmolens te plaatsen. De energie wordt, tegen kostprijs plus een bepaalde toeslag, aan ons geleverd", aldus Villerius.

Open dag
„De investering voor een kolencentrale is hoger dan die voor een kerncentrale", zegt Atteveld op de vraag of er nadelen verbonden zijn aan een kolencentrale. „Daar staat tegenover dat voor de brandstofkosten het omgekeerd evenredige geldt. Verder heb je bij een kolencentrale de uitstoot van reststoffen". De directeur noemt de kosten bij een kerncentrale „behoorlijk voorspelbaar". De kolenprijs hangt af van veel externe factoren. „Als volgende week de kolenprijs verdubbelt dan doe je daar niets aan". De samenwerkende elektriciteitsproducenten hebben daarom gewerkt aan een landelijke optimalisatie voor de opwekking van stroom. „Centrales die op een bepaald moment het goedkoopst energie kunnen leveren worden dan landelijk ingezet. Op dat moment werken we dus niet meer regionaal, maar landelijk".
Binnenkort mag de Zeeuwse bevolking zelf een kijkje nemen bij hun energieproducent. De PZEM heeft een open dag in voorbereiding. „Want", zo zegt Villerius, „we zijn er trots op om te laten zien wat we hebben".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 30 september 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

In Borssele gaan de kolen zo vanuit het schip de ketel in

Bekijk de hele uitgave van woensdag 30 september 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken