Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Pretoria blijft voorlopig in IAEA door toezegging regering- Botha

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Pretoria blijft voorlopig in IAEA door toezegging regering- Botha

Ondertekening non-proliferatieverdrag zonder of met kernwapenarsenaal?

4 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Zuld-Afrika's president Botha heeft onlangs verklaard dat zijn regering bereid is het non-proliferatieverdrag te ondertekenen. Deze toezegging had tot gevolg dat Zuid-Afrika voorlopig lid kan blijven van de Internationale Organisatie voor Atoomenergie, de IAEA, in Wenen. Nigeria had gedreigd op de jaarvergadering van deze organisatie —die pas geleden gehouden is— een motie in te dienen, waarin gevraagd zou worden Zuid-Afrika's lidmaatschap op te schorten.

Na Botha's toezegging besloot de vergadering het lidmaatschap van Zuid-Afrika met een jaar te verlengen. Dat gebeurde nadat de vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en de Sowjet-Unie voor Zuid-Afrika op de bres waren gesprongen.

Beide grote mogendheden willen vermijden dat de kleinere landen van deze wereld de beschikking over kernwapens krijgen. Als Zuid-Afrika inderdaad het non-profilatieverdrag ondertekent, verplicht het zich tot stopzetting van alle werkzaamheden die zouden kunnen leiden tot de fabricage van een kernwapen.
Bovendien stelt Zuid-Afrika met zijn ondertekening van het verdrag de IAEA in staat op gezette tijden alle kernreactoren van het land te inspecteren. In ruil voor deze toezeggingen blijft Zuid-Afrika toegang houden tot de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van kernenergie, en dat is voor het land van buitengewoon groot belang, omdat Zuid-Afrika in de toekomst steeds meer op kernenergie wil overschakelen.

Kernmacht?
Aan het eind van de jaren zeventig vermoedde men dat Zuid-Afrika de beschikking had over eigengemaakte kernbommen. Een Russische satelliet zou beelden hebben gemaakt van de opbouw van een nucleair testcentrum in de uitgestrekte Kalahari-woestijn. De Russen speelden deze informatie door naar de Verenigde Staten en de toenmalige Amerikaanse president Carter verzocht Pretoria om opheldering.
De Zuidafrikaanse regering gaf toen de toezegging dat Zuid-Afrika niet van plan was kernbommen te maken. „Zuid-Afrika gelooft uitsluitend in het vreedzame gebruik van kernenergie", aldus een officiële regeringsverklaring.

Twee jaar later seinde een Amerikaanse satelliet beelden door van een geheimzinnige explosie in het zuiden van de Atlantische Oceaan. Vlak voor deze ontploffing, die volgens de Amerikanen kennelijk door een atoombom werd veroorzaakt, plaatsvond, zouden vliegtuigen van de Zuidafrikaanse luchtmacht een aantal spionagevliegtuigen van de Verenigde Staten boven het bewuste gebied hebben verdreven. Een schip van de Zuidafrikaanse marine was het enige vaartuig dat zich in de omgeving van de explosie ophield.

Opnieuw verwierp Pretoria de beschuldiging dat het een kernproef had gedaan. Israël wees toen overigens een Amerikaanse beschuldiging van de hand, dat het al sinds 1366 met Zuid-Afrika had samengewerkt aan de ontwikkeling van een atoombom. De Amerikanen trokken de beschuldigingen vervolgens in en verklaarden dat de betrokken satelliet vermoedelijk door een meteoorsteen was getroffen.

Stilte
Nadien werd het stil rond Zuid-Afrika's capaciteiten op het terrein van de atoomtechnologie. Wel is bekend dat Zuid-Afrika een eigen uraniumverrijkingsproces heeft ontwikkeld. Daarmee wordt brandstof gemaakt voor onder meer de kerncentrale "Koeberg" bij Kaapstad. Zuid-Afrika beschikt over eigen uraniumvoorraden. In feite is het land de op twee na grootste uraniumleverancier ter wereld, ook al een grondige reden voor de supermogendheden om Zuid-Afrika binnen de IAEA te houden, want ondanks protesten van onder andere milieugroeperingen schakelen steeds meer landen over op kernenergie.

Het uranium wordt verrijkt in Valindaba, niet ver van Johannesburg en Pretoria. De IAEA is er alleen in geïnteresseerd dat geen kernbrandstof voor militaire doeleinden wordt aangewend. In de geheimen van het Zuidafrikaanse verrijkingsproces is men niet per se geïnteresseerd. Zuid-Afrika wilde tot nu toe het non-proliferatieverdrag niet ondertekenen omdat het zijn verrijkingsgeheimen niet wilde prijsgeven, maar blijkbaar heeft Pretoria nu de verzekering gekregen dat ondertekening niet betekent dat het al zijn geheimen moet openbaren.

Het Zuidafrikaanse verrijkingsproces is nog steeds niet vervolmaakt en de Koebergcentrale is nog steeds voor een belangrijk deel afhankelijk van in het buitenland verrijkt uranium. Ook dit is voor Zuid-Afrika aanleiding geweest om er voor te zorgen dat het zijn lidmaatschap van de IAEA behoudt.

Welles/nietes
Blijft de vraag: beschikt ZuidAfrika over atoombommen? Een expert op het gebied van Zuid-Afrika's kernbeleid, de Britse hoogleraar J. Spence van de Universiteit van Leicester, zegt dat Zuid-Afrika door de jaren heen een heel arsenaal van kernwapens heeft aangelegd. Spence gelooft dat deze kernwapens bedoeld zijn als strategisch afschrikmiddel, pas te gebruiken als Zuid-Afrika met zijn rug tegen de muur staat. Nu ZuidAfrika de aanleg van dit arsenaal heeft voltooid, kan het veilig een non-proliferatieverdrag ondertekenen, aldus prof. Spence.

Men kan zonder meer aannemen dat Zuid-Afrika in staat is kernwapens te fabriceren. Maar welingelichte bronnen in Pretoria zeggen dat de militaire strategen van het land de bouw van een kernwapenarsenaal afwijzen. De bronnen halen de militairen als volgt aan: „Als er oorlog komt, gaan we geen kernbommen op onze buren strooien. Je kunt geen kernwapens gebruiken tegen de strijdkrachten die ons in de toekomst zouden kunnen bedreigen. We hebben gewoon geen doelwitten voor kernwapens in dit deel van de wereld".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 12 oktober 1987

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Pretoria blijft voorlopig in IAEA door toezegging regering- Botha

Bekijk de hele uitgave van maandag 12 oktober 1987

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken