Bekijk het origineel

Ommekeer of pas op de plaats in Nicaragua?

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Ommekeer of pas op de plaats in Nicaragua?

Amerika twijfelt aan sandinistische bedoelingen

6 minuten leestijd

Het Verdrag van Guatemala heeft Midden-Amerika nog niet de beoogde vrede en democratisering opgeleverd. Alleen de sandinisten in Nicaragua lijken een democratie na te streven. Die indruk wordt in ieder geval gewekt door Westeuropese diplomaten, die „verstomd staan" van de vaart die Managua zet achter de politieke veranderingen. In Washington is men niet zo onder de indruk. De Amerikaanse onderminister voor Centraal-Amerika, Elliott Abrams: „Nicaragua gaat echte hervormingen uit de weg. Hoe je het ook wendt of keert, het communistische sandinistische bewind is niet te vertrouwen en zal nooit democratiseren zonder sterke druk van buitenaf'.

Tot voor kort was Oscar Arias Sanchez, de president van het vreedzame, slechts 2,5 miljoen inwoners tellende Costa Rica, een nogal onbekende figuur. De intellectueel met het diploma van de London School of Economics op zak heeft ook weinig weg van de traditionele volksmenner in Midden-Amerika.

Charisma bezit de 46-jarige sociaaldemocraat niet. In plaats daarvan kent hij doorzettingsvermogen. Tijdens de verkiezingscampagne hield hij zijn gehoor voor dat hij voor vrede zou zorgen in de Middenamerikaanse crisishaard. Na zijn verkiezing, nu twintig maanden geleden, reisde hij onvermoeibaar door de buurstaten, de VS en Europa om zijn plan aan te prijzen. En in augustus lukte het hem inderdaad de presidenten van Guatemala, El Salvador, Honduras en Nicaragua over te halen een gemeenschappelijk vredesverdrag te tekenen.

Arias-plan
Deze maand kreeg Arias de Nobelprijs voor de Vrede vanwege zijn „grote bijdrage aan het herstel van stabiliteit en vrede in een regio die lange tijd verscheurd was door onenigheid en burgeroorlog", aldus het Nobel-comité in Oslo.
„Nobelprijzen", zo beklaagde zich eens George Bernard Shaw, „zelfs prijsdragers voor de literatuur, zijn als reddingsboeien die in het water worden gegooid, lange tijd nadat de drenkeling zich heeft kunnen redden". Bij Arias ligt de zaak anders: de onderscheiding betekent een ondersteuning voor een vredesplan waarvan de uitkomst nog onzeker is.
Voor 7 november, zo zijn de vijf presidenten overeengekomen, moeten Guatemala, El Salvador en Nicaragua een wapenstilstand met de guerrillabewegingen bereikt hebben. De rebellen moeten aanspraak kunnen maken op amnestie. Bovendien moet buitenlandse hulp aan verzetsgroepen stopgezet zijn. Ten slotte hebben alle ondertekenaars zich verplicht de democratie en partijpluralisme te herstellen.

Dodelijke dreiging
Voor de sandinisten is het niet de eerste keer dat ze beloven de democratie, pluralisme, mensenrechten en vrede te herstellen. Vóór hun overwinning in 1979 op dictator Somoza beloofden ze hetzelfde. Toen is er weinig van terechtgekomen. Zal het nu anders zijn?
Het is in ieder geval nog nooit gebeurd dat een machtselite, die streeft naar een marxistisch-leninistische totalitaire Staat en daar voor een goed deel al in geslaagd is, op eerdere besluiten terugkomt en de klok terugdraait.
Van alle vragen waarop het Ariasplan een antwoord tracht te geven, is die van de toekomstige politieke structuur van Nicaragua zonder twijfel de belangrijkste. Als het sandinistische regime door zijn buren niet als een dodelijke dreiging gevoeld was, zou Arias nooit zijn plan ontworpen hebben.

Het goed doordachte vredesplan van de Costaricaanse president wil in feite twee gevaren van Midden-Amerika afwenden: een uitbreiding van de sandinistische revolutie in de regio en een direct ingrijpen van de Verenigde Staten. Arias heeft steeds duidelijk gesteld dat hij hetzelfde nastreeft als de regeringReagan, namelijk de vestiging van een democratie in Nicaragua.

Managua onder druk
Steeds heeft hij volgehouden dat zijn diplomatieke oplossing een kans moet worden gegeven, omdat „de Amerikanen met hun poging de sandinisten door middel van de contra's onder druk te zetten, tot nu toe geen succes gehad hebben".

Amerika betwijfelt dit. Washington wijst op de militaire en economische druk die het uitoefent, waardoor de sandinisten in een isolement zijn komen te verkeren. Velen vermoeden dat Reagan met het lanceren van een eigen, alleen op Managua gericht vredesplan, twee dagen voor het samenkomen van de presidenten in Guatemala, Ortega in feite dwong het minste van twee kwaden te kiezen.
Ortega had goede redenen om het akkoord te ondertekenen. Economisch zit zijn land aan de grond. Voortdurend moet hij rekening houden met een Amerikaans ingrijpen. En de internationale sympathie voor zijn land is sterk afgenomen. Hoe het met zijn wil is om dit akkoord na te komen, is moeilijk te zeggen, ook al is Nicaragua met de beloofde maatregelen het verst gegaan.

Contra's
Er is sinds begin augustus bijna geen week voorbijgegaan of de sandinisten in Managua deden iets verrassends. Nicaragua zag af van het voor het Internationale Gerechtshof brengen van Honduras en Costa Rica wegens het steunen van de contra's. Vervolgens richtte het als eerste van de vijf landen een nationale commissie van verzoening op en benoemde zijn belangrijkste interne criticus, aartsbisschop Miguel Obando y Bravo, tot voorzitter ervan. Met het weer toelaten van La Prensa en Radio Católica werd de censuur op de media verzacht.
Hebben de sandinisten daarmee bewezen dat ze het kernstuk van het akkoord, de vestiging van democratie in Nicaragua, inderdaad willen verwezenlijken? Tot nu toe hebben ze niets gedaan wat morgen weer niet ongedaan gemaakt kan worden. Wie wil weten wat de ware bedoelingen van de sandinisten zijn, moet niet zozeer kijken naar wat ze gedaan hebben als wel naar wat ze tot dusver geweigerd hebben: amnestie voor politieke gevangenen en onderhandelingen met de contra's.

„Revolutionaire integriteit"
Het Verdag van Guatemala bevat geen verplichting een gesprek met het gewapende verzet aan te gaan. Het zegt dat de regeringen al het mogelijke moeten doen om tot een wapenstilstand te komen. Zonder directe onderhandelingen, zo zegt ook president Arias, is dat nauwelijks te realiseren. De comandantes beroepen zich echter op de „integriteit van de revolutie" (uitspraak van Daniel Ortega) en willen daarom niet met de contra's rond de tafel gaan zitten.
Hoe laat zich echter „revolutionaire integriteit" als voornaamste richtlijn combineren met democratie (en niet bij voorbeeld volksdemocratie)? Niemand weet wat binnen de sandinistische leiding besproken werd voordat president Ortega naar Guatemala afreisde. Hebben de bewakers van de leninistische dogma's hem herinnerd aan de afleidingsmanoeuvre van 1978 en 1979, die de sandinisten in het binnenland de steiin van de burgerbevolking opleverde en in het buitenland die van Washington. Heeft een van de dogmatici het interne document van september 1979 geciteerd, waarin staat dat men de burgers ertoe gebracht heeft „in het belang van de revolutie ideologische zelfmoord te plegen?"

Pas op de plaats?
Wat eens gelukt is. kan misschien nog een keer succes hebben, kan de gewiekste tacticus Humberto Ortega zijn broer Daniel hebben ingefluisterd. Men heeft het met Reagan zes en een half jaar volgehouden; het land is omgevormd tot een „revolutionair-democratische" staat; Reagan zal spoedig aftreden. Men hoeft alleen maar tijd te rekken. Heeft ook niet Lenin gezegd dat het soms nodig is een stap terug te doen om later twee stappen vooruit te kunnen doen? De grote vader van de revolutie heeft ook geleerd dat het verkeerd is om je ware bedoelingen al te vroeg bekend te maken. Zijn sandinistische volgelingen hebben zich tot dusver trouw aan zijn woord gehouden.
Zo blijft er twijfel bestaan of president Ortega in Guatemala met zijn handtekening een werkelijke ommekeer, een verandering van het sandinisme, heeft bekrachtigd of dat hij alleen maar een noodzakelijke pas op de plaats heeft gemaakt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 31 oktober 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Ommekeer of pas op de plaats in Nicaragua?

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 31 oktober 1987

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken