Bekijk het origineel

Machtspositie van Mexicx)'s regeringspartij begint zo langzamerhand af te brokkelen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Machtspositie van Mexicx)'s regeringspartij begint zo langzamerhand af te brokkelen

5 minuten leestijd

MEXICO-STAD - In de meeste republikeinse landen bereikt het politieke leven een climax met de periodieke presidentsverkiezingen. Een immer spannende wedloop, met als eindpunt de begeerde maclitspositie. In Mexico is het niet anders. Sinds 1929 vinden er regelmatig presidentsverkiezingen plaats. Het land wordt niet constant geplaagd door staatsgrepen en kent evenmin de politieke instabiliteit die op het Latijnse continent eerder regel dan uitzondering is.

Maar het zwaartepunt van de Mexicaanse politiek wordt niet gevormd door de stembus. Hoewel deze trouw elke zes jaar wordt afgestoft. Het congres van de PRI (Institutionele Revolutionaire Partij), waarop de partij haar presidentskandidaat uitkiest, is van groter belang dan het hele verkiezingsproces.

De afgelopen zestig jaar heeft de PRI geen enkele stembusnederlaag geleden. Haar kandidaten kunnen zeker zijn van een moeiteloze overwinning, hetgeen de verkiezingscampagne feitelijk tot een formaliteit maakt. gaans zeer saai onderwerp. Iets wat goed geïllustreerd wordt door de Senaat. De oppositie heeft het senaatsgebouw nog nooit van de binnenkant mogen zien. Alle senatoren behoren tot de PRI. Een situatie die sinds de jaren twintig zo bestaat.

Hetzelfde geldt voor de 31 (deelstaat)-gouvemementszetels van het land, waarvan de oppositie er nog nimmer een veroverde. Slechts in het parlement (de Tweede Kamer van het Congres) wordt de PRI op symbolische wijze vergezeld door enkele exotische afgevaardigden van andere politieke stromingen.

Sommigen vergelijken het politieke senario van Mexico met landen van achter het IJzeren Gordijn. De democratische instrumenten (parlement, verkiezingen etcetera) zijn voorhanden, maar worden zelden benut. Het is niet geheel correct deze vergelijking tot in verre extremen door te voeren. Mexico kan moeilijk een harde dictatujir worden genoemd, terwijl het land evenmin kan worden omschreven als een modeldemocratie.^

Politieke cultuur

De Mexicaanse journalist en schrijver Miguel Chapa argumenteert dat zijn land kampt met een gebrek aan politieke cultuur. „Voor de meeste mensen is het volstrekt normaal telkens opnieuw te stemmen op de PRI. Een andere partij hebben zij nooit gekend. Vorige generaties deden precies hetzelfde. Het stemmen op de PRI is voor hen een haast aangeboren reflex. Verkiezingen worden zelden of nooit geassocieerd met actuele vraagstukken".

Degenen die vraagtekens plaatsen bij deze gang van zaken vallen vaak in het net van lokale politici, die weifelaars meestal op het PRI-spoor kunnen brengen door middel van omkoping en economische pressie. Zoals ook elders op het continent het geval is, zijn de meeste Mexicaanse politici afkomstig uit traditionele aristocratische families, die dorpen en kleine steden sinds vele decennia in een ijzeren (bijna feodale) economische greep houden.

Vakbeweging

Het vreemde is echter dat, hoewel de PRI een instrument is in handen van een relatief kleine oligarchie, zij zich graag portretteert als een progressieve haast socialistische partij. Óe wortels van de PRI liggen namelijk verankerd in de M^icaanse revolutie van 1910. De partij kreeg tot taak de revolutionaire idealen te bewaken: landbouwhervorming, emancipatie van het platteland, nationalisme en gelijke rechten voor arbeid en kapitaal.

De PRI is ontstaan als een alliantie tussen de arbeidersbeweging en de plattelandsliga's. Dit betekent dat ook nu nog de meeste vakbonden, boerencoöperaties en ambtenarenverenigingen (belangrijk in een land met een gigantisch groot overheidsapparaat) aangesloten zijn bij de partij en door haar gecontroleerd worden.

De vakbeweging verliest hierdoor een groot deel van haar onafhankelijkheid. Stakingen zijn zo bij voorbeeld nagenoeg onbekend in Mexico. Weinig vakbondsleiders voelen er echter voor hun nauwe banden met de PRI te verbreken. Ambitieuze en trouwe vakbondsleiders worden regelmatig door de partij beloond met (lucratieve) politieke benoemingen of een evenzo winstgevende plaats op de kieslijst.

Corruptie

De absolute macht van de PRI-directie maakt dat zij het electorale proces straffeloos kan corrumperen en dat ook doet. Door middel van benoemingen wordt politieke steun gekocht. De Mexicaanse politiek belandt hiermee in een vicieuze cirkel. Absolute machten garanderen de PRI het voortbestaan van haar zeer comfortabele positie.

Maar toch beginnen er (zeer) kleine scheurtjes te ontstaan in deze PRIdominantie. In de noordelijke provincies van Mexico winnen de diverse oppositiepartijen steeds meer stemmen. Zij hebben nog geen PRI-kandidaten verslagen, maar hopen hiertoe over enkele jaren in staat te zijn.

De reden van deze tergend langzame omwenteling- ligt in het relatief hoge ontwikkelingsniveau van Mexico's geïndustrialiseerde noorden. Een groot en sterk groeiend aantal Amerikaanse en Japanse ondernemingen opende hier fabriekscomplexen. Aangetrokken door de lage arbeidskosten, de zeer stabiele relaties tussen werkgever en werknemer (gegarandeerd door de PRI-bonden), het investeringsvriendelijke klimaat, een naar deviezen hunkerende overheid en de geografische ligging luttele kilometers van de Amerikaanse grens.

Jonge arbeidersklasse

Deze op de uitvoer gerichte indus-^'^; trie stimuleert een ongekend snelle ontwikkeling, welke een jonge arbeidersklasse deed ontstaan die niet langer automatisch de PRI accepteert. Als log en ietwat verwaand orgaan is de PRI niet bij machte gebleken snel en dynamisch te reageren op deze gestage groei van haar opponenten in het noorden.

Politieke waarnemers in MexicoStad vermoeden dat de partij pas in beweging zal komen na de komende presidentsverkiezingen, die voor volgend jaar staan geprogrammeerd. Bij de laatste verkiezingen in 1982 behaalde de PRI-kandidaat, president Miguel de la Madrid, een kleine 70 procent van de stemmen. Verwacht wordt dat dit percentage volgend jaar enkele punten lager zal liggen en zodoende de alarmbel zal activeren.

Welke reactie dit teweeeg zal brengen is niet te voorspellen, hoewel in Mexico-Stad niet wordt é^angenomen dat de partij passief zal blijven toekijken naar de aantasting van haar electorale basis door de oppositie.

Voor de nieuwsgierigen: de naam van Mexico's nieuwe president is reeds bekend. Het betreft hier de vrij onbekende politicus Carlos Salinas de Gorlari, voormalig voorzitter van de ((artijcommissie voor dogmatische vraagstukken, die op het recente PRIcongres tot officiële presidentskandidaat werd gekozen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 23 december 1987

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Machtspositie van Mexicx)'s regeringspartij begint zo langzamerhand af te brokkelen

Bekijk de hele uitgave van woensdag 23 december 1987

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken