Bekijk het origineel

Ontvoering Heijn gekenmerkt door onvoorstelbare eenvoud

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Ontvoering Heijn gekenmerkt door onvoorstelbare eenvoud

Verdachte Ferdi E. wacht in Bijlmerbajes berechting af

8 minuten leestijd

HAARLEM — Een kidnapper die samen met zijn slachtoffer een wandeling maakt en per fiets het losgeld ophaalt, moet in de ogen van geharde criminelen nog veel leren. Desondanks slaagde Ferdi E. erin om een rechercheteam van veertig man op het verkeerde been te zetten en zeven maanden lang van zich af te houden. Vrijdag zal hij in Haarlem worden berecht. Het is het laatste bedrijf in de merkwaardigste ontvoering die de Nederlandse politie tot nu toe heeft meegemaakt.

Veel nieuws valt vrijdag niet te verwachten. Politie en Justitie hebben na de verhoren van de ontvoerder/moordenaar van Gerrit Jan Heijn de belangrijkste feiten al naar buiten gebracht. Wat toen aan informatie werd achtergehouden, is intussen vrijgekomen via een uitgelekt bulletin van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI). Dat geheime bulletin, in april onder de politiekorpsen verspreid, onderstreept nog eens dat E. soms zeer listig te werk is gegaan maar dat het eigenlijke ontvoeringsplan gekenmerkt werd door onvoorstelbare eenvoud.

Gouden greep

Het idee om iemand te ontvoeren, werd begin 1987 bij de werkloze ingenieur geboren. Hij wilde zich volgens het bulletin van de CRI snel verrijken. Wie het slachtoffer zou worden, wist hij nog niet. Een zakenrelatie uit Bloemendaal had hem eens verteld dat in die plaats ook Gerrit Jan Heijn, vicevoorzitter van de Raad van Bestuur van het Aholdconcern, woonde. Dat leek hem wel een gegadigde. In het telefoonboek zocht hij het adres op. De keuze van het slachtoffer stond vast.

E. besefte niet dat hij daarmee, van zijn kant bekeken, een gouden greep had gedaan. Gerrit Jan Heijn werd nauwelijks bewaakt, dit in tegenstelling tot zijn broer Ap, de leider van het Zaanse concern. Een chauffeur, die tevens over zijn veiligheid zou waken, wilde hij niet. Electronische bewaking van zijn tuin evenmin. Het werd E. op die manier wel erg gemakkelijk gemaakt. Dat Heijn op de ochtend van 9 september thuis was, controleerde hij heel simpel door Gerrit Jan op te bellen onder het mom dat hij een Amerikaans zakenman was.

In 1986 had E. in België een flobertgeweer (kaliber .22) gekocht. Het ontvoeringsplan moest toen nog worden uitgebroed. In het eerder aangehaalde CRl-bulletin wordt het vermoeden uitgesproken dat E. een rekening wilde vereffenen met enkele ex-firmanten van het Project Nieuwe Banen. Dat project had hij zelf in 1982 opgezet. In '85 ging het ter ziele, waardoor hij in de WW terecht kwam.

Thuis zaagde E. de loop en de kolf van het geweer af. Op zolder maakte hij zich de schietkunst eigen. Een geluiddemper maakte hij zelf. Hoe het mogelijk is dat het gezin nooit iets van de schietbaan op zolder heeft gemerkt, blijft onduidelijk.

Fiat Uno

Enkele dagen voor de ontvoering bezocht E. zijn zwager in Odijk. Hij wist de reservesleutel van diens Fiat Uno in handen te krijgen en liet daarvan in Utrecht een duplicaat maken. Vlak voor de ontvoering toog hij met de bus naar Odijk, stal zijn zwagers auto, reed terug naar zijn woonplaats Land.smeer en voorzag de auto van valse kentekenplaten.

Woensdag 9 september om kwart voor zeven in de ochtend reed E. met de gestolen Fiat naar Bloemendaal. Onderweg vermomde hij zich met valse snor, alpinopet en bril. Het afgezaagde geweer droeg hij in een zelfgemaakte schouderholster bij zich. Het wapen was doorgeladen en op de veiligheidspal gezet.

De ontvoering van de Franse baron Empain, enkele jaren geleden, had hem op het idee gebracht om de pink van zijn slachtoffer af te snijden. Die zou hij dan naar het Aholdconcern opsturen om haast te zetten achter de onderhandelingen over het losgeld. Voor het bewaren van de pink had hij een met ijsblokjes gevulde thermosfles meegenomen

Risico'

In de buurt van Heijns garage wachtte hij zijn slachtoffer op. Op het moment dat de Aholdtopman zijn auto instapte, nam E. plotseling plaats naast de bestuurder. Onder bedreiging met het flobertgeweer gaf hij opdracht om naar een nabijgelegen parkeerplaats te rijden. Daar stapten ze samen over in de Fiat Uno. Het was het eerste grote risico dat E. nam. De kans dat het tweetal op dat moment zou worden gezien, was zeker niet denkbeeldig.

E. liet slachtoffer vervolgens naar de bossen in de buurt van vliegveld Deelen rijden. In de loop van de dag maakten ze verschillende wandelingen. Dat Heijn geen kans heeft gezien om tijdens de rit de aandacht van anderen te trekken, is misschien nog te verklaren maar dat zij tijdens de wandeling niet zijn gesignaleerd, is typerend. Opnieuw had E. alle geluk van de wereld. , Omstreeks half tien 's avonds reed de ingenieur uit Landsmeer met zijn slachtoffer naar Renkum. Daar trokken ze het bos in. De amateur-kidnapper plaatste de geluiddemper op de loop van het geweer om Heijn vervolgens van dichtbij door het hoofd te schieten. E. heeft verklaard dat de Bloemendaalse zakenman op slag dood was. donderdag 26 november bezocht E. zijn bejaarde ouders in een tehuis in Renkum. Hij vroeg of hij die nacht kon blijven slapen. Die dag legde hij drie stenen uit met schriftelijke instructies voor de geldrijder. Hij deed dat op de route Zaandam-Wolfheze.

Om zo min mogelijk op te vallen, had hij een. touw om zijn middel gebonden met daartussen een steen. Daaroverheen droeg hij een jas. Op de plaats waar hij een steen wilde deponeren, trok hij dan aan de lus van het touw. Zo kwam de steen op zijn plaats zonder dat hij hoefde te bukken. E. had besloten om het losgeld vanuit het bejaardenhuis met de fiets op te halen. Het levert een absurd tafereel op. Terwijl een enorme politiemacht met behulp van moderne apparatuur aast op de auto van de ontvoerder(s), komt de werkelijke dader op een stalen ros. Omdat de politie aan die mogelijkheid absoluut niet gedacht heeft, slaagt hij erin om ongezien de diamanten en bankbiljetten op te halen en mee te nemen. Hij kruipt bij de plaats van de overdracht in de struiken weg en trekt de zak met losgeld ongezien naar zich toe.

Om zich tegen de regen te beschermen, heeft hij een paraplu opgezet. Het vuurwapen draagt hij bij zich, niet om zich te verweren tegen de politie maar om zich van het leven te beroven als er iets mis zou gaan...

Aan de fiets kleefde nog wel een bezwaar: het losgeld kon E. niet in één keer meenemen. Daarom wilde hij het in twee keer laten afdragen. Zoals bekend mislukte de tweede overdracht omdat de losgeldrijder het AH-filiaal in Arnhem niet in kon.

Blunder

Zijn simpele werkwijze is E. uiteindelijk toch noodlottig geworden. Waar elke weldenkende misdadiger het losgeld zoveel mogelijk verspreid en bij voorkeur in het buitenland zou hebben ingewisseld, beging E. een kapitale blunder door een aantal briefjes van 250 gulden in achtereenvolgende weken in dezelfde zaak uit te geven. Een oplettende bankemployee ' hoefde toen alleen nog zo'n biljet te onderscheppen. De politie zat binnen de kortste keren op het spoor van Ferdie E. Op 6 april dit jaar werd hij ingerekend.

Hoe amateuristisch de ontvoering en losgeldoverdracht ook over komt, in één ding is E. uitmuntend geslaagd. Maandenlang wist hij bij het rechercheteam de indruk in stand te houden dat de ontvoering van Heijn het werk was van professionele misdadigers. De politie vermoedde dat op grond van verschillende aanwijzingen. Zo kwam de communicatie via dagbladadvertenties professioneel over en wees ook het toesturen van de afgesneden pink met die morbide mededeling dat Gerrit Jan voorlopig wel geen piano meer zou kunnen spelen, in de richting van geharde criminelen. Het gebruik van een spraakvervormer tijdens de telefonische onderhandelingen was nog zo'n aanwijzing. Bovendien was bij de ontvoering geen enkel spoor achtergelaten. Dat blijkt achteraf een kwestie van puur geluk geweest te zijn maar dat kon het rechercheteam toen niet weten.

Zelfs na E.'s volledige bekentenis kon het rechercheteam niet geloven dat een werkloze ingenieur zonder een crimineel verleden in zijn eentje de ontvoering had uitgevoerd. Na verloop van tijd sloeg dat ongeloof om in verbijstering. De reconstructie leverde , pas het overtuigende bewijs op.

Les

De politie heeft volgens woordvoerder Folgerts uit deze ontvoeringszaak de lering getrokken „dat het dus ook nog zo kan". „Toch is er geen enkel moment geweest dat we dat hadden moeten beseffen. Achteraf kun je zeggen dat we de verdachte bij de overdracht heel gemakkelijk hadden kunnen arresteren maar gezien de aanwijzingen die we hadden, mochten we geen enkel risico nemen. We wisten slechts dat we met een buitengewoon cynisch en intelligent type ontvoerder te maken hadden".

Justitie heeft de 45-jarige Ferdic E. moord, afpersing en vrijheidsberoving ten laste gelegd. Het zijn de ' zwaarste delicten die ons Wetboek ' van Strafrecht kent. De officier zou hiervoor levenslange gevangenisstraf kunnen eisen. In de praktijk betekent dit in Nederland 20 jaar cel. Gebruikelijk is dat daarvan dan nog eens een derde —bijna zeven jaar— vanaf gaat, evenals de voorlopige hechtenis. Een groot deel daarvan zat de verdachte in de Bijlmerbajes. Daar werd ook het psychiatrisch en psychologisch onderzoek gedaan door deskundigen van het Pieter Baan Centrum in Utrecht. Normaal gesproken gaan verdachten van misdrijven naar hel. PBC toe. In het geval van E. echter wilde Justitie, om veiligheisredenen, Ferdi E. in de beter bewaakte, Bijlmerbajes laten onderzoeken. De affaire met Frans Meijer, één van de Heinekenontvoerders die tijdens het onderzoek in het PBC daar ontsnapte en nog steeds spoorloos is, lag Justitie nog te vers het geheugen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 28 juni 1988

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Ontvoering Heijn gekenmerkt door onvoorstelbare eenvoud

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 28 juni 1988

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken