Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

MAJOORA. DE JONGE

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

MAJOORA. DE JONGE

8 minuten leestijd

OLDEBROEK - Het Arlerie Schietkamp (ASK) op ' Wolberg bij Oldebroek 'nt geen vakantie. Tijdens ' zomermaanden gaat het 'bulder van het landmachtschut —dat kilometers in omtrek de ruiten in de lonningen doet rinkelen— iverminderd door. Voor de annen van het bureau Vei'heid van het ASK is de imer vrijwel de drukste jd van het jaar. Niet alleen dan de kans op bosbrand veroorzaakt door een ontoffende granaat— levens•oot aanwezig, maar bo•ndien krijgt het veiligheidtersoneel van het militaire ;fenterrein regelmatig te aken met vakantiegangers ie op het schietkamp naar dan niet ontplofte munitie jmen zoeken. „Een uiterate gevaarlijke bezigheid ie menigeen met zijn leven eeft moeten bekopen", verIt majoor A. de Jonge, veigheidsoff icier van het ASK.

De resten van een projectiel. „Het was nog niet zo lang geleden ) een zaterdagochtend dat we tij•ns een patrouille over een zandweg ) liet ASK-terrein een vader en een lontje achterop reden. Het jongetje oeg een plastic supermarkttasje dat )1 bleek te zitten met munitie uit de Afeede Wereldoorlog. Vader en lonlief waren in alle vroegte op pad •gaan om hulzen van granaten en )gels te zoeken. Toen wij ze staan; hielden vertelden ze doodgemoe;reerd dat ze op weg waren naar in camping. De plastic tas bevatte idermeer een onontplofte fosforgralat. De zoon wist alles van munitie, •i pa. Om op het schietterrein te ko

Een jarenlang dienstverband bij het bureau Veiligheid van het ASK heeft er toe bijgedragen dat majoor De Jonge beschikt over een ruim assortiment verhalen over mensen die bij hun bezoek aan het schietterrein door het personeel van het bureau of door de marechaussee in de kraag zijn gevat. De meeste incidenten hebben wonderlijk genoeg een goede afloop, maar De Jonge kan ook voorbeelden geven van munitiezoekers die hun zoekactie met de dood moesten bekopen. Uit zijn woorden spreekt nog steeds afschuw als De Jong verhalen oplepelt over de kinderen die hij op de schietheide aantrof met verminkte ledematen, hun broekzakken vol kogels.

De Knobbel

Sinds 1878 worden er op het Artellerie Schietkamp bij de Legerplaats Oldebroek fictieve oorlogen gevoerd. Op het terrein, dat zich uitstrekt van Nunspeet tot Wezep en een breedte heeft van 3,5 kilometer, wordt geschoten door verdragend geschut van de artillerie en de infanterie. De verre van moderne gebouwen die behoren bij de Legerplaats Oldebroek liggen op de bijna 70 meter hoge WolEen van de oefendoelen op het ASK-terrein. durend de 110 jaar dat het ASK in gebruik is, zijn er ontelbaar vele projectielen afgevuurd. Onvermijdelijk waren daarbij ook blindgangers, projectielen die niet tot ontploffing kwamen. Majoor De Jong legt uit: „Op 40 tot 50 centimeter diepte zit hier in de Veluwese bodem een oerlaag. Een projectiel dat zich in de zandgrond boort en niet tot ontploffing komt stuit op die oerlaag terug, waarna het vlak onder het aardoppervlak blijft steken. Door zandverstuivingen en andere werkingen van het weer komt zo'n granaat na jaren bovengronds bloot te liggen". Op dat moment is er werk aan de winkel. Een speciale opkleine beweging spontaan ontploffen".

Regelmatig krijgt het bureau Veiligheid via bosarbeiders en toeristen meldingen binnen van projectielen die zijn gevonden in de omringende bossen van het ASK. Doorgaans gaat het dan om Duitse munitie. Veiligheidsofficier De Jonge: „In de Tweede Wereldoorlog werd het ASK door Een foto die voor zich spreekt. de Duitse bezetter gebruikt. De nazi's benutten elke vierkante kilometer van het terrein, maar lapten elk veiligheidsvoorschrift aan hun laars. Zodoende is er nogal wat Duitse munitie buiten de grenzen van het ASK terechtgekomen". Cees Smit houdt het schietterrein in de gaten. berg, in de volksmond De Knobbel genoemd. Dit punt leent zich uitstekend voor de waarneming van artillerie-granaten, die ten noordoosten van het kamp neerkomen. ruimingsdienst draagt zorg voor het onschadelijk maken van de aan de oppervlakte gekomen projectielen.

„Als mensen in de randgebieden van het ASK iets aantreffen dat lijkt op oud ijzer, is het in negen van de tien gevallen een stuk oude Duitse munitie. Loop daar met een grote boog omheen en geef een seintje aan de plaatselijke politie of het ASK", adviseert majoor De Jonge.

Aan de zuidkant van de Wolberg bevindt zich de Doornspijkse heide vanwaaruit vuurmonden van de landmacht hun projectielen richting Oldebroekse heide schieten, het doelengebied aan de noordzijde van de Wolberg. Het kan dus gebeuren dat niets vermoedende fietsers over De Knobbel de granaten over de hoofden horen fluiten.

Het ASK is het enige gebied in Nederland waar de artillerie met scherpe granaten mag oefenen. Ge

Afschrikkingseffect

„Zo'n groot terrein als het ASK is echter niet te cleanen", constateert majoor De Jonge. „ledere militair die een stuk munitie vindt,- zet bij de vindplaats een vlaggetje, zodat de opruimingsdienst bij de rondgang over het schietterrein weet waar men moet zijn. Vooral roestige granaten hebben de nare eigenschap dat ze bij een

Enorme waarschuwingsborden met de opschriften "Levensgevaarlijk schietterrein" die om de vijftig meter rond het ASK staan opgesteld, alsmede de bekende bordjes "verboden toegang schietterein" kunnen mensen er niet van weerhouden het schietterrein te betreden. Volgens veiligheidsofficier De Jong is het onmogelijk om het ASK-gebied in te komen zonder

Rond de oefendoelen zijn regelmatig levensgevaarlijke munitieresten te vinden, maar de Marechaussee is alert. niet ten minste vier van deze waarschuwingsborden te zijn gepasseerd. Welke motieven hebben de mensen die ondanks de borden toch het schielterein op gaan?

De Jonge: „Vaak is het een stuk nieuwsgierigheid en zucht naar avontuur. De borden hebben enerzijds een afschrikkingseffect en anderzijds een onverklaarbare aantrekkingskracht. De ene keer is het uit onwetendheid dat men dit terrein binnentrekt, terwijl er ook personen bewust naar lege hulzen komen zoeken". Met name toeristen die hun vakantie doorbrengen op de Veluwe blijken geobsedeerd door het met projectielen bezaaide ASK-terrein. Zelden treffen de manschappen van het bureau Veiligheid iemand op het schietterrein aan die woont in de omgeving van het ASK.

Een huls schijnt bij veel vakantiegangers in trek te zijn als herinnering aan de Veluwse oorden. Het zoeken naar de munitie-overblijfselen noemt majoor De Jonge echter „een levensgevaarlijke bezigheid". „Vooral jongens in de leeftijd van 8 tot 15 jaar vinden het prachtig om een mooi opgepoetste huls te hebben. Koperen hulzen worden sedert jaren echter niet meer gebruikt, dus die liggen hier niet. Normaal gesproken vallen de hulzen naast de kanonnen en worden ze na het schieten bijeen geraapt. Het enige wat je hier vindt zijn complete tijdbommen die bij de minste of geringste trilling in de hand kunnen ontploffen. Soms lijkt een huls leeg, maar dan zit het slaghoedje er nog in, of een beetje fosfor. Voor een leek is het haast onmogelijk om te zien of een huls werkelijk ongevaarlijk is. Zelfs mensen die denken dat ze verstand hebben van munitie komen veelal bedrogen uit".

Spelen met de dood

Om de argeloze vakantieganger te waarschuwen voor de gevaren van het schietterrein voert het bureau Veiligheid van het ASK sinds enkele jaren samen met de Koninklijke Marechaussee en de rijks- en gemeentepolitie op de Noord-Veluwe in de zomermaanden een voorlichtingsactie jaarlijkse actie zijn gestart worden ;r beduidend minder mensen op het schietterein aangetroffen", vertelt brigadecommandant G. de Vries van de marechaussee-brigade 't Harde. De marechaussee spendeert vooral in de zomer en in de weekeinden veel tijd aan het patrouilleren in de randgebieden van het ASK. „Het gebeurt zeer zelden dat iemand onopgemerkt doordringt tot in het doelengebied. De meeste personen kunnen we reeds aanhouden in de bufferzone rond het schietkamp. Waneer het een meerderjarige betreft die op zoek is naar munitie, maken we onmiddellijk proces-verbaal op. Jeugdigen tot en met 16 jaar nemen we mee naar het bureau, waar we de ouders inlichten". Volgens De Vries zijn het niet alleen Het bureau Veiligheid. onder het motto "Handen af van munitie. Raap niets op". In het kader van deze actie krijgen tientallen campings in de gemeenten Nunspeet, Epe, Oldebroek, EIburg, Hattem en Heerde bezoek van de politie en de marechaussee, waarbij de toeristen duidelijk wordt gemaakt dat het betreden van het ASK-terrein een hachelijke bezigheid is. „Het is niet onze bedoeling de recreanten af te schrikken. De Veluwe blijft een schitterend vakantiegebied. Alleen moet men de heidevelden en de bossen van het schietterrein mijden. Geniet van de omgeving, maar blijf weg van het doelengebied", benadrukt De Jonge. De pamfletten die worden opgehangen bij VVV-kantoren en campings spreken duidelijke taal: „Granaten zoeken is spelen met de dood".

De voorlichtingsactie blijkt duidelijk succesvol. „Sinds we met deze munitiezoekers die zich op het schietterrein begeven. „Anderen willen genieten van de bloeiende heide of hebben gehoord dat er veel wild te zien is op het ASK".

Zoals de naam al aangeeft is het bureau Veiligheid belast met het hele veiligheidsgebeuren op het ASK-terrein. In verschillende bunkers die verscholen liggen op het schietterrein verblijven tijdens oefeningen veiligheidsinspecteurs die met sterke kijkers de omgeving scherp in de gaten houden. Niet alleen kijken de veiligheidsmensen uit of zich personen in het schootsveld bevinden, maar ook wordt er gelet op het ontstaan van brand na een granaatinslag. Vooral bij droogte is de schietheide erg brandgevoelig. Een eigen brandweerkorps gaat als het nodig is a la minute een heidebrand met professionele middelen te lijf.

Cees Smit, een van de 'visuele ogen' van het bureau Veiligheid, overziet vanuit De Kapluifel. een houten barak aan de rand van het, uitgestrekte schietterein, het met palen gemarkeerde doelengebied. De Kapluifel biedt bij helder weer prachtige vergezichten. De beide IJsselbruggen en de kerktorens van de steden Kampen en Zwolle zijn met het blote oog duidelijk te onderscheiden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 10 augustus 1988

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

MAJOORA. DE JONGE

Bekijk de hele uitgave van woensdag 10 augustus 1988

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken