Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Van Eekelen afgetreden onder druk Voorhoeve

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Van Eekelen afgetreden onder druk Voorhoeve

Van der Linden wacht reactie verweerschrift af

8 minuten leestijd

DEN HAAG — Minister Van Eekelen van defensie is afgetreden. Uit de verklaring die hij gisteren op zichtbaar geemotioneerde wijze voorlas in de Tweede Kamer bleek dat de belangrijkste reden voor zijn vertrek was dat hij onvoloende vertrouwen kreeg van zijn politieke vrienden, dVVD-fractie. Staatssecretaris Van der Linden blijft vooralsog. Hij wacht eerst de reactie van de enquêtecommissie en de Tweede Kamer af op het verweerschrift van het kabinet, dat gisteren naar de Kamer is gestuurd.

Een belangrijke reden voor het vertrek van Van Eekelen is ook dat hij een voortgezette discussie over zijn persoon niet goed vindt voor het partement van defensie. Minister Bukman voor ontwikkelingssamenerking wordt de tijdelijke minister van defensie. Tijdens een debat dat de Kamer gisteravond voerde met premier Lubbers bevestigde Voorhoeve dat hij Van Eekelen als minister van defene niet van voldoende en onvoorwaardelijk van het noodzakelijke vertrouwen kon voorzien. Ongeveer een week geleden heeft hij dat reeds aan Van Eekelen laten weten. Voorhoeve vindt de conclusies van de enquêtecommissie paspoortproject over het functioneren van Van Eekelen te ernstig.

Scherpe kritiek


Daarna is de minister bij zichzelf te rade gegaan en heeft hij uiteindelijk gistermorgen definitief het besluit genomen af te treden als minister. Hij wilde eerst nog zijn bijdrage leveren aan de brief die gistermorgen naar de Kamer gegaan is als verweerschrift tegen de aantijgingen van de parlementaire enquêtecommissie. De minister verklaarde zich geheel in die brief te kunnen vinden.

In zijn verklaring gisteren uitte de bewindsman echter veel scherpere kritiek richting enquêtecommissie en Tweede Kamer dan in de brief staat. Volgens de minister is de commissie te theoretisch bezig geweest, heeft men zich te veel gebaseerd op de verhoren in plaats van het dossier als geheel te bestuderen en bleek dat tijdens de verhoren een aantal belangrijke vragen niet zijn gesteld.

Alle kritiek van de enquêtecommissie op het functioneren van de oud-staatssecretaris verwierp Van Eekelen. „Besluiten konden in redelijkheid zó worden genomen als ze zijn genomen... Onder de gegeven omstandigheden was het redelijk dat ik de samenwerkingsovereenkomst tekende", aldus de minister.

De oppositie vindt dat Van Eekelen een verstandig besluit heeft genomen, alleen was er kritiek op de harde verjvijten die hij in de richting van de enquêtecommissie uitte. Volgens PvdA-leider Kok sprak Van Eekelen tijdens zijn verklaring namens het kabinet, maar premier Lubbers verwierp dat verwijt. Volgens hem moet er enige marge zijn voor een minister die aftreedt om zijn eigen visie op de gang van zaken te geven.

„Waardige wijze"

Fractievoorzitter Voorhoeve, die bewondering had voor de waardige wijze waarop de minister uit eigener beweging zijn ambt heeft neergelegd, was met Lubbers van mening dat de minister die aftreedt in de Kamer ruimte moet krijgen om zijn eigen visie te geven en de redenen te noemen waarom hij zijn ontslag indient. „Een minister van defensie heeft het recht met een salvo te vertrekken", aldus Voorhoeve.

Volgens D66-fractievoorzitter had de minister nog even moeten blijven om de geuite kritiek uit te praten. Dat wees Lubbers echter van de hand: „Had u werkelijk verwacht dat Van Eekelen nog enkele weken als een gewonde stier door de arena zou rennen om de pijltjes die de Kamer hem in zijn vlees zouden schieten af te wachten?"

Over een opvolger van Van Eekelen wilde Voorhoeve gisteravond na het debat geen mededelingen doen. In politiek Den Haag doen twee namen van VVD'ers de ronde die voor de benoeming in aanmerking zouden komen, namelijk oud-minister van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieubeheer Winsemius en de Nederlandse ambassadeur bij de Navo, De Hoop Scheffer.

Zie ook pagina 3: Van Eekelen ging strijdend ten onder

vervolg van pag 3.

Keuze van Voorhoeve stelt CDA voor moeilijk politiek probleem

Van Eekelen ging strijdend ten onder

DEN HAAG - Met een bittere trek op zijn gelaat, tot in het diepst van zijn ziel gegriefd, beende minister Van Eekelen gistermiddag om twee uur achter de kamerbewaarder aan naar de ministerstafel in de Tweede Kamer. Iedereen die hem zag lopen wist wat hij ging doen. Op geëmotioneerde wijze las hij een verklaring voor met als kern dat hij zijn politieke vrienden niet heeft kunnen overtuigen van zijn visie op het paspoortproject, namelijk dat de minister geen fouten heeft gemaakt en dat het rapport van de enquêtecommissie op een aantal punten onvolledig en onjuist is. Hij ging strijdend ten onder.

 Reeds vanaf de presentatie van het rapport van de enquêtecommissie-paspoortproject, vorige week maandag, had de minister niet meer het volledige vertrouwen van de fractie. In een eerste reactie zei Voorhoeve toen dat de VVD de conclusies van de commissie zeer ernstig nam en dat over de politieke consequensies later zou worden gesproken. Vanaf dat moment bungelde Van Eekelen.

Voorhoeve, die door de fractie was aangewezen om de strategie ter zake uit te stippelen, verkeerde in een netelig dilemma. Aan de ene kant was er een rapport met ernstige verwijten in de richting van de oud-staatssecretaris (dit rapport was opgesteld onder verantwoordelijkheid van een commissie die onder leiding stond van de vicefractievoorzitter van de VVD, Hermans), en aan de andere kant een minister die dit alles ontkende.

Voorhoeve koos voor de commissie. Daaraan zat voor hem een drietal voordelen. In de eerste plaats wordt daardoor recht gedaan aan de zuiverheid in de politiek die de VVD voorstaat, namelijk dat een bewindsman die fouten maakt moet aftreden. In de tweede plaats kon Voorhoeve moeilijk een rapport naast zich neerleggen dat was opgesteld onder verantwoordelijkheid van de vicefractievoorzitter van de liberalen. Bovendien raakt de VVD nu een politiek zwakke bewindsman kwijt.

Opspraak

Diverse keren was Van Eekelen namelijk al in opspraak gekomen: de enquêtecommissie die het RSV-debacle onderzocht uitte kritiek op de wijze waarop, in de periode dat Van Eekelen staatssecretaris van defensie was, honderden miljoenen defensiegeld in RSV werden gepompt. Ook is de prijs van de Walrus-onderzeeërs -die de minister gisteren wijselijk niet noemde bij alle goede projecten die hij tot stand had gebracht— verdubbeld in de periode dat Van Eekelen verantwoordelijk was.

 Het nadeel van deze keuze is dat Voorhoeve Van Eekelen moest laten vallen als minister van defensie. Dat betekende een stuk persoonlijke tragedie voor Van Eekelen, maar ongetwijfeld zal Voorhoeve alles in het werk stellen om hem een baantje te bezorgen in de diplomatieke dienst, waar Van Eekelen ook vandaan kwam voor hij in de politiek terechtkwam.

Met zijn aftreden laat Van Eekelen een moeilijk politiek probleem achter: Hoe valt het te rijmen dat CDA-staatssecretaris Van der Linden nog blijft zitten, terwijl de beschuldigingen van de parlementaire enquêtecommissie aan zijn adres veel ernstiger zijn dan die aan het adres van Van Eekelen? ''

Steun niet opgezegd

 Het heeft ongetwijfeld te maken met de steun die hij nog krijgt van de CDA-fractie. De steun aan hem is niet opgezegd, zoals bij Van Eekelen wel het geval was. Het CDA wil eerst de antwoorden van de regering bestuderen voor er politieke conclusies worden getrokken. Dat is op zich terecht, maar het staaf wel in schril contrast met de wijze waarop staatssecretaris Brokx destijds is 'behandeld'.

Een andere belangrijke reden is- dat Van der Linden een sterke minister achter zich heeft staan, namelijk Van den Broek. Hij verdedigt zijn staatssecretaris door dik en door dun, hij durft de confrontatie met de enquêtecommissie en de Kamer aan.

Op de achtergrond speelt echter mee dat het vertrek van Van der Linden ook Van den Broek zou beschadigen. Zowel oud-staatssecretaris Van Eekelen als Van der Linden werkte in principe onder de politieke verantwoordelijkheid van Van den Broek. Een andere reden is dat de minister de eerst verantwoordelijke is voor de organisatie op het departement. Over die organisatie heeft de enquêtecommissie in heldere taal geschreven. Valt Van der Linden weg, dan staat de kroonprins van het CDA in de eerste vuurlinie. Dat wil Van den Broek voorkomen.

Afwachten

Naar verluidt zou Van der Linden door de CDA-fractie al weggestuurd zijn als Van den Broek zich niet zo zou weren. De christendemocraten hebben nu kennis genomen van het verweer van de regering, dat niet op alle punten de geuite beschuldigingen kan wegnemen, maar nu zal men eerst de reactie van de enquêtecommissie afwachten.

Blijft de commissie bij haar standpunt, dan zal het snel gebeurd zijn met Van der Linden. Want behalve het vertrouwen van de CDA-fractie, heeft hij ook het vertrouwen nodig van de VVD om te kunnen blijven functioneren. Die steun is echter ongewis. Het lijkt immers onwaarschijnlijk dat de liberalen, die het vertrouwen opzegden in hun eigen bewindsman die betrokken was bij de paspoortaffaire. Van der Linden in het zadel zullen houden als er een motie van wantrouwen van de oppositie komt. Dan komt er van de nieuwe politieke cultuur van zuiverheid die door Voorhoeve wordt voorgestaan, nog niets terecht

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 7 september 1988

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Van Eekelen afgetreden onder druk Voorhoeve

Bekijk de hele uitgave van woensdag 7 september 1988

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken