Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

harmonie op gedeeld Cyprus )Kjft vooralsnog toekomstmuziek

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

harmonie op gedeeld Cyprus )Kjft vooralsnog toekomstmuziek

9 minuten leestijd

NICOSIA — De kwestie-Cyprus is in een beslissende fase komen. De vooruitzichten op een oplossing van het neteliprobleem zijn beter dan ooit in de afgelopen tien jaar. •prus' president George Vassiliou ontmoet morgen zijn teispeler, 'president' Rauf Denktash van de in 1983 uitge;pen "Turkse Republiek van Noord-Cyprus".

Dp 24 augustus bespraken de hein Geneve een tijdschema voor hereniging van de beide helften Cyprus, daartoe aangespoord )r en onder leiding van de secres-generaal van de Verenigde ies, Javier Pérez de Cuéllar. Op ini 1989 moet het land zijn her%d onder een bestuursvorm irmee zowel de Turkse als de ekse Cyprioten kunnen instemn. Vanaf 15 september zal daarwekelijks een ontmoeting tusde vertegenwoordigers van beibevolkingsgroepen plaatshebJe gesprekken werden verwacht is Vassiliou in februari van dit r tot president werd gekozen. n voorganger, Spyros Kypria1, weigerde serieuze onderhaningen te voeren met Denktash ing alle 29.000 Turkse soldaten 50.000 nieuwe Turkse immigranniet van het eiland waren ver;nen. Vassiliou werd juist gekoomdat hij duidelijk maakte dat aan onderhandelingen over herring géén voorwaarden wil stel

ibliek verlangen
De meeste Cyprioten zien uit ir een hereniging van het eiland, nderden Grieks-Cyprische vrou1 liepen het afgelopen jaar gezanlijk over de "groene lijn", als itest tegen de verdeling, een rks-Cyprische toneelgroep voerin het Griek,se deel van Nicosia toneelstuk "Vrede" van Aristomes op. Een diplomaat merkte angs op dat „het publieke vergen naar een oplossing duidelijk egroeid". De hooggespannen verwachtinI werden niettemin beschaamd, eerste contacten tussen Vassi1 en Denktash verliepen bijzonstroef. Kort na de verkiezingen ligde Denktash Vassiliou uit in door de Verenigde Naties berde zone „voor een gesprek van sident tot president". Hij eiste 'endien dat Grieks-Cyprus de nomische boycot van de noordee "Turkse Republiek van ord-Cyprus" (TRNC) zou ophefen dat het een inter-gouvernenteel comité zou oprichten.

?en alternatief
Diplomaten twijfelden aan de echtheid waarmee Denktash de uwe president uitnodigde. Vassi1 zou immers de noordelijke re)liek impliciet hebben erkend als op de uitnodiging was ingegaan, had derhalve geen alternatief I te weigeren. Vassiliou deed dat 1 ook absoluut. Hij wilde praten Denktash als leider (en niet als sident) van de Turks-Cyprioten op audiëntie zou komen in zijn presidentieel paleis.

Een nieuw conflict laaide op toen Vassiliou verklaarde dat in Cyprus geen grenzen zijn. Op 15 april gaf Denktash daarom opdracht aan de 'grenswachten' bij de 'grensovergang' in Nicosia om alleen nog paspoorten te stempelen en niet langer gewone papieren.

Omdat Grieks-Cyprus geen paspoorten erkent die door de TRNC zijn gestempeld, betekende dit de feitelijke sluiting van de grens. In dezelfde maand werd een ontmoeting verwacht in Londen, toen beide leiders daar tegelijk waren. Vassiliou weigerde dat toen, omdat naar zijn zeggen Denktash hem niet als president van geheel Cyprus, maar slechts als leider van één partij wilde erkennen.

Doorbraak

Een echte doorbraak in de schijnbaar doodlopende relaties werd pas bereikt toen de Griekse premier, Andreas Papandreou, in Davos een ontmoeting had met zijn Turkse ambtgenoot. Voor beide landen was die toenadering een duidelijke koerswijziging. De Turkse minister-president, Türgüt Özal, beseft dat zijn vurige wens om Turkije de Europese Gemeenschap binnen te loodsen door Griekenland zal worden tegengehouden zolang de kwestie-Cyprus niet is opgelost.

Ook voorkwam Athene door zijn veto dat Turkije in 1988 700 miljoen dollar ontwikkelingshulp van de EG kreeg. Griekenland heeft ook grote belangen bij betere relaties met Turkije. Door de gespannen verhouding, die niet weinig met het conflict in Cyprus te maken heeft, is Turkije gesloten voor Griekse export.

Voor Griekenland is opening van die markt een belangrijke doelstelling. Zowel Ankara als Athene heeft daarom aan de volksgenoten op Cyprus te kennen gegeven dat naar verzoening moet worden gestreefd. De 'geest van Davos' glipte zo dus ook Cyprus binnen, zodat een oplossing van het Cypru.svraagstuk binnen bereik lijkt.

Goede communicatie

De eerste ontmoeting van 24 augustus lijkt vrucht af te zullen werpen. Vassiliou en Denktash schijnen elkaar te mogen. „De heer Denktash is een erg intelligente en capabele gesprekspartner. Ik heb het gevoel dat we kunnen communiceren", gaf Vassiliou na drie uur praten in Geneve als commentaar.

Rauf Denktash zei op zijn beurt over Vassiliou: „Hij is een zakelijke man, iemand met wie we over dingen kunnen discussiëren. Eindelijk hebben we een gesprekspartner voor een dialoog". In het Franse communistische dagblad L'Humanité van 26 augustus zei Vassiliou dat Denktash en hij na hun ontmoeting van 15 septe.rnber, eind oktober of begin november opnieuw bij elkaar zullen komen. Ze zijn van plan een globale overeenstemming te bereiken, om de details door commissies van experts te laten uitrafelen.

Vassiliou is zakenman en was niet politiek betrokken voor hij zich verkiesbaar stelde. Zijn imago als de pragmatische leider, die door een zakelijke benadering tot overeenstemming met de Turken wil komen, heeft' hem populair gemaakt.

Ook wantrouwen

Dat toch pas over tien maanden een oplossing wordt verwacht, heeft te maken met de grote verschillen en gevoelens van haat en wantrouwen die aan beide zijden van de "groene lijn" zijn ontstaan in de afgelopen twintig jaar.

Onder de Grieks-Cyprioten leeft de wens tot hereniging sterk, maar evengoed de woede vanwege 2000 doden en duizenden vermisten. „Vergeet de Turkse invasie niet", verzoekt een groot affiche degenen die via de luchthaven bij Larnaca Cyprus binnenkomen en verlaten. Grieks-Cyprus lijdt nog steeds de pijn van de Oorlog in 1974, toen Turkse troepen een deel van het eiland bezetten.

De eerste de beste Cyprioot die ik sprak -mijn taxichauffeur— vertelde hoe de Turken zijn leven hebben verwoest. „Ze hebben mijn vrouw gedood en mijn zoon is, met duizenden anderen, nog steeds vermist". Hij heeft zijn huis in noordelijk Cyprus moeten achterlaten op de vlucht voor de Turkse legers.

Vluchteling

Tweehonderdduizend van de omstreeks 525.000 Grieks-Cyprioten beschouwen zich als vluchteling, omdat ze het noordelijk deel van het land moesten verlaten toen de Turken daar de macht overnamen. Hereniging betekent voor hen de GEORGE VASSILIOU ... zakelijk... mogelijkheid naar hun vroegere dorpen terug te keren, of naar hun deel van Nicosia.

Dwars door Nicosia loopt de "groene lijn", streng beWaakt en met aan beide zijden stukgeschoten huizen. Andreas Poyladjis, de burgemeester van Famagusta, vroeger een Griekse stad in Noord-Cyprus, heeft aan de speciale vertegenwoordiger van de Verenigde Naties op Cyprus een verzoek overgebracht van zijn gemeenteraad-in-ballingschap. De raad wil een bezoek brengen aan zijn vroegere stad om te zien welke problemen door veertien jaar leegstand zijn veroorzaakt. Al zo lang is Famagusta een 'dodenstad'.

Voordeel

Terugkeer van de vroegere bewoners naar Famagusta zou volgens de burgemeester prioriteit moeten hebben tijdens de gesprekken tussen Vassiliou en Denktash. „Terugkeer van de vluchtelingen zal het contact, het begrip en de toenade-' ring tussen de twee gemeenschappen verbeteren", aldus de burgemeester.

Geschillen bestonden al lang tussen de Turkse en de Griekse bewoners van Cyprus, maar Turkse troepen vielen in 1974 Cyprus binnen toen de militaire junta in Athene het eiland dreigde te annexei-en. In die tijd gingen ook onder de Grieks-Cyprioten veel stemmen op voor "enosis", eenheid met Griekenland.

Omdat de Turkse Cyprioten een kleine minderheid van ongeveer 19 procent vormen, heeft voortzetting van de huidige situatie voor hen de meeste voordelen. Velen ontkennen dus dat er nog enig probleem is, en zouden niet over hereniging peinzen als Ankara de duimschroeven niet stevig had aangedraaid. Ze bezetten 37 procent van het land, kunnen hun 'republiek' naar eigen goeddunken regeren en voelen zich veilig door de aanwezigheid van Turkse troepen. Weliswaar erkent alleen Turkije de TRNC, maar met meer landen bestaan informele ban: den. KAUF DENKTASH ...capabel...

De belangrijkste reden voor de Turken om hereniging met het Griekse deel van Cyprus te zoeken is, naast de aansporing uit Ankara, hun netelige economische situatie. Ten zuiden van de groene lijn is Nicosia een stad met moderne kantoorgebouwen en een kerngezond economisch leven.

Het Cyprische pond is, tot verdriet van de westerse toerist, ijzersterk. Een blik aan de andere kant van de bufferzone van de Verenigde Naties laat een veel minder welvarend stadsdeel zien. De economie van Turks-Cyprus is bijna geheel van Turkije afhankelijk. De zwakke Turkse lira is de muntsoort. Turkije betaalt ongeveer 34 procent van de uitgaven van de TRNC, en het zijn bijna uitsluitend Turkse banken die aan het arme, vijf jaar oude 'republiekje' 'staatsleningen' verstrekken.

Ondanks het feit dat het Turkse leger het grootste deel van alle hotels, fabrieken en korenvelden voor de noordelijke republiek veroverde, groeit de economie met slechts 3 procent per jaar, terwijl de inflatie 75 procent bedraagt. De economie van Grieks-Cyprus groeit jaarlijks met 7 procent, terwijl de inflatie slechts 3 procent is. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking is in het zuiden drie maal zo hoog als in het noorden. Hereniging zal ongetwijfeld zeer gunstige effecten hebben op de economie van het arme noorden.

Terugtrekking

De discussie tussen Rauf Denktash, leider van de "Turkse Republiek van Noord-Cyprus" en George Vassiliou, president van de republiek Cyprus, over de hereniging van Cyprus, zal zich vanaf 15 september op vier onderwerpen concentreren.

In de eerste plaats wil Vassiliou de terugtrekking van alle Turkse troepen uit Noord-Cyprus. Denktash staat erop dat een troepenmacht van 10.000 manschappen achterblijft. De Griekse Cyprioten herinneren zich het gedrag van de Turkse soldaten in 1974 en vrezen bij de gedachte aan een permanent garnizoen van die buitenlandse soldaten. De Turkse Cyprioten menen dat een zekere Turkse troepenmacht hun enige bescherming is tegen de Griekse meerderheid. Tussen 1963 en 1974 werden de Turkse Cyprioten in getto's opgesloten en in bloedige beschietingen door de Griekse meerderheid gekneveld, ondanks een prachtige politieke machtsverdeling op papier.

Meer ruimte

Een tweede gespreksonderwerp betreft het recht dat de Grieken voor zich opeisen om te wonen, te werken en te reizen waar ze maar willen. De Turken zien daarin het recept voor de problemen die zij als minderheid voor 1974 hadden.

De Grieks-Cyprioten hebben beter onderwijs genoten en hebben meer ondernemingsgeest. Veel Grieken vinden ook dat ze harder werken. Daardoor kan de Turkse

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 14 september 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

harmonie op gedeeld Cyprus )Kjft vooralsnog toekomstmuziek

Bekijk de hele uitgave van woensdag 14 september 1988

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken