Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Voorhoeve krijgt les van Lubbers

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Voorhoeve krijgt les van Lubbers

Door Lubbers' helderheid verbleekte de liberale politieke zuiverheid

6 minuten leestijd

De voorzitter van de VVD-fractie in de Tweede Kamer, Voorhoeve, heeft afgelopen donderdag goed onderwijs gekregen. Leermeester Lubbers peperde hem de klassieke les in dat het winnen van veldslagen nog niet betekent dat daarmee ook de oorlog is gewonnen. De helderheid van Lubbers en van Van den Broek zegevierde over de door de VVD voorgestane politieke zuiverheid.

Het debat over het rapport van de enquêtecommissie-paspoortaffaire begon voor de VVD-fractieleider zo mooi. Immers, zijn fractie scheen een uiterst behaaglijke middenpositie in te nemen. De liberale zwaargewicht Franssen had vorige week in het debat tussen Kamer en commissie al vast wat schoten voor de boeg van Van den Broek gelost.

Weliswaar leken die schoten gericht op de voormalige staatssecretaris Van der Linden, maar had juist Van den Broek zich niet massief voor zijn staatssecretaris geplaatst? En passant trapte Franssen premier Lubbers nog even op de tenen door zijn verwondering te uiten over het feit dat de kwaliteit van Buitenlandse Zaken nooit onderwerp van gesprek is geweest in het kabinet.

Ex-kroonprins

Na dit aperitiefje verwachtte de VVD-fractie eigenlijk dat Van den Broek door de knieën zou gaan in het woensdag en donderdag gehouden debat. Na een 'deemoedige' spijtbetuiging en een vurige belofte van beterschap, zou de bewindsman, min of meer gehavend, zijn werk weer mogen voortzetten. De beschadigingen zouden hem dan vanzelf de status van ex-kroonprins van het CDA bezorgen.

Zeker, ook minister-president Lubbers zou aan het debat deelnemen. Maar hij leek in verschillende debatten in de Tweede Kamer zijn meerdere te hebben gevonden in Voorhoeve. Zowel in het debat van begin juni over het wir-lek als in het vorige week gevoerde overleg over het aftreden van Van der Linden maakte Voorhoeve naam. Want hij beheerste zich, terwijl de premier zicht- en hoorbaar boos werd.

Die beheersing en kalmte maakte indruk op de toeschouwers. Ook intellectueel leek Voorhoeve op zijn minst de evenknie van Lubbers. Hij straalde een zelfbewustzijn uit dat als balsem was op de wonden van de sinds de laatste verkiezingen zo drastisch uitgedunde VVD-ploeg in de Kamer. 'Kortom, Voorhoeve leek het te maken.

Ook in de partij is de ster van de liberale fractievoorzitter stijgende. Was het niet mede aan hem te danken dat het onversneden rechtse "Liberaal Bestek '90" op de schroothoop terechtkwam? Ging de partij niet voort op de door hem uitgezette koers van het liberale midden? Electoraal schijnt de VVD, dank zij Voorhoeve, weer wat furore te maken.

Ten slotte kwamen uit het niet zo erg deskundige publiek instemmende geluiden toen het kamerlid Bolkestein —uiteraard in overeenstemming met de door Voorhoeve uitgestippelde lijn- in april van dit jaar een fraai verhaal in de Kamer hield over „meer zuiverheid in de politiek". Hij wilde terug naar de oude en goede norm van de volle ministeriële verantwoordelijkheid: bewindslieden die een ernstige miskleun maken, behoren af te treden.

Op grond van die beleden zuiverheid ruimde Van Eekelen het veld. Toegegeven, als „mens" achtte Voorhoeve de voormalige minister van defensie hoog. Maar als bewindsman werd hij opgeofferd aan de nieuwe koers. Tegelijk zette de fractieleider daarmee het CDA voor een voldongen feit. Want politiek gezien zou de WD nu met een blank blazoen uit de paspoortstrijd komen, terwijl het CDA besmeurd zou achterblijven met een deerlijk beschadigde staatssecretaris.

Onderschatting

Dat kon niet, dus moest ook Van der Linden z'n ontslag indienen. Wellicht hebben de achteriiggende overwinningen Voorhoeve wat overmoedig gemaakt. Politiek gezien is het natuurlijk prachtig om optimale winst uit een 'affaire' te halen. Maar. het streven naar het maximale getuigt toch van enige naïviteit, of ten minste van onderschatting van de coalitiegenoot.

Franssen was in z'n toonzetting in het deze week gevoerde debat duidelijk. Minister Van den Broek moest een toontje lager zingen. Tot teleurstelling van Franssen en anderen in de Kamer weigerde Van den Broek aan die eis te voldoen. Sterker nog, met een gepast zelfbewustzijn pareerde Van den Broek op zeer deskundige wijze de kritiek van de enquêtecommissie.

De bewindsman schroomde niet zijn tekortkomingen te erkennen, maar hij droeg ook oplossingen hiervoor aan. Hij voldeed bijna in optima forma aan de wens van Bolkestein door zich ten volle verantwoordelijk te verklaren voor de gang van zaken op zijn ministerie.

Bovendien liet Van den Broek duidelijk merken dat hij er niets voor voelde om, evenals zijn voormalige collega Van Aardenne, als 'aangeschoten wild' verder te gaan. Hij eiste van de Kamer dan ook vertrouwen, niet gedeeltelijk en niet op termijn, maar volledig en tijdens het debat. Daarbij hield hij onverkort staande dat hij zijn eigen geloofwaardigheid geweld zou aandoen als hij alle conclusies van de enquêtecommissie volledig zou onderschrijven.

Gebakken peren

En toen zat de Kamer, maar vooral de VVDfractie, met de gebakken peren. Want de politieke helderheid van Van den Broek was niet de door Bolkestein bedoelde zuiverheid. Om het allemaal, nog gecompliceerder te maken voor de liberalen;; verklaarde premier Lubbers hel met de mening van 'zijn' minister -zelfs op punten en komma's-^ eens te zijn.

Lubbers ging zelfs nog verder. Via een strategisch gezien meesterlijke zet maakte hij in één keer schoon schip en rekende hij definitief af met het imago van „beschadigde bewindslieden" die blijk geven van een „te grote pluche-gehechtheid", wat zijn kabinet teisterde en de slagkracht verlamde. Als de Kamer zou verlangen dat hij de conclu' sies van het enquêterapport onderschreef, zou hij' daaruit politieke consequenties trekken en „zo nodig daartoe de ministerraad bijeenroepen".

Voorhoeve mocht kiezen; öf een kabinetscrisis, óf de coalitie -maar dan wel in normale verhouding- handhaven. Voorhoeve koos, en wel eierenvoor z'n geld. Hij verpakte het aldus: Nee, de WD-fractie ging niet in op de uitdaging van de premier. De VVD zou de lont uit de granaat trekken waarbij de premier zo dreigend een lucifer hield. De VVD gaf bewindslieden het recht op een eigen mening. De VVD wilde met het badwater -van het paspoort— het kind -van de regeermacht via deze coalitie- niet weggooien.

Strateeg

Door alle helderheid van premier en minister werd de liberale politieke zuiverheid naar de achtergrond gedrongen. Vergeten waren ook de overwinningen van Voorhoeve op de minister-president. De strateeg Lubbers behaalde een duidelijke overwinning op de VVD-fractievoorzitter. Ook minister Van den Broek deelde in de zege. Voor de rest van deze regeerperiode kan het kabinet weer vooruit.

Overigens moet zowel Van Eekelen als Van der Linden de ontknoping van dit debat wel met gemengde gevoelens hebben vernomen. Zij moesten immers aftreden door gebrek aan vertrouwen bij de „politieke vrienden", als gevolg van de conclusies van de enquêtecommissie, terwijl de Kamer uiteindelijk het kabinet toestond een andere mening te hebben over die conclusies. In feite zijn ze dus voor niets afgetreden. Politiek is een hard bedrijf.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 september 1988

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Voorhoeve krijgt les van Lubbers

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 24 september 1988

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken