Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Deetman eenzaam in politieke jungle

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Deetman eenzaam in politieke jungle

Beschadigde bewindsman moet het doen zonder steun van eigen CDA

10 minuten leestijd

Politiek is een hard bedrijf, waarin vrienden gemaakt noch gehouden worden. De politiek heeft soms iets weg van een jungle: het recht van de sterkste doet er opgeld. Fouten of zwakheden worden genadeloos afgestraft. Politieke geestverwanten steken geen hand uit ter bescherming. Eenzaamheid is het lot van de politicus die uit de boot dreigt te vallen. Minister Deetman van onderwijs weet hiervan alles te vertellen.

Sinds enkele dagen wordt weer openlijk gespeculeerd over een gedwongen aftreden van Deetman. Allerlei geruchten doen in het politieke circuit de ronde. Die geruchtenvorming wordt krachtig versterkt door de van enige bloeddorst vervulde politieke redacties van radio en televisie. De collega's ruiken bloed, en dat nog wel van een minister die toch al niet zo'n beste pers heeft.

Geen andere minister in het kabinet bevindt zich in zo'n weinig benijdenswaardige positie als de onderwijsminister. Hij moet opereren op het snijvlak van een sterk georganiseerd onderwijsveld en een kabinet dat gedwongen was scherp te snoeien in de overheidsfinanciën en daarbij tegelijk allerlei 'open-eind-regelingen' wil dichtschroeien, zoals bij voorbeeld de studiefinanciering.

Coalitiepartner

Daarnaast heeft Deetman te maken met een liberale coalitiepartner die onderwijs verengt tot een vorm van voorbereiding op het beroep, en een socialistische oppositie die wel degelijk over visie beschikt, waarin Deetman zich kan vinden, maar die de rol van oppositie met verve speelt.

Tegelijk moet gezegd worden dat de presentatie van de bewindsman meestal niet sterk is. Zijn tactisch vernuft lijkt sterker ontwikkeld dan zijn strategisch inzicht. Daardoor heeft hij in de afgelopen jaren wel kunnen scoren, maar lieten de duels telkens maar weer littekens na, bij zowel CDA- als WD-kamerleden. Daardoor brokkelde de noodzakelijke loyaliteit af tot een minimum.

De jongste crisis is veroorzaakt door een incident waarover in de normale verhoudingen de schouders zouden zijn opgehaald. De Tweede Kamer heeft eind vorig jaar de onderwijsbegroting voor 1989 aanvaard. Daarin was een bezuiniging van 50 miljoen gulden verwerkt, die betrekking had op het personeelsbestand van de kleine basisscholen.

Uiteraard was er voor de begrotingsbehandeling enig gesputter vanuit het onderwijsveld, maar dat boekte maar beperkt resultaat. Op voorstel van de CDA-fractie werd het bezuinigingsvoorstel van 100 miljoen gulden gehalveerd. Daarmee leek de ergste kou uit de lucht. Tot op het moment dat de onderwijsbonden van de commissie-Albeda (de arbitragecommissie voor geschillen ambtenarenzaken) gelijk kregen dat de bewindsman geen „open en reëel overleg" had gevoerd.

Actiebereidheid

In afwachting van hernieuwd overleg startten de bonden een actie die in het land aansloeg. Die actiebereidheid maakte ook op Deetman kennelijk nogal wat indruk, want hoe is anders te verklaren dat hij de bonden aan het begin van deze week toezegde nog eens een nachtje te zullen slapen over de bezuiniging van 50 miljoen? Politiek stelt die toezegging niet zoveel voor. Want na dat nachtje slapen behoeft de bezuiniging niet per definitie onder de tafel gewerkt te zijn.

Toch heeft de bewindsman hier (opnieuw) een taxatiefout gemaakt. Zijn belofte werd uiteraard uitgelegd als een concessie. En dat had hij kunnen en moeten voorzien. Daarmee heeft hij de Tweede Kamer hard tegen de schenen geschopt. Immers, de Kamer was wel akkoord gegaan met de bezuiniging. De CDA- en WD-onderwijsspecialisten voelden zich in hun hemd gezet.

Minister Deetman heeft met deze toezegging de Kamer in haar gevoel van eigenwaarde geraakt. Dat is voor de WD-fractie aanleiding de relatie tussen Deetman en de Kamer als „ernstig verstoord" te beschouwen. Bovendien zou de bewindsman het imago van het kabinet hebben geschaad. De liberalen willen nu een gesprek met premier Lubbers over het functioneren van Deetman. De WD voert hiermee een staatsrechtelijk wangedrocht op, alsof Lubbers de 'baas' van Deetman zou zijn.

 Bagatel

Als de WD-fractie iets heeft tegen de onderwijsminister, zal ze hem in de Tweede Kamer ter verantwoording moeten roepen. Dat is voor een kamerfractie de enige begaanbare weg. Overigens gaat het bij de VVD natuurlijk niet om die 50 miljoen, nog geen 2 promille van de totale onderwijsbegroting. Men grijpt dit bagatel aan om de toch al beschadigde bewindsman nog dieper in de modder te drukken.

Want dat Deetman beschadigd is, is wel duïdelijk. Deels heeft hij die beschadiging aan zichzelf te danken. Een haperende invoering van de studiefinanciering en een moment van deloyaliteit ten opzichte van het kabinet, door in een interview in Trouw van 30 april 1988 het regeerakkoord te kraken, bezorgden hem nogal wat politieke butsen.

Daardoor taande zijn politiek gezag. En dat heeft weer tot gevolg gehad dat de parlementaire behandeling van zijn voorstel om basisvorming in het voortgezet onderwijs in te voeren, ernstig is vertraagd. Ook bij de aanpassing van de studiefinanciering door invoering van de OV-jaarkaart en privatisering van het leningdeel van deze financiering, stuit hij op problemen. Daardoor is het bijna onmogelijk geworden de hiervoor in de begroting verwerkte bezuiniging te realiseren. De minister dreigt dus geconfronteerd te worden met een gat van vele miljoenen guldens.

Hèt probleem

Toch zit in al die perikelen niet hèt probleem voor Deetman. Zelfs het bekwame, maar arrogant overkomende VVD-kamerlid Franssen is niet het echte probleem. Ook de socialistische oppositie, met kamerleden met visie op onderwijs als Leijnse en Wallage, stellen hem niet voor onoverkomelijke moeilijkheden. Nee, het grote probleem voor de veel geplaagde minister vormt zijn eigen partij en zijn geestverwante fractie in de Tweede Kamer.

Waf zou er meer voor de hand liggen dan dat CDA-partijtop en -kamerfractie naar buiten tonen zich geestverwant te weten met deze bewindsman? Maar gisteravond wachtten partijvoorzitter Van Velzen en fractievoorzitter De Vries zich er voor om, voorafgaand aan het wekelijks CDA-topberaad op het Catshuis, ook maar één woord van adhesie aan het adres van minister Deetman voor de radio te uiten.

Dat is veelzeggend. Even veelzeggend als het gemodder van de CDA-fractie op het gebied van onderwijs. Telkens maar weer moeten zij het in visie en bestuurlijke kracht afleggen tegen hun liberale en socialistische collegae. De CDA'ers lukt het niet wat te doen aan de zo ernstig vertraagde wetgevingsprocedure. Het lijkt wel alsof ook de CDA-fractie belang heeft bij beschadiging van deze bewindsman. Het wordt tijd dat dit probleem eens definitief wordt opgelost. Anders blijft Deetman een eenzame figuur in de politieke jungle in Den Haag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 februari 1989

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Deetman eenzaam in politieke jungle

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 februari 1989

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

PDF Bekijken