Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Mengeling van emoties verbonden aan legendarische Starfighter

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Mengeling van emoties verbonden aan legendarische Starfighter

5 minuten leestijd

WEESP - Geheel in de stijl van onze nationaal bekenden gaf defensieminister Bolkestein gistermorgen met twee kussen een F-104G Starfighter in bruikleen aan kunstenares Mafte Röling.

Gadegeslagen door , de bewindsman, de bevelhebber der luchtstrijdkrachten, de secretaris-generaal van het departement en de burgemeester van Weesp, klom de kunstenares vervolgens in het gevechtsvliegtuig. Voorzichtig tikte zij een glas champagne kapot-tegen de huid van de jager.

Opvallende en onopvallende surveillanten van politie en Koninklijke Marechaussee beveiligden de ceremonie. Voor het atelier lag, in een zijarmpje van de Vecht, een politieboot afgemeerd.

Velen hebben zich dezer dagen afgevraagd wat zij moeten doen om van de luchtmacht een Starfighter in de tuin te krijgen. De bijzondere band van de artieste met het luchtverkeer en speciaal met de luchtmacht was volgens de minister een beweegreden om de straaljager naar Weesp over te brengen.

Marte Röling had te kennen gegeven de Starfighter zo mooi te vinden dat zij hem het liefst in haar achtertuin had. Als tegenprestatie maakt de kunstenares een serie tekeningen ter gelegenheid van 75 jaar militaire luchtvaart.

Emoties

In de militaire luchtvaart zal zelden éen vliegtuig met zoveel emoties zijn verbonden als de legendarische F-104 Starfighter. Het was de eerste supersone kist, een bemande raket, die dank zij drie wielen ook nog kon rijden. Het eerste ontwerp van de Startfighter kwam in de jaren vijftig op de tekentafel van vliegtuigfabrikant Lockheed, na gesprekken met jachtvliegers in Korea. Zij wensten een onderscheppingsjager • die superieur zou zijn aan al het vliegend wapentuig van de communisten.

De Amerikaanse luchtmacht was ontevreden over de nieuwe straaljager, die weliswaar snelheidsrécords brak maar waarmee te veel ongelukken gebeurden. Lockheed ontwierp voor de Europese NAVOmarkt een nieuwe versie van de F104. De Nederlandse luchtmacht schafte 138 Starfighters aan. Ze werden twintig jaar lang gebruikt als onderscheppingsjager, jagerbommenwerper en fotóverkenner. Het grote publiek maakte kennis met deze gevechtsvliegtuigen tijdens een ontzagwekkend optreden van zes loeiende Starfighters bij de beëindiging van de treinkaping bij De Punt in 1977.

De enorme snelheden van het vliegtuig brachten de vliegers in verrukking. Tweemaal sneller dan het geluid'voerden zij hun missies uit. Op grote hoogte naderden zij razendsnel hun doel, gooiden de bommen af en waren als hazen weer weg. De wendbaarheid van het toestel liet te wensen over, waardoor het minder geschikt was voor luchtgevechten. i De Starfighter was moeilijk te hanteren. De lange, slanke constructie met twee kleine vleugeltjes, liet zich soms nauwelijks in de lucht houden. Het jachtvliegtuig accepteerde geen fouten van de vliegers.

Vierenveertig Starfighters gingen verloren. Bij deze ongelukken kwamen twintig vliegers om het leven. Ondanks de fantastisch genoemde kwaliteiten was de reputatie van het gevechtsvliegtuig berucht. Het raakte bekend als de "widowmaker". In de mengeling van emoties die nog altijd aan de Starfighter verbonden zijn, is de pijn van vliegers en weduwen nadrukkelijk aanwezig.

Veel vliegers van toen zijn overgestapt naar de beter betalende burgerluchtvaart. Anderhalf jaar geleden kwamen zij tijdens èen reünie op de gedachte een Starfighter ter herinnering vliegend' te houden. Hoewel eèn sponsor was gevonden, struikelde het plan op ontoereikende financiën. De kosten zouden in de miljoenen zijn gelopen.

Dat het departement van defensie aan Marte Röling een afgedankte Starfighter in bruikleen geeft, is bij sommige vliegers in het verkeerde keelgat geschoten. Hen is nooit toegestaan zelfs maar een klein onderdeel van een Starfighter ter herinnering te behouden.

Overgeschoten

Na de introductie van de F-16 Fighter Falcon zijn tientallen Starfighters in 1984 aan de Griekse en Turkse luchtmachten geleverd. Achttien F-104's bleven achter op het vliegveld Ypenburg. Dé handelswaarde schatte de luchtmacht in die dagen nog op anderhalf miljoen gulden per toestel. Een Amerikaanse onderneming ging de boer op met de vliegtuigen maar vond geen politiek aanvaardbare kopers. De overgeschoten gevechtsvliegtuigen verdwenen in de loop der jaren naar TNO, een technische school van de luchtmacht, musea of dienen als poortwachter op luchtmachtbases.

Luitenant-kolonel J. A. Boon, directeur van het Militair Luchtvaartmuseum in Soesterberg, neemt het de luchtmachtstaf no^ kwalijk dat de onverkoopbare Starfighters in de open lucht op Ypenburg zijn geparkeerd. Boon had aangeboden de toestellen beschut te huisvesten, omdat weer en wind fnuikend zouden inwerken op de staat van de jagers.
De museumdirecteur verwijt de luchtmacht gebrek aan historisch besef. „Als je zo'n vliegtuig buiten laat staan, is dat het begin van het einde. Het ware beter geweest ze binnen te plaatsen, dan waren ze nog zo goed als nieuw geweest", aldus Boon, die mogelijkheden zag de toestellen als 'ruilobject te gebruiken om zijn museumcollectie uit te breiden.

Voorliefde

Marte Röling koestert het afgeschreven jachtvliegtuig, dat volgens de luchtmacht alleen nog eën. schrootwaarde van vijfduizend gulden heeft. De D-8300 achter het atelier in Weesp werd ooit door de bliksem getroffen en had een aanvaring, met een vogel, maar werd in november 1984 onbeschadigd op Ypenburg buiten dienst gesteld. „Het is een schoonheid. Wat een topvoorbeeld van twintigste-eeuwse design", zegt de internationaal bekende artieste.

De kunstenares heeft een voorJiefde voor al wat vliegt. Na tien jaar beleefd gebedel maakte zij in 1987 een nachtvlucht mee in een F16. „Zo super, zo fantastisch, zo geweldig", herinnert ze zich deze trip. Maar ook muggen en vogels vermogen haar te fascineren. Dat de mens" deze eeuw eindelijk los kwam van de aarde vindt ze heel bijzonder.

De opschudding over het gebaar van de luchtmacht heeft haar verwonderd. „De aardigheid is er niet af, maar wat nu zwaarder drukt is de verantwoordelijkheid om het ding goed te onderhouden. Hij blijft immers eigeridom van de luchtmacht". Ze heeft zich voorgenomen regelmatig een -beetje süf weg te dromen in de cockpit van haar Starfighter.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Mengeling van emoties verbonden aan legendarische Starfighter

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 19 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken