Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

"Liturgiek" geeft zeer veel materiaal over kerkmuziek

Theologische diepgang gemist en keuzes te eenzijdig

4 minuten leestijd

DELFT - "Liturgiek" is een keurig uitgegeven boek van de hervormde predikant uit Ginneken drs. M. A. Vrijlandt. Het is een uitgave in opdracht van de Commissie voor de Kerkmuziek, uitgaande van het Samenwerkingsorgaan voor de Eredienst van de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken. Het dient ais cursusboek bij de theologische vorming van gemeenteleden en bij de cursus kerkmuziek, terwijl de schrijver gebruik door universitair geschoolden niet uitsluit.

Het boek begint met een historisch gedeelte, vervolgt met een systematische gang door de liturgie en eindigt met een stuk praktijk, onder de titel van overlegsituaties.
Het positieve van het boek is dat het gigantisch veel materiaal samenbrengt, en vroegere uitgaven in die zin vervangt, dat zelfs het jongste materiaal verwerkt is. Ik voor mij acht het historische gedeelte het beste geslaagd, mis in het systematische gedeelte theologische diepgang en acht het laatste gedeelte te zeer afhankelijk van de keuze van de schrijver en hen met wie hij samenwerkt.

Voorrang

Vanuit de definiëring van liturgie als dienst kan de schrijver komen tot de stelling: „Zo zijn er goede redenen om Hturgie met rampenplan, of bevrijdingswerk, te omschrijven". Overal in het boek waar Vrijlandt poogt de goddelijke liturgie in het maatschappelijk bestel te plaatsen, krijg ik het gevoel van iets zeer kunstmatigs, en ik ben blij dat hij toch telkens weer terechtkomt in het 'eigene' van de liturgie. Dat eigene zoekt hij in een gereformeerd-oecumenisch standpunt, waarbij de eer van God voorrang heeft.
Waardevol zijn de pogingen om ook de joodse bronnen te betrekken bij de oorsprong en ontwikkeling van de christelijke liturgieën, en ik denk dat hij hier het historisch recht geheel aan zijn kant heeft. Daarmee is echter nog niet uitgesproken welk gewicht de joodse bronnen theologisch in de christelijke liturgieën toebedeeld dienen te krijgen. De schrijver gaat mij bepaald te ver wanneer hij het Klein Gloria ("Ere zij de Vader en de Zoon...", enzovoorts) als besluit van een Psalm in de Getijden niet gedurig herhaald wil zien vanwege het Israëlitisch karakter van de Psalmen!

Blunders

Hier en daar staan historische blunders, die de schrijver wellicht bij een herdruk kan vermijden. Bij Cyrillus van Jeruzalem (62-63) moet wel nadrukkelijk de mariologie als liturgisch element worden genoemd wil men de kerkvader recht doen. Of hiermee zijn liturgische bijdrage zo charismatisch blijft als ze wordt voorgesteld, waag ik te betwijfelen. Gregorius de Grote (72-73) wordt bejubeld en ondergaat geen kritiek. Toch is het mijns inziens een uitgemaakte zaak dat veel van het liturgische werk van Gregorius door zijn synergistische theologische inzichten bepaald wordt. Zwingli's avondmaalsopvatting wordt ook in dit boek (85) weer eens foutief omschreven. De "Widergedechtnusz" betekent noch symbolische maaltijd noch herinneringsmaal, maar de "dzikkaroon" van het Israëlitische paasmaal.Wanneer zal dit misverstand eindelijk eens de wereld uit zijn!
Calvijn (87) heeft getuige zijn eigen woorden in "Discours d'adieu aux ministres 1564", toen hij terugkwam in Genève, niet Parels orden van dienst, maar een ingekorte vorm van Straatsburg overgenomen. Piëtisme en Nadere Reformatie (109) zijn ZWINGU niet hetzelfde, en het is onjuist de hele Nadere Reformatie van uitsluitend aandacht voor de verinnerlijking van de relatie tot God te verdenken.

Kritiek aantrekken

Het beeld van een niet-openbare belijdenis des geloofs in onze landen vóór een late datum (115 en 199) is historisch onjuist. Noordmans heefi mede vanwege de diakonia kritiek uitgeoefend op een overspannen liturgisch besef (130). Jammer is dat 202 bij de doop de notie van de verzoening niet genoeg uit de verf komt, er dat bij allerlei proeven van liturgie bij gelegenheden, het Dienstboek in Ontwerp nauwelijks echt benut wordt.
Ik heb veel waardering voor dit boek en zou de bruikbaarheid bevorderd achten indien de schrijver zich de met name historische kritiek aantrok.
N.a.v. "Liturgiek", door drs, M. A. Vrijlandt;
uitgave Meinema bv. Delft, 1987; ing., 36" blz.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 22 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 12 Pagina's

PDF Bekijken