Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Nieuwe kunststoffen belasten milieu

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Nieuwe kunststoffen belasten milieu

Voordelen houden op als kunstvezels, polymeren en composieten belanden op afvalberg

7 minuten leestijd

DEN HAAG - Steeds meer nieuwe materialen, zoals polymeren, keramiek, supersterke vezels en composieten, worden in allerlei moderne gebruiksartikelen verwerkt. Er is echter nog weinig of geen zicht op wat er met de grote hoeveelheden computers en randapparatuur, televisietoestellen, cd-spelers, koelkasten, wasmachines, auto's, vaartuigen, zeilplanken, kabels, bouwmaterialen enzovoorts moet gebeuren wanneer deze over enkele jaren massaal worden afgedankt. Door de specifieke samenstelling van de nieuwe materialen en het gecombineerde gebruik in de artikelen wordt het steeds moeilijker de afvalprodukten op de gebruikelijk wijze te verwerken.

Het tegenstrijdige is dat de nieuwe materialen door hun mogelijkheden van gewichtsbesparing, energiezuinigheid, geringe aanslag op de beschikbare hulpbronnen en door hun lange levensduur uitermate milieuvriendelijk zijn, maar eenmaal in de afvalfase beland een bedreiging voor de natuur en het milieu vormen. „Het is de wet tot behoud van milieu-ellende", zo omschrijft een onderzoeker van TNO deze paradox.
De ministers Deetman van onderwijs en wetenschappen en De Korte van economische zaken stimuleren de ontwikkeling van nieuwe materialen met een extra bedrag op de begroting. De Raad voor het Milieu- en Natuuronderzoek tekent daar echter bij aan dat de bewindslieden het aspect van de effecten daarvan voor het milieu vrijwel negeren. Minister Nijpels van milieubeheer onderkent het probleem, maar een degelijk en omvangrijk onderzoek is nog niet van de grond gekomen. Een aarzelend begin is gemaakt met een vooronderzoek van de Rijksuniversiteit in Groningen naar de milieueffecten van zeven nieuwe kunststoffen en vezels.

Elektronica

De markt van allerlei elektronica zal volgens de Consumer Electronics Division van Philips de komende jaren nog verder groeien. Daarnaast zal als gevolg van de sterke evolutie van elektronica —met grote snelheid worden steeds meer complexe informaticafuncties bedacht- apparatuur in kortere tijd worden vervangen. Philips schat dat over twee jaar 23 procent van alle elektronische produkten nieuw zal zijn. Er moet rekening mee worden gehouden dat in 1995 65 procent van alle elektronische apparatuur vervangen is door tegen die tijd meest geavanceerde produkten.
De Vakgroep Milieukunde van de Universiteit van Amsterdam heeft berekend dat momenteel al zo'n 50.000 personal computers per jaar in het afval terechtkomen. Door de koopwoede van de laatste jaren zal deze hoeveelheid over enige tijd oplopen tot 100.000 a 200.000 stuks.

Moderne auto

Medewerkers van de Technische Universiteit Twente buigen zich thans over de verwerking van de moderne auto wanneer hij wordt afgedankt. Door de toepassing van kunststoffen en andere nieuwe materialen geeft het voertuig in tegenstelling tot de oude personenauto, die voornamelijk uit metaal en enkele gemakkelijk verwerkbare materialen bestond, steeds meer problemen bij de schrootverwerking.

Ruim twee derde van het interieur van de auto bestaat nu al uit kunststof. De laatste jaren vindt men ook steeds meer kunststofonderdelen onder de motorkap: slangen, vloeistof reservoirs, schakelaars, stekkers en dergelijke. Door de ontwikkeling van elektrisch geleidende polymeren kan zelfs een accu van kunststof worden geleverd. Daardoor wordt deze stroombron niet alleen lichter, maar geeft hij ook meer energie. Zijn levensduur is veel langer.
De kunststofrage is nu ook aan de buitenkant van de auto duidelijk herkenbaar. Begon men aanvankelijk met kleine onderdelen, zoals spiegelhuizen, sierstrips, wieldoppen, roosters, handgrepen, bumperbekleding en dergelijke, nu worden hele panelen van kunststof vervaardigd. In een gemiddelde auto met een gewicht van 900 kg is thans ongeveer 72 kilo kunststof verwerkt. In 1960 was dat ^iet meer dan 10 kilo. In de auto-industrie zegt men dat deze ontwikkeling haar eindpunt nog lang niet heeft bereikt. Er zal steeds meer kunststof, vooral glasvezelversterkt polyester, dat minstens even sterk is als metaal, in de carrosserie van de personenauto worden verwerkt.
Een ander nieuw materiaal dat het gebruik van metaal in de auto zal gaan overnemen, is keramiek. Gezien de sterkte, de slijtvastheid en het lichte gewicht van dit materiaal, verwachten deskundigen dat steeds meer motoronderdelen hieruit vervaardigd zullen worden.
Verder neemt het gebruik van elektronica in de auto hand over hand toe. Rond de eeuwwisseling zullen allerlei functies in de besturing van de auto overgenomen zijn door elektronische apparatuur

Voordelen

Kunststoffen, keramiek en elektronica, die straks het overgrote deel van de auto gaan uitmaken, zijn volgens onderzoekers, milieu-groeperingen en vertegenwoordigers van de overheid uit een oogpunt van milieubescherming in bepaald opzicht toe te juichen. Kunststoffen maken het vervoermiddel lichter in gewicht, met als gevolg minder brandstofverbruik. 
Door een beter rendement en een lichter gewicht levert een keramische motor eveneens een flinke brandstofbesparing op. Door volledige vérbranding zorgt een dergelijke motor tevens voor schonere uitlaatgassen. Elektronica draagt ook een steentje bij tot het behoud van fossiele hulpbronnen en een schone lucht. Met behulp van dergelijke apparatuur kan zo zuinig mogelijk gereden worden en de uitstoot van verontreinigende stoffen beter onder controle worden gehouden.

Door de nieuwe materialen heeft de personenauto een langere levensduur. Maar eens wordt hij afgedankt en dan duiken de problemen op. Door de verwevenheid van de verschillende materialen wordt het niet eenvoudig de wrakken zonder belasting voor het milieu weg te werken. Het uit elkaar halen van de diverse onderdelen van verschillend materiaal ten behoeve van hergebruik, is volgens de onderzoekers niet alleen erg lastig, maar tevens een kostbare zaak.
Dezelfde problemen doen zich voor bij de verwerking van afgedankte zeil- en roeiboten en motorjachten die eveneens uit dè nieuwe materialen worden vervaardigd.

Vliegtuigindustrie

Ook in de vliegtuigindustrie en de ruimtevaart worden allerlei nieuwe materialen toegepast, waarvan men nu nog niet weet wat ermee moet gebeuren als deze in de afvalstroom terechtkomen. Deskundigen in deze sector voorspellen bij voorbeeld dat de gevechtsvliegtuigen van de toekomst voor meer dan de helft uit composieten zullen bestaan. Dit betekent een gewichtsvermindering van 45 procent. Het brandstofverbruik daalt daardoor met 40 procent. Door het lichtere gewicht kan de omvang van de vleugelspanwijdte 35 procent kleiner worden. Dit bespaart materiaal en energie. Een nadeel is de verwerking van het materiaal in de afvalstroom. Composieten bestaan namelijk uit kunststof, metaal of keramiek, versterkt door toevoeging van vezels en andere stoffen ter versterking van de fysische eigenschappen van het basismateriaal.
De Europese Vereniging van Kunststofproducenten APME noemt kunststoffen de beste van alle materialen als het gaat om het behoud van natuurlijke hulpbronnen, de bescherming van het milieu en energiebesparing. Als kunststoffen niet werden toegepast, zouden veel meer grondstoffen, energie en afyalverwerkingsinstallaties nodig zijn. Voor een goede verwerking van allerlei gemengde kunststoffen wanneer ze in de afvalfase terechtkomen, heeft de vereniging echter geen pasklare oplossing.

Supervezels

Een ware nachtmerrie voor de verwerkers van afval zijn de supervezels, die ten opzichte van conventionele materialen licht en sterk zijn. Zij worden vooral gebruikt wanneer hoge eisen worden gesteld aan de sterkte van het produkt en een gewichtsbesparing van het grootste belang is. Dat is niet alleen het geval bij voer-, vaar- en vliegtuigen, maar ook bij sportartikelen (ski's, zeilplanken, tennisrackets en dergelijke). Wanneer deze produkten straks in grote hoeveelheden afgedankt worden, weet men nog niet hoe de materialen op een milieuvriendelijke manier te verwerken.
De Raad voor het Natuur- en Milieuonderzoek is van oordeel dat, als er op korte termijn niets verandert, de maatschappij over vijftien jaar voor zeer onaangename verrassingen komt te staan. De aard en de omvang van de gevolgen van de nieuwe materialen worden duidelijk onderschat. Men verschuift de problemen naar de toekomst, aldus de Raad.
Als een nieuw produkt eenmaal niet meer uit de maatschappij is weg te denken, dan zullen de milieuproblemen die daaraan zijn verbonden evenmin meer" uit te bannen zijn. Om deze wet tot behoud van de milieuellende te doorbreken, moet bij de produktie van nieuwe materialen of artikelen nu al rekening worden gehouden met de gevolgen voor het milieu wan- • neer deze in de afvalfase terechtkomen.
Ook minister Nijpels is van mening dat bij het ontwerpen Van nieuwe produkten te weinig rekening wordt gehouden met de latere milieueffecten. Bij herhaling heeft hij er bij het bedrijfsleven op aangedrongen meer aandacht aan dit probleem te schenken. Al in de ontwerpfase van nieuwe produkten moet worden aangegeven wat ermee moet gebeuren als ze na gebruik worden afgedankt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 31 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Nieuwe kunststoffen belasten milieu

Bekijk de hele uitgave van donderdag 31 augustus 1989

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken