Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Sterrenhemel in september

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Sterrenhemel in september

4 minuten leestijd

Begin september 1989 mogen we in de vroege ochtenduren nog even genieten van een mooie komeet. De planeet van de maand is ongetwijfeld Jupiter, die vanaf middernacht in het oosten te zien zal zijn. Verder zijn in de vroege avond de planeten Venus en Saturnus te zien Venus gaat even na de zon in het Westen onder. Saturnus staat eerst in het zuiden, later op de avond in het zuidwesten, laag boven de horizon. Op 23 september begint de astronomische herfst.

Komeet Brorsen-Metcalf bereikt begin september zijn grootste helderheid. Onder gunstige omstandigheden (ver van stadslicht en bij heldere hemel) is hij misschien met het blote oog zichtbaar, maar onder normale condities is een verrekijker vereist om hem te kunnen zien. De komeet is-d^n zichtbaar aan de vroege ochtendhemel (vanaf circa 4 uur), laag in het noordoosten. Hij bevindt zich begin september in het sterrenbeeld Kreeft, links onder de heldere ster Pollux van de Tweelingen. Na 10 september is hij bij ons vrijwel niet meer te zien.
In de verrekijker zien we de komeet als een wazig vlekje tussen de puntvormige sterretjes. Een klein staartje is bij helder weer eveneens waarneembaar. Bij de Stichting "De Koepel" te Utrecht kan men een opzoekkaartje aanvragen.

Avondplaneten

Vroeg in de avond kunnen we in het westen nog even de planeet Venus zien. Hij is zeer helder en ook in de schemering direct na zonsondergang nog waarneembaar, tenminste als de hemel helder is tot bij de horizon. Op 3 september is de smalle sikkel van de maan bij Venus: een mooie samenstand. Een uur na de zon is ook Venus onder de kim verdwenen. Dan rest ons nog Saturnus. Dat is overigens een van de mooiste planeten van het hele zonnestelsel. Het is een planeet met een prachtig ringenstelsel, omgeven door tientallen manen. Met behulp van een amateurtelescoop is de ring van Saturnus al goed zichtbaar, evenals het bolletje van de planeet zelf en enkele manen. Saturnus staat vroeg op de avond in zuidelijke richting: het is het helderste sterachtig object in het sterrenbeeld Schutter. In de loop van de nacht verplaatsen het sterrenbeeld en de planeet zich naar het zuidwesten. Ze komen steeds dichter bij de horiz:on. Tegen middernacht gaan ze onder. Op 10 september zien we de maan bij Saturnus. De schijf is dan ongeveer voor drie kwart verlicht.

Jupiter

In de nanacht is in het zuidoosten de heldere stip van de planeet Jupiter te zien. De planeet is —afgezien van de Maan— veel opvallender clan de andere objecten aan de hemel. We kunnen haar dus niet over het hoofd zien. De komende weken en maanden komt Jupiter steeds vroeger op. Aan het eind van het jaar schittert hij de hele nacht aan het firmament. De planeet bevindt zich thans in het sterrenbeeld Tweelingen. In de nacht van 22/23 september is de Maan bij Jupiter. De maan is dan in de fase van Laatste Kwartier.

Herfst

Op 1 september begint per definitie voor de weerkundigen de herfst. Per definitie, dus volgens afspraak. Sterrenkundig gezien begint de herfst als de Zon van noord naar zuid precies het vlak van de evenaar kruist. Dat is dit jaar op 23 september om 3.20 uur zomertijd. Een dag later nemen we in ons land weer afscheid van de zomertijd: in de nacht van 23 op 24 september om drie uur zomertijd wordt de klok een uur teruggezet naar twee uur wintertijd. We beleven die nacht dus twee maal de periode van twee tot drie uur.

Pluto

Anders gezegd, u mag die nacht een uurtje langer slapen. Pas eind maart 1990 keren we terug naar de zomertijd. Misschien kent u het rijtje nog van de planeten: Mercurius, Venus, aarde. Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus en Pluto? Dat is dan de opsomming van de planeten in volgorde van toenemende afstand van de zon. Pluto is de laatste, staat dus het verst bij de zon vandaan. Dat is echter maar ten dele waar: een deel van de langgerekte baan van Pluto ligt namelijk binnen de baan van Neptunus. Op 4 september 1989 is de afstand tot de zon het kleinst. Dat punt noemt men het "perihelium" van zijn baan. De afstand tot de zon bedraagt toch altijd nog, schrikt u niet: 4,45 miljard kilometer! Dat is bijna 30 maal de afstand aarde-zon.
Voor meer informatie over een van de hier genoemde onderwerpen, of over andere sterrenkundige kwesties kunt u terecht bij een volkssterrenwacht bij u in de buurt of bij Stichting "De Koepel", Zonnenburg 2, 3512 NL Utrecht, telefoon 030 - 311 360. Bij Stichting "De Koepel" kunt u ook een opzoekkaartje aanvragen van de komeet die begin september te zien is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Sterrenhemel in september

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken