Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Straatarme partijen kunnen extra gelden goed gebruiken

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Straatarme partijen kunnen extra gelden goed gebruiken

Bedrijven geven geen stuiver, want daarop rust zwaar taboe

6 minuten leestijd

Geld. Menige politieke partij kan het in deze tijd van de duizenden guldens verslindende verkiezingscampagne goed gebruiken. Vooral omdat sommige partijen straatarm zijn. In de ons omringende landen krijgen veel bedrijven het verzoek om een bijdrage te geven voor de verkiezingskas. Daarop rust in Nederland echter een taboe, want „dat is vies". Overigens zijn de bedrijven ook niet 'in' voor een dergelijke steun aan de politieke partijen: „Ze krijgen geen stuiver".

De bedragen die door partijen worden uitgegeven voor de verkiezingscampagnes, variëren sterk, zo stelt drs. R. A. Koole van de vakgroep politieke wetenschappen van de Rijksuniversiteit Leiden. Koole heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar het reilen en zeilen van politieke partijen. De precieze bedragen van de verkiezingsfondsen zijn nog niet bekend, maar Koole kan wel de voorlopige cijfers geven.
„Het CDA heeft een verkiezingsbudget van 1,5 miljoen gulden, de PvdA besteedt 1 miljoen gulden, de VVD 750.000 gulden. Groen Links 500.000 gulden, D66 500.000 gulden, de SGP 300.000 gulden, de RPF 200.000 gulden en het GPV 245.000 gulden aan de verkiezingen", aldus Koole.
Overigens zijn de bedragen die in ons land worden uitgegeven per kiezer, niet groot vergeleken met landen als West-Duitsland en de VS.
De bedragen daar zijn per kiezer respectievelijk 5 DM en 3,25 dollar, terwijl dit in Nederland nog geen gulden is.

Slecht bij kas

Verreweg het grootste deel van de verkiezingsbudgetten is afkomstig van de bijdragen van de partijleden. Koole: „De partijen reserveren een aanzienlijk deel van de lidmaatschapsgelden voor het verkiezingsfonds. Daarnaast worden er giften gegeven. Sommige partijen hebben nog andere financieringsbronnen, zoals de PvdA, waar bij voorbeeld kamerleden een deel van hun vergoeding moeten afstaan aan de partij".

Toch zitten de partijen volgens Koole vaak slecht bij kas. „Dat komt omdat maar 4 procent van de kiezers lid is van een politieke partij. En dit .percentage daalt nog steeds. Dus deze inkomstenbron zal kleiner worden, terwijl de uitgaven die nodig zijn voor een verkiezingscampagne toenemen. Het gevolg is dat de druk bij partijen om te zoeken naar andere financieringsbronnen, groter wordt". Een woordvoerder van het campagneteam van het CDA is het hier roerend mee eens. „De financiering van de politieke partijen moet opnieuw worden bezien, want veel partijen zijn straatarm".

Koole geeft drie mogelijke oplossingen om aan meer geld te komen. „De eerste is de bijdragen van de leden te vergroten. Maar dat is, denk ik, niet mogelijk gezien de afname van het ledenaantal. Ook de overheid zou een bijdrage kunnen leveren. Deze zou gekoppeld kunnen worden aan het aantal stemmen of het aantal kamerzetels dat een partij krijgt. Het CDA is bij voorbeeld voorstander van een dergelijke vorm van financiering. Een andere mogelijkheid is echter aan bedrijven een bijdrage te vragen".

„Geen stuiver"

In de ons omringende landen geven bedrijven grote bedragen aan politieke partijen. Ook in een land als de VS is dit het geval. Maar in Nederland wijzen de partijen deze financieringsvorm ten sterkste af. Men wil een dergelijke belangen verstrengeling voorkomen, want „als je dat doet, begeef je je op glad ijs", zo stelt een RPF-woordvoerder. „Daarom moet je de belangen van een politie. ke partij absoluut niet verbinden met die van een commerciële instelling". Ook de SGP verklaart om die reden ondernemers niette zullen benaderen. Het GPV stelt zelfs nadrukkelijk dat „we dat in de toekomst ook nooit zullen doen".
De VVD, die vanouds goede banden heeft met het bedrijfsleven, zegt ook geen bedrijven te benaderen voor giften. Maar in een regio in het westen des lands kreeg een ondernemer wel een vriendelijke uitnodiging om een bijdrage te geven voor de verkiezingscampagne van deze partij. Een woordvoerder van de partij verklaarde hier niets van af te weten. Volgens hem betrof het een plaatselijk initiatief.
Overigens is ook aan 'ondernemerszijde weinig belangstelling voor deze wijze van 'sponsoring'. De pr-man van het weg- en waterbouwconcern Volker Stevin: „De partijen krijgen geen stuiver, want ons bedrijf is zo neutraal als het maar wezen kan. Wij hebben geen politieke voorkeur". Bij Philips stelt men dat „je als bedrijf niet aan politiek moet doen, want de scheiding tussen politiek en bedrijfsleven moet blijven. Dat is in het belang van beide".

Kerken

In de gereformeerde gezindte wordt er door ondernemers verschillend gedacht over een bijdrage aan de verkiezingsfondsen. Dit verschil in visie wordt vooral bepaald door de belangen die het bedrijf heeft. Directeur K. Bokma van het Reformatorisch Dagblad en directeur J. Boersema van het Nederlands Dagblad zijn tegen het geven van geld aan partijen. Bokma: „Wij moeten een onafhankelijke positie in kunnen nemen. Dit geldt overigens niet alleen richting politieke partijen, maar ook richting kerken. Voorkomen moet worden dat we een stempel opgedrukt krijgen als zouden we een GereformeerdeGemeentenkrant zijn, om maar een voorbeeld te noemen." Natuurlijk hebben wij onze politieke voorkeuren, maar toch moeten we ons nooit aan bepaalde partijen binden. Dat geeft een vermenging van belangen die je juist uit elkaar moet houden".
Boersema wijst op een ander aspect waarom het ND geen bijdrage geeft aan een politieke partij. „Ons bedrijf heeft een andere doelstelling dan het steunen van een bepaalde partij. De winst die we maken is voor de krant en niet voor andere organisaties".
Directeur C. M. van Pelt van Amicitia Reizen en directeur J. Linker van Linker-Lisse plaatsen het geven van geld door hun bedrijf aan een partij meer in het kader van een normale gift, zoals ze die ook geven aan andere goede instellingen. Beiden benadrukken overigens dat hun bedrijf geen verzoek heeft gehad om een financiële bijdrage. Van Pelt zou overigens zo'n verzoek afwegen tegen de vele andere aanvragen. „Maar welke beslissing ik zou nemen, kan ik nu nog moeilijk zeggen". Linker zou zijn beslissing ook laten afhangen van het 'verkoopverhaal' van de politieke partij. „Als blijkt dat het belangrijk is en als het gevraagd wordt door iemand van naam, dan scoren ze hoog".

Aftrekbaar voor belasting

Het geven van geld door bedrijven aan politieke partijen is volstrekt legaal. Koole: „Het kan worden beschouwd als een normale gift, die aftrekbaar is voor de belasting. Dat het hier niet gebeurt, komt omdat in Nederland het idee bestaat dat het vies is. Het past niet in onze cultuur. Dat blijkt ook uit een gebeurtenis in 1977. 
Het CDA vroeg toen aan Daf Trucks wat geld voor de verkiezingskas. Het concern was hiertoe wel genegen, maar wilde geen onderscheid maken tussen deipartijen en bood daarom ook onder andere de PvdA wat geld aan. Deze partij heeft daar toen een rel van gemaakt. Sindsdien zijn de partijen nog veel terughoudender geworden".
Koole Verwacht niet dat dit snel zal veranderen. „Maar toch zal er wat moeten gebeuren, want de partijen hebben meer geld nodig. Daarom denk ik dat bij de komende kabinetsformatie het onderwerp van de overheidsfinanciering aan de partijen aan de orde zal komen. Mijn inschatting is dat dit door een meerderheid van CDA, PvdA en eventueel nog een aantal andere partijen wordt gesteund".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

Straatarme partijen kunnen extra gelden goed gebruiken

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken