Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

D66 - van rebel tot regent

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

D66 - van rebel tot regent

Term 'redelijk alternatief' heeft geen inhoud meer

5 minuten leestijd

De minister-president in ons land moet rechtsreeks worden gekozen; er moet een districtenstelsel worden ingevoerd; de Eerste Kamer moet afgeschaft; elke gemeente moet zijn eigen burgemeester kiezen; de regeringspartijen moeten minder onder één hoedje spelen met de regering.

Dat noemden enkele democraten in 1966 de redenen om een nieuwe.partij op te richten, want het verkalkte politieke bestel moest nieuw leven ingeblazen worden en de afstand tussen overheid en burger moet kleiner. Wat is er na 23 van de idealen van D66 terechtgekomen? Het antwoord kan kort zijn: Niets. Maar leven de idealen nög wel in de harten van de Democraten? Ook dat antwoord kan kort zijn: Weinig.

De partijvoorzitter van D66 verklaarde in een interview met het dagblad Trouw naar aanleiding van de affaireSmallenbroek in Smallingerland dat D66 geen voorstander meer is van een gekozen burgemeester. „Er is destijds een denkfout gemaakt", aldus de partijvoorzitter, „als je de burgemeester door de bevolking zou laten kiezen, krijg je dezelfde soort discussies als in Smallingerland. D66 is nu voorstander van een burgemeester die door de gemeenteraad wordt benoemd".

Ook de opheffing van de Eerste Kamer wenst D66 niet meer. Het EersteKamerlid Glastra van Loon verklaarde vorig ja^r dat de Eerste Kamer nog zo slecht niet is. Naar zijn mening is het een goede zaak dat er een afstandelijke controleur is van het blok regering-Tweede Kamer. „In de huidige situatie hebben we belang bij een Kamer die op een andere manier is samengesteld dan de Tweede Kamer en niet is gebonden aan een regeerakkoord".

Ook over de herleving van het dualisrtie tussen regering en Tweede Kamer wordt anders gedacht dan ten tijde van de oprichting. Het zittend kamerlid van D66 Wolffensperger verklaarde in Elsevier dat hij de gegroeide praktijk van het monisme, dat de regeringsfracties gezamenlijk optrekken met het kabinet, best wil accepteren. „Misschien is het goed als er op het gebied van wetgeving en beleidsvorming door een nauwere samenwerking tussen regering en Tweede Kamer sneller besluiten tot stand komen. Logisch vervolg is dan dat je gaat nadenken over de taken van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer, waarbij je de Tweede meer de rol geeft van medewetgever en de Eerste meer de rol van controleur". Overigens moet de huidige voorman, van Mierlo, tevens ook de grote kracht achter de oprichting van de partij, hiervan niets hebben. Hij pleit voor het herstel van het dualisme.

„Verdeftigen"
Geen wonder dat er bij de oude garde stemmen opgaan om de partijcultuur los te woelen. Een van de andere mannen van het eerste uur, A. de Goede, zegt het zo: „De partij is aan het verdeftigen. De partij lijkt op de WD van de jaren zeventig: een regentenclub". Naar zijn mening moet er veel meer nagedacht worden over de toekomst van de partij.
Van verschillende zijden heeft De Goede bijval gekregen. Uit onderzoek blijkt dat het D66-electoraat vooral woont in de forensengemeenten en grote steden. Het gaat vooral om jonge, goed verdienende en goed opgeleide mensen. De meeste kiezers lezen het Algemeen Dagblad en zijn lid van de omroep Veronica. De D66-leden hebben een andere stijl: zij lezen vooral het NRC-Handelsblad en zijn lid van de VPRO. Een zekere liberale deftigheid heerst binnen de gelederen van de (staatkundige) vernieuwers.

De kamerleden van D66 geven het ook eerlijk toe: ze zijn zo druk met hun werk op het Binnenhof dat ze onvol-doende tijd en energie over houden om na te denken over veranderingen in de maatschappij die volgens D66 wenselijk zouden zijn. Men verwacht die creativiteit vanuit de partij.

In alle stilte zijn momenteel twee werkgroepen bezig om de vemieuwingsdiscussie voor D66 op touw te zetten. Nu de oude staatsrechtelijke vernieuwingseisen niet meer actueel zijn, verkeert de partij in wezen in een ideologisch vacuum. De termen „andere politiek" en „redelijk alternatief", hebben geen inhoud meer. Een van de jongere deelnemers heeft al publiekelijk laten weten dat de partij nimmer terug zal keren tot het imago van een "Gideonsbende". Voorlopig zijn de rebellen regenten geworden.

Nietszeggend

De nieuwe boodschap zal niet eenvoudig kunnen zijn, dat kan niet in deze tijd zonder als ongeloofwaardig afgeschilderd te worden. Omdat de boodschap zo moeilijk is zal er veel van de boodschapper gevraagd worden.

Juist op dat punt'scoort D66 goed. Van Mierlo en Terlouw bezaten een zekere mate van charisma dat veel kiezers aanspreekt. Maar dat is niet iedereen op het lijf geschreven. Van Mierlo is in 1986'niet voor niets teruggekeerd naar de Tweede Kamer, onder Engwirda ging het niet. Het is een interessante vraag voor psychologen en politicologen waarom mensen zoals Van Mierlo, die een nietszeggend areool van "andere politiek" om zich heen hebben, relatief zoveel succes hebben. Komt het op regeren aan, dan gaat het met de partij niet goed. Als het 'eenvoudige' handwerk moet dan gebeuren, moeten er concessies worden gedaan en compromissen gesloten. Na het succes van zeventien zetels in 1981 mocht D66 meedoen in het tweede en derde kabinet Van Agt. 
Regelmatig stonden de ministers van D66 tegenover hun geestverwante fractie. Van de bevlogenheid was weinig meer over. Bij de verkiezingen van 1982 kwam de grote klap: terug naar zes zetels. Het omgaan met macht moet de partij nog leren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

D66 - van rebel tot regent

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 2 september 1989

Reformatorisch Dagblad | 30 Pagina's

PDF Bekijken