Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Een vriendelijke herfst blaast de zomernaar de bladhoop

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Een vriendelijke herfst blaast de zomernaar de bladhoop

Sijsjes en spreeuwen uit 't noorden arriveerden dit jaar vroeg

6 minuten leestijd

Nu ik dit schrijf, is de herfst een week oud en wordt voor de komende dagen mooi herfstweer beloofd. Het kan dit jaar niet op. De bijzonder fraaie zomer wordt aarzelend tot herfst getransformeerd, waardoor het zomerse karakter lang blijft overheersen. Terwijl de temperatuur nog tot zomerse waarden stijgt en de zon uitlokt om buiten te gaan zitten, dwarrelt het herfstblad omlaag. Want, hoe mooi het weer eok mag blijven... de herfst is begonnen.

Het gunstige zomerweer,'waarin de vele zonnige dagen op tijd werden afgewisseld met verkwikkende regen, hebben de ontwikkelingen in de natuur vervroegd. Het begon al in het voorjaar. De boeren konden vroeg en snel het gras verwerken tot hooi of kuilvoer. Nu, in de oogsttijd, wordt het opnieuw duidelijk dat alles vroeg is.

De vruchten zijn vaak enkele weken eerder rijp dan anders. Ik plukte al in de tweede helft van juli bramen. Die zijn meestal pas omstreeks half augustus rijp. Half september werd de eerste maïs • reeds gehakseld en ook de oogst van suikerbieten begon uitzonderlijk vroeg. Het is een zomer geweest om dankbaar voor te zijn.

Broedpoging

Een vriendelijke herfst, die zonder haast de laatste resten van de zomer naar de bladhoop blaast, laat nog heel wat genieten. De Turkse torteltjes die ik het hele jaar door dagelijks in de spar van mijn achterburen zie als ik van mijn werk opkijk, hebben nog laat een broedpoging ondernomen. Zij zitten als furies achter de eksters aan die met kwade bedoelingen hun activiteit komen beloeren. 
Ook de houtduiven zag ik half september nog met takjes vliegen voor hun nest. Duiven broeden tot zeer laat in het jaar en beginnen er heel vroeg opnieuw mee.. Terwijl het torteltje in de spar op twee eitjes zit en doet alsof het voorjaar nog moet beginnen, laat een koppel spreeuwen in de hoge populier ernaast merken dat het herfst is. Elke septembermaand kiezen deze vogels die hoge uitkijkpost als rustplaats en vertrekpunt voor hun tochten naar de rijpe vogelkersen aan de rand van ons dorp.

Vroege gasten

De spreeuwen waren dit jaar ook vroeger dan in andere jaren. Het zijn gasten uit Noord- en Oost-Europa. Zij vervangen onze broedvogels die voor een groot deel wegtrekken. Vorig jaar arriveerden die vreemdelingen op 20 september, nu waren de buitenlandse spreeuwen er al veertien dagen eerder. Wat daarvan de oorzaak is, weet ik niet. Het wegtrekken van vogels uit noordelijke landen naar onze streek wordt niet bepaald doordat hier een groot voedselaanbod is, maar door de omstandigheden in hun broedgebied.

Ook de sijsjes waren dit jaar heel vroeg bij ons. Al wekenlang, vanaf de laatste helft van juli, eten ze het zaad van de berkebomen, almaar zingend. Die sijsjes zijn eveneens gasten uit het hoge noorden. Hun vroege aankomst kan erop duiden dat de zaadoogst in de noordelijke landen gering is. Daardoor zijn er in onze streken invasies van soorten die afhankelijk zijn van het voedselaanbod. Dat zal later in de herfst wel duidelijk worden. 

Herfstconcert

Na september is het aantal spreeuwen uitgegroeid tot een groep van minstens honderd. Die strijkt in de peppel en dan zijn de vogels nauwelijks zichtbaar tussen het nog dichte lover. Des te beter laten ze zich horen. Van 's morgens vroeg tot laat in de middag houden ze hun gezamenlijke herfstconcert, geregeld onderbroken door een vlucht naar de prunusbessen.
Dat gaat als volgt: het gekwetter en gezwatel klinkt lange tijd ononderbroken. Opeens is het stil. Meteen, als op een bevel, vliegt de hele troep weg. Het zeer gedisciplineerde vliegen van spreeuwen is bekend. Op veel plaatsen houden grote troepen gemeenschappelijke vliegoefeningen. Dat is een bijzonder mooi schouwspel.
Engelhardt de Witt schreef daarvan eens het volgende. „Welk wonderlijk instinct is het toch, dat deze vogels als één man laat keren en zwenken? Op. Neer. Links. Rechts. De grootste luchtvaartshow, die er ooit te zien is. Waarom doen ze het? Hebben ze plezier in die capriolen of heeft het een of andere zin? 't Is een van de opmerkelijkste natuurverschijnselen, die iedereen zien kan".
De meningen over de spreeuw zijn zeer verschillend. In een veldgids wordt hij genoemd als brutaal, agressief en als een luidruchtige cultuurvolger die andere vogels verjaagt, gebouwen bevuilt en riet vernielt. In een andere gids lees ik: „Spreeuwen mogen druk en vuil zijn, maar wanneer ze in dichte zwermen van duizenden stuks rondcirkelen bij de slaapplaats, bieden ze een verrukkelijk schouwspel". 
Ik sluit me aan bij de positieve beoordeling. Vooral doordat ze nu al enkele weken vanuit de populier onze achtertuinen vol vrolijk gezang strooien.

Zaadverspreiding

Niet alleen voor de mens, ook voor de dieren is de oogsttijd aangenaam. Een groot deel van alles wat groeit en zaad geeft, is voor de dieren. Vondel schreef daarover in zijn " Wiltzangk op dezelve hofstede". 
Wy vogels vliegen, warm gedost, 
gerust van tackin tack. 
De hemel schaft ons dranck en kost, 
de hemel is ons dack. 
Wy zaeien noch wy maeien niet: 
wy teeren op den boer. 
Als 't koren in zijn airen schiet, 
bestelt al 't lant ons voer.

Dat voer is heel wat meer dan alleen koren, dat bij ons toch al voor een groot deel door maïs is vervangen. Onder de lanen met beuken en eiken wordt door oud en jong druk naar beukenootjes en eikels gezocht. Daardoor krijgen de dieren niets te kort. De wilde varkens die langs de boswegen op de Veluwe even ijverig naar die vruchten zoeken, zullen de meeste binnen krijgen.Dan blijft er nog genoeg over voor de vogels. Houtduiven worden dik en vet door de beukenootjes. In het bos klinkt het rauwe geschreeuw van vlaamse gaaien. Die zijn verzot op eikels. Die vogels staan bekend ais bosbouwers. Ze verstoppen namelijk eikels als wintervoorraad. Eekhoorns doen dat ook. Onderzoek heeft aangetoond dat dieren veel bergplaatsen niet terugvinden.Die verstopte vruchten ontkiemen in het voorjaar op willekeurige plaatsen. Het is uiteraard van groot belang dat vruchten van planten en bomen over flinke afstand worden verspreid. Wat aan zaad onder de beuken eiken blijft liggen, kan daar niet tot ontwikkeling komen. Er groeien wel spontaan boompjes op plaatsen waar bij voorbeeld een vlaamse gaai een eikel onder het mos heeft gestopt. Wie bos op natuurlijke wijze wil doen ontstaan, wordt door de dieren geholpen. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 oktober 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Een vriendelijke herfst blaast de zomernaar de bladhoop

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 oktober 1989

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken