Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

luxe, omzoomd met puur natuur

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

luxe, omzoomd met puur natuur

7 minuten leestijd

gestrooid. De hoeven hebben sinds eeuwen dezelfde bouwstijl.

Wonderlijke tegenstelling: boerenwoonsteden groot, vierkant, plomp; de kerkjes klein en sierlijk. Alsof alle verfijning is gelegd in het Godshuis.

De meeste dorpjes zijn niet meer dan een verzameling boerderijen en enkele winkels, een school en een kerkje. Zelfs in een toeristische pleisterplaats als Oberammergau is het boerenleven met het dorp verweven. Pal naast de gewijde rust van kerk en begraafplaats kletteren de melkemmers. De warmte van de koeielijven walmt uit de staldeur de straat op en mengt zich met de geur van vers brood uit een Konditorei.

Bonifatius

Even ten zuiden van Murnau begint de eenzaamheid, het zompig moeras. Op de grens van wildernis én bewoning ligt Ramsach, nauwelijks meer dan een naam: een kapelletje, vergezeld van een frisdrankkiosk. Sober, oud en grijs staat het kerkje daar al sinds onheugelijke tijden. Ooit hebben de Germanen hier voor het industrieel geweld van de grindwinning.

Welkom in...

De enkele smalle asfaltwegen rond het Moos zijn "eigen wegen": alleen bedoeld voor bestemmingsverkeer. Zeker na een regenbui kun je je er als vreemdeling maar beter verre van houden; slechts een rietspoor tussen het klotsende water geeft aan waar de weg liggen moet. Toeristen moeten gebruik maken van de grotere wegen, die met een omtrekkende beweging, achter enkele fors uit de kluiten gewassen heuvels, voeren naar bij voorbeeld Oberammergau. In de 25 kilometer die Murnau van Oberammergau scheidt, liggen vele dorpjes, op de kaart als speldeknopjes zo klein. Alle heten de bezoekers hartelijk welkom: "Grüsz Gott in Bad Rohlgrub";"GrüszGottinSaulgrub";"Grüsz Gott in Unterammergau". •

"Grüsz Gott", een gewone welkomstgroet; even dagelijks in gebruik als ons "Goeiemorgen". Mooi, zo'n groet met inhoud? Jazeker. Maar niet als het je toegeroepen wordt door de leden van de plaatselijke fanfare, die na hun concert en een stevige pot bier lallend huiswaarts keren.

Het is niet de enige uiting van ingesleten traditie en vroegere vroomheid. In Oberammergau wemelt het van tot kitsch verworden godsdienst. Houtsnijders verdienen een goede boterham aan bijbelse taferelen. Een in 1634 aan Maria gedane gelofte wordt nog altijd in ere gehouden; de kassa rinkelt ervan. Elke tien jaar wordt Christus' lijden 'herdacht' met een passiespektakel. Uit de hele wereld komt een half miljoen mensen het drama aanschouwen. Om iedere belangstellende tevreden te kunnen stellen, worden er ruim vier maanden lang op iedere werkdag voorstellingen gehouden. Duizend inwoners van Oberammergau werken mee. Allemaal vrijwillig, allemaal amateurs. Zo trof ik de man die me bij de VW te woord stond op een afbeelding aan als Pilatus; in een winkel kwam ik Petrus tegen. Ook zonder het spel gezien te hebben, krijg je in Oberammergau door middel van een overstelpende hoeveelheid boeken en afbeeldingen —zeker nu dit jaar de passiespelen worden gehouden— een indruk van wat het zijn moet. Knap. Imposant. Weerzinwekkend.

In de ruim negen jaar dat er géén passiespelen zijn is Oberammergau een bezoek zeker waard. Kijk in het centrum niet naar de etalages, die tonen toch allemaal dezelfde souvenirs, maar erboven. Bijna alle huizen zijn beschilderd. Niet zomaar met een krulletje om de kozijnen, maar van nok tot fundament. "Lüftlmalerei", luchtschildering, wordt het genoemd. Een toepasselijke naam. Voor het maken ervan moet je een flink eind de lucht in. Toch is het verhaal dat erachter zit anders: In de tweede helft van de achttiende eeuw voorzag Franz Seraph Zwink, een Oberammergauer, vele kerken en huizen in de wijde omgeving van fresco's, decoraties in de nog natte pleisterkalk. Vele ervan doorstonden de eeuwen, in de straten van Zwinks geboortedorp worden nog verschillende van zijn schilderingen met zorg onderhouden. Zoals vroeger de gewoonte was, had ook Zwinks woonhuis een naam: "Lüftl". Al spoedig werd Zwink als de "Lüftl-maler" betiteld. Een benaming die overging op zijn werk én dat van anderen.

Houtsnijdersdorp

Een van de door Zwink beschilderde huizen is het Pilatushaus. Op het eerste Te mooi om op een holletje door te stuiven gezicht lijkt het rijkelijk getooid met pilaren, stenen en houten ornamenten. Het is slechts schijn, alle versiering is afkomstig uit de verfpot. Overigens is daar weinig materiaal van Zwink meer bij. In de loop der jaren had het verval zo toegeslagen, dat alleen de slopershamer uitkomst leek te bieden. Foto's in het huis tonen die desolate toestand. Toch werd de restauratie ter hand genomen. Met succes. De reden voor de naam Pilatushaus is aan het gezicht onttrokken: aan de tuinzijde is een grote schildering, Pilatus voorstellende, aangebracht.

De houten deur staat open. Ook het interieur is met hout betimmerd. Binnen zitten twee vrouwen. De ene vervaardigt een achter-glas-schildering, de andere demonstreert houtsnijwerk. In het winkeltje worden produkten van plaatselijke folklore verkocht: het onvermijdelijke houtsnijwerk, achter-glas-schilderingen en volksschilderkunst die opvallend veel overeenkomst vertoont met ons Hindelooper. Wie geïnteresseerd is in houtsnijden, kan ook een kijkje nemen in de Schnitzschule, die daartoe op gezette tijden geopend is. Of in het Heimatmuseum, dat de met hout verweven geschiedenis van het dorp vertelt.

Van het eerste gebouw rest vrijwel niets meer. Vlammen sparen ook kloosters en kerken niet. In de achttiende eeuw werd de huidige kerk gebouwd. Achfer het eenvoudige voorportaal van oude datum verrijst een Kathedraal, overweldigend hoog en adembenemend rijk versierd. Het Mariabeeldje van koning Ludwig heeft een ereplaats in goud en edelstenen, in een beschaduwde nis recht tegenover de toegangsdeur. Het zonlicht speelt door de hoge koepelramen langs in tere tinten gezette fresco's van plafond en wanden, spat dan uiteen op de in goud gevatte lijsten van weer andere schilderijen.

Een zwartgepijde monnik in een rolstoel geeft galmend uitleg over de grote hoeveelheid afbeeldingen. Flarden ervan zijn te volgen. De akoestiek slokt hele woorden op. Plotseling zet hij met gebarsten stem een gezang in. Sommige bezoekers stemmen aarzelend in met het "Halleluja" van het refrein. Anderen luisteren toe of sluipen rond. Voorzichtig, om hun voetstappen zoveel mogelijk te dempen. Fluisterend wijzen ze elkaar op telkens nieuwe details.

Brommertje

De luxe is duizelingwekkend. In het uitgestrekte Beierse land is het echter slechts een intermezzo. Vele kleine boertjes ploeteren op de weiden die als lappendekens tussen het geboomte liggen. Stukjes vers groen, bloeiend gras, drogend hooi en afgegraasde grond liggen schots en scheef door elkaar. Een menigte lage'houten schuurtjes geeft bescherming aan het vee, uit de zolderluiken puilt het hooi.

Tegen melkenstijd wordt het vee naar de stal in het dorpje gedreven. Loom sukkelt de kudde naar de stal. Een jonge boer tuft op zijn brommertje achter de koeien aan, er mocht er eens een de benen willen nemen. Nieuwsgierig snuffelt er een aan de bumper van een auto die in de kudde verzeilde. De beesten doen geen stap opzij, maar kijken dromerig de bestuurder aan. „Rustig aan", schijnen ze te zeggen, „ontspan je en geniet".

Kloosterlikeur
De overweldigende pracht van de

Gelijk hebben ze. Beieren is te mooi en veelzijdig om er op een holletje door te stuiven. % Alle pilaren en versieringen van het Pilatushaus zijn afkomstig uit de grote ruimte gaat abrupt over in sobere eenvoud in het aangrenzende kapelletje. Honderden kleine kaarsjes flakkeren. In diep gepeins staat een echtpaar ervoor. De vrouw ontsteekt met voorzichtige gebaren nog een lichtje.

Een zware, houten deur leidt naar nóg een kapel. Het interieur is simpel en doeltreffend. Als er zich een altaar bevindt, gaat het waarschijnlijk schuil achter het gordijn. Beelden ontbreken, in de hoek staat een orgeltje. Bezoekers komen hier niet; er heerst een eerbiedige stilte. Buiten schijnt de zon. Vogels kwinkeleren in het groen achter de kloostermuren. Het door gebouwen omsloten plein voor de kerk heeft de sfeer van een rustig hoekje in de stad. Mensen zitten op de stoep, maken foto's van de torentjes en genieten van de fraaie architectuur. De kiosk doet goede zaken; de befaamde Ettaler kloosterlikeur vliegt over de -.ïl" toonbank.

Koningssloten

Even voorbij Ettal buigt een weg zich af naar Schloss Linderhof. Een tiental kilometers kronkelt de smalle weg zich Il IK. mctr WJ! wctcti ftVcr \ ak xnuemogfhtkiicden ifrBeiereij, kan oontaa gwcmtn mti hot Duits Verkiersbureui floogoortyictf76,1101 BC ||nitterdam Ziudooit, teK 020||s066 De toldubcscelhinOfi9109)C^i;24 uurpèr'dagbcmkbaai.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 12 januari 1990

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

luxe, omzoomd met puur natuur

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 12 januari 1990

Reformatorisch Dagblad | 36 Pagina's

PDF Bekijken