Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Ciskei, acht jaar zelfstandig — acht jaar zorgen

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Ciskei, acht jaar zelfstandig — acht jaar zorgen

4 minuten leestijd Arcering uitzetten

JOHANNESBURG - Het zwarte thuisland Ciskei is altijd een probleemkind van ZuidAfrika geweest. Het verkreeg op 4 december 1981 de onafhankelijkheid van Zuid-Afrika en werd daarmee een van de vier zelfstandige thuislanden binnen Zuid-Afrika's grenzen. De andere onafhankelijke "bantoestans" zijn Transkei, Bophuthatswana en Venda.

Nu, meer dan acht jaar later, is in Ciskei door een staatsgreep een einde gekomen aan de heerschappij van president voor het leven Lennox Sebe. Daarmee heeft het thuisland z'n langste tijd als soevereine staat wel gehad. De nieuwe leider, generaal Oupa Josh Gqozo, heeft kort na z'n machtsovememing gezegd dat hij streeft naar terugkeer van Ciskei in de Zuidafrikaanse schoot, een wens die vermoedelijk door het overgrote deel van de bijna 800.000 thuislandbewoners wordt gedeeld.

Ciskei heeft acht jaren van strubbelingen gekend. Het begon al meteen slecht toen tijdens de plechtigheden rond de soevereiniteitsoverdracht de vlaggestok met de gloednieuwe Ciskeise vlag tot drie keer toe omviel. Volgens de traditie van de Xhosa-stam, de belangrijkste groepering in Ciskei, had Lennox Sebe op dat moment de onafhankelijkheidsceremonie moeten afgelasten.

Want de overlevering zegt dat als er tijdens een plechtige gebeurtenis iets fout gaat, de verrichtingen gestaakt moeten worden. In plaats daarvan werd de Ciskeise militair die voor het gestuntel met de vlag verantwoordelijk was, na de ceremonie op presidentieel bevel uit de dienst ontslagen. Geen bemoedigend begin van de Ciskeise zelfstandigheid.

Een halfjaar later stak Sebe in z'n parlement een redevoering af waarin hij min of meer de oorlog verklaarde aan het nabijgelegen onafhankelijke thuisland Transkei, waar nota bene leden van dezelfde Xhosa-stam wonen. Sebe beschuldigde de Transkeiers van agressie, intimidatie en terreur en dreigde de buurstaat te zullen aanvallen.

Ontevredenheid

Een zwaarbewapend contingent Zuidafrikaanse politiemannen werd in aller ijl tussen de twee thuislanden in geplaatst, als buffer tegen zowel de Ciskeise als de Transkeise militaire avonturen. Het is aan deze politiemacht te danken dat het nooit tot een regelrechte burgeroorlog is gekomen.

Ondertussen begon Sebe zijn talrijke familieleden goedbetaalde baantjes toe te schuiven. Zo werd zijn broer Charles hoofd van zowel leger als politie. Andere broers, neven en ooms werden op andere invloedrijke posten geplaatst. Lennox Sebe omringde zich met familieleden en dacht op deze manier z'n positie veilig te stellen. Vol vertrouwen riep hij zichzelf in 1983 uit tot president voor het leven.

De bevolking zag dit aanvankelijk gelaten aan, maar het gemor en de ontevredenheid namen gestaag toe, tot in 1984 de inwoners van de grootste plaats, Mdantsane, de plaatselijke transportonderneming gingen boycotten. De boycot ontaardde in een algeheel protest tegen Sebes nepotisme, de corruptie in de overheid en de onafhankelijkheid van Ciskei, waarvan intussen de glans was afgeraakt.

De gouden bergen die Sebe zijn bevolking had beloofd waren grotendeels een hersenschim gebleken, hoewel het economisch niet eens zo verschrikkelijk slecht met het thuisland ging. De gevreesde veiligheidspolitie van Ciskei, onder bevel van een broer van Sebe, greep hardhandig in en maakte met geweld en bloedvergieten een einde aan het volksprotest.

Familietrekje

Machtswellust bleek een familietrekje van de Sebes te zijn. En hoewel de president zich beveiligd waande door zijn familie, beraamden zijn broers, enkele neven en achterneven een machtsovername. Eind 1984 kwam Sebe erachter dat hij zelfs z'n eigen broers niet kon vertrouwen en hij ging over tot hun arrestatie.

Charles Sebe werd wegens opruiing tot twaalf jaar gevangenisstraf veroordeeld, neven en andere broers gingen eveneens de gevangenis in. Twee jaar later wisten gewapende mannen Charles Sebe uit de gevangenis te bevrijden. Hij werd vervolgens uit Ciskei naar Transkei gesmokkeld, vanwaaruit hij verder ging ageren tegen het bewind van broer Lennox.

De vijandigheid tussen Transkei en Ciskei kwam tot een climax toen Transkeise militairen in februari 1987 het paleis van president Sebe in diens hoofdstad Bisho aanvielen. De aanval werd weliswaar afgeslagen, maar voor Sebe vormde deze gebeurtenis een teken aan de wand.

Vorige week vrijdag vertrok Sebe naar Hongkong om investeringskapitaal voor zijn thuisland te vinden. Vlak voor zijn vertrek ontving hij van de Zuidafrikaanse inlichtingendienst de waarschuwing dat militairen een staatsgreep voorbereidden. Sebe trok zich niets van de waarschuwing aan en vertrok naar het Verre Oosten.

Op zondag grepen militairen de macht en in Ciskei zelf veranderde de blijdschap van de bevolking hierover in een orgie van geweld. Op grote schaal werden winkels geplunderd en fabrieken en woningen in brand gestoken. In totaal vonden 27 mensen de dood en raakten honderden gewond. Er werd voor miljoenen schade aangericht voordat Zuidafrikaanse politie-eenheden op verzoek van de nieuwe president, Gqozo, ingrepen en de orde herstelden.

In Ciskei zijn nu mensen die zeggen: „Zie je wel, Lennox Sebe had op die bewuste decemberdag in 1981 na het omvallen van de vlaggestok alle plannen om onafhankelijk te worden moeten laten varen, dan wtfS ons veel ellende bespaard gebleven".

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 8 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Ciskei, acht jaar zelfstandig — acht jaar zorgen

Bekijk de hele uitgave van donderdag 8 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's