Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Verzetten? Ach, waartegen...

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Verzetten? Ach, waartegen...

Wilhelmina's „dispereert niet" vond weinig weerklank

3 minuten leestijd Arcering uitzetten

Dispereert niet, doet alles wat mogelijk is in 's lands welbegrepen eigenbelang , aldus koningin Wilhelmina in de zomer van 1940 vanuit Londen tot het Nederlandse volk. Hoe en wat? Dat konden de Nederlanders zich op dat moment niet voorstellen en de Koningin waarschijnlijk evenmin. De oorlog was gestreden en verloren. Velen verwachtten een spoedige nederlaag van de Duitsers maar aan een actieve bijdrage dacht vrijwel niemand. Zodoende ontmoette Bernard IJzerdraats "Geuzenactie", waarin hij opriep tot het voortzetten van de strijd, nog minder begrip dan de vage woorden van Wilhelmina.

Wilden de Koningin en IJzerdraat het volk mobiliseren voor het voortbestaan van Nederland als zelfstandige staat, velen waren op dat tijdstip bereid zich aan te passen aan de nieuwe verhoudingen in Europa. Zelfs dr. H. Colijn, de leider van de ARP en voormalige eerste minister, schreef vanuit deze visie zijn brochure "Op de grens van twee werelden", die hij later bitter betreurde.

Aanpassing was het parool. Verzet, waartoe, waartegen? Tegen een overmachtiee bezetter? Tegen een totalitaire ideologie? Talrijke Nederlanders hadden de voorgaande jaren de tomeloze agressie aan gene zijde van de oostgrens gadegeslagen en aangehoord.

Weinigen hadden het afgrondelijke karakter van de nazi-ideologie gepeild en even weinigen realiseerden zich dat de bezetting veel meer was dan een politieke en economische onderwerping aan Duitland. Wel was men bevreesd, vooral toen bleek dat de bezetter zich fatsoenlijker gedroeg dan verwacht was, de vijand te provoceren.

Eerste verzet

Het eerste verzet vatte de woorden van Wilhelmina op in militaire zin. In de jaren 1940 en 1941 ontstonden para-militaire organisaties, die zich voorbereidden op een of andere vorm van guerrilla-oorlog en op kleine schaal zorgden voor spionage en sabotage.

In de zomer van 1941 stond een ondergronds leger van ongeveer 10.000 man gereed. Hoewel dit leger in de loop van de oorlog niet zonder betekenis is geweest, is juist het para-militaire verzet het meest omstreden. Nederland leent zich niet voor een guerrilla en in een aantal gevallen werden de Duitsers ten koste van een groot aantal mensenlevens nodeloos getart.

Het grote gebod

Toen de ware aard van de bezetter zich in de loop van 1941 openbaarde in uiterste gewelddadigheid en leugenachtigheid, begrepen steeds meer mensen het "Grote Gebod", hulp te bieden aan de slachtoffers van deze uitbarsting.

Via de illegale pers zorgde het verzet voor betrouwbare informatie. Vervolgens moesten steeds grotere getallen onderduikadressen, vervalste papieren en koeriersdiensten worden georganiseerd.

Onder steeds moeilijker omstandigheden kreeg een groot aantal mensen hulp en betoonden nietjoodse Nederlanders zich solidair met hun joodse landgenoten in doodsnood.

Slechts een klein deel Van het Nederlandse volk is betrokken geweest bij het actieve verzet. Desondanks droeg het verzet in aanzienlijke mate bij aan het behoud van de nationale identiteit. Het herstelde het zelfvertrouwen van het volk, dat door de nederlaag, de vlucht van de Koningin en de bezetting zwaar geschonden was.

----------------------------------------------------

Was het verzet tegen bezetting of overheid gericht?

Was de volksopstand in Roemenie in december 1989 gerechtvaardigd?' Wie zulke domme vragen stelt, maakt mensen boos. Was de onderdrukking in het stalinistische reservaat van Europa niet zo wanhopig, dat een volksopstand op alle manieren te rechtvaardigen is? De apostel Paulus leefde ten tijde van de terreur van keizer Nero toen hij de christenen van alle tijden gebood de overheid te gehoorzamen. Hij maakte geen uitzonderingen. Nu, van het Roemenie van Ceausescu en het Rome van Nero naar Nederland in de oorlogsjaren. Christelijk Nederland was een gezagsgetrouw volk. De overheid was 'Gods dienaresse' en aan het "ten goede" was iedereen gewend. Toen kwam de bezetting. Wie was nu de overheid, Berlijn? Londen? Wat was nu het goddelijke gebod en wat was de eis van het moment, het Gebot der Stunde, waarom er Duitse christenen hun verzet spraken? De bezetting bracht allerlei nood. Ook gewetensnood, waarin het volk omzag naar leiding. Op de leidende mensen in de Kerken, de christelijke organisaties en de christelijke politiek rustte een zware verantwoordelijkheid.

----------------------------------------------------

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Verzetten? Ach, waartegen...

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's