Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Muziekreis voor honderd gulden

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Muziekreis voor honderd gulden

Elf historische orgels vastgelegd op zes goedgevulde cd's

4 minuten leestijd Arcering uitzetten

Met de vakantie in het vooruitzicht worden we weer overspoeld met aanbiedingen van reisbureaus. Voor de orgelliefhebbers heeft de Franse platenmaatschappij Harmonia Mundi een aanbod waar geen touroperator aan kan tippen: een reis door Europa voor nog geen honderd gulden. Onderweg worden elf historische orgels gepresenteerd in Spanje, Italië, Frankrijk en Duitsland, met uitstapjes naar Mallorca en Corsica. De orgeltocht duurt ruim zeven uur en is vastgelegd op zes goedgevulde cd's.

Bij dergelijke interessante aanbiedingen doet men er doorgaans verstandig aan de kleine lettertjes goed te lezen. Zo ook hier: het gaat om opnamen uit de jaren '62 tot '73, die eerder als lp werden uitgebracht. Twintig jaar geleden werden platen van Harmonia Mundi geroemd vanwege de voortreffelijke opnametechniek en het hoge speelniveau, maar sindsdien is er in de geluidstechniek en in de uitvoeringspraktijk van barokmuziek wel het nodige veranderd. Naar huidige maatstaven bieden deze opnames soms weinig warmte en diepte, en is het aantal hoorbare knippen onevenredig groot.

Stroomlijn

De vier organisten die we horen, bezigen een speelwijze die, hoewel in detail verschillend, algemeen getypeerd kan worden als gestroomlijnd en strak. Dikwijls maakt het geheel een steriele indruk, doordat men weinig vanuit de affecten speelt. Positief moet daartegenover worden gesteld dat hier per land karakteristieke orgelmuziek ten gehore wordt gebracht op even karakteristieke instrumenten, zodat we een goede indruk kijgen van de orgelklank die de verschillende componisten voor ogen moet heben gestaan.

Twee orgels op Mallorca zijn het eerste reisdoel. Op het drieklaviers-orgel in het klooster San Agusti schetst Francis Chapelet een representatief beeld van de Catalaanse orgelkunst. Horizontale trompetten, mild ruisende mixturen en een fraaie prestant bepalen het klankkarakter. In verhouding tot hoofden bovenwerk klinkt het rugwerk onnatuurlijk dichtbij, ongetwijfeld het gevolg van een te directe microfoonopstelling. Chapelet articuleert levendig, maar speelt deze temperamentvolle muziek zonder echte Spaanse peper.

Spanje

Een verrassing is het opvallend Hollands-Noordduits klinkende orgeltje in San Geroni. Terecht speelt Chapelet hier muziek van Nederlandse en Duitse componisten uit renaissance en vroegbarok.

Vervolgens gaan we naar de rest van Spanje. Muziek zoals die heeft geklonken aan de hoven van Karel de Vijfde en diens opvolger Philips de Tweede wordt door Francis Chapelet gespeeld op het eenklaviers-orgel in Trujilfo. Edel klinken de labiaalstemmen, curieus de horizontale regalen en de zeer krachtige trompet. Het programma bestaat uit een reeks uiterst korte muziekjes. Vermoeiend, maar wel boeiend.

In de huiskamerakoestiek van de Stiftskerk te Covarrubias klinkt het achttiende-eeuwse orgel als een huispijporgeltje met horizontale tongwerken. Geraffineerd gebruik makend van het feit dat alle registers gedeeld zijn in bas en dis

Per land wordt karakteristieke orgelmuziek ten gehore gebracht op even karakteristieke instrumenten. cant, speelt Chapelet hier Spaanse muziek uit de zeventiende eeuw.

Frans barokorgel

De derde cd staat qua opnametechniek en muzikaliteit op een hoog niveau. René Saorgin speelt de twaalf toccata's uit Apparatus Musico-Organisticus (1690) van Muffat op het twaalf stemmen tellende orgel in Malaucène. Muffat ontving zijn opleiding gedeeltelijk in Frankrijk en ging er prat op de stijl van Lully in Duitsland geïntroduceerd te hebben. Deze Zuidduitse muziek klinkt dan ook allerminst misplaatst op een Frans barokorgel, integendeel!

Op de vierde cd horen we Michel Chapuis. Eerst bespeelt hij het Silbermann-orgel in Marmoutier, dat ondanks een restauratie in 1955 ten tijde van deze opname (1962) niet bepaald in topconditie lijkt te verkeren. Heel bijzonder is het Isnard-orgel in de basiliek van Saint-Maximin, met z'n Clavier de Resonance: pedaalregisters uitgebouwd tot volledige manuaalomvang, speelbaar vanaf het derde klavier. Dit orgel biedt precies de juiste klankkleuren voor de Franse barokmuziek! Helaas stelt het orgelspel van Chapuis zeer teleur. Het lijkt of hij een lesje opdreunt, zo plichtmatig en spanningsloos worden de Noëls van Daquin (Marmoutier) en de Messe pour les Convents van Couperin (Saint-Maximin) afgehandeld. Zonder veel respect voor de partituren voegt hij eigenmachtig akkoordtonen toe, speelt pedaal waar dat niet moet en maakt klavierwisselingen die de componisten niet hebben voorgeschreven. Zijn registraties zijn niet altijd stijlgetrouw, z'n versieringen evenmin.

Klassiek

De heldere klank van de hoge ripieno-stemmen maakt het Ategnati-orgel (1581) in Brescia uitermate geschikt voor de muziek van Frescobaldi.

Bij de restauratie in 1956 is de originele stemming kennelijk niet gereconstrueerd, waardoor de muziek aan zeggingskracht ingeboet heeft. De tweede helft van de Frescobaldi-cd wordt door René Saorgin gespeeld op het Serassi-orgel in Bastia, dat ondanks het late bouwjaar (1844) opmerkelijk klassiek klinkt.

De orgeltocht eindigt in Duitsland, waar Helmut Winter als gastheer optreedt. Schools, star en slaapverwekkend speelt hij een Pachelbel-programma in de dorpskerk van Strebel. De orgelwerken van Nikolaus Bruhns vragen om een briljante, contrastrijke uitvoering op een monumentaal orgel in een royale akoestiek. Met Helmut Winter aan het barokorgel in Altenbruch wordt niet aan alle eisen voldaan, waardoor vooral de grote koraalfantasie "Nun komm der Heiden Heiland" een vervelend, langdradig stuk wordt.

Mocht Harmonia Mundi ooit besluiten om deze cd's ook afzonderlijk te gaan verkopen (dat kan gemakkelijk, want het boxje is niet meer dan een kartonnen omhulsel rond zes losse schijfjes), dan zou ik die laatste cd beslist niet kopen. De rest misschien wel.

N.a.v. "Orgues Historiques d'Europe"; Harmonia Mundi HMA 290060 (6 cd's in box, AAD); prijs 99 gulden.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Muziekreis voor honderd gulden

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 9 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's