Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Over sappige kiwi's, boze boeren en verachte inboorlingen

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Over sappige kiwi's, boze boeren en verachte inboorlingen

150 jaar Nieuwzeelands verleden gevierd en betreurd maar vooral herzien

9 minuten leestijd Arcering uitzetten

"Simply by sailing in a new direction, you could enlarge the world". Door gewoon een andere koers te varen zou je de wereld kunnen vergroten. Een sprekendertekst had de Nieuwzeelandse ambassadeur, Ken Cunningham, niet kunnen uitkiezen om het interieur van zijn residentie aan de Mauritskade in Den Haag wat op te fleuren. India, Canada, Maleisië, VS, Chili, Zuid-Korea, Singaporeen Saoedi-Arabië zijn zo enkele landen waar Cunningham (60) zijn land heeft vertegenwoordigd alvorens hij Nederland in het vizier kreeg. Wie ook nog eensNieuwzeelander is, met voorouders uit het verre Europa, heeft helemaal het recht om zich als een globetrottende sailorman te presenteren.

Een kleine 200 jaar geleden, zo'n honderdvijftig jaar nadat de Nederlander Abel Tasman de naam "Nieuw-Zeeland" aan het gebied gaf, landden kooplui, walvisvaarders, missionarissen en kolonisten op de kust van het fraaie twee-eilandenrijk in de zuidelijke Pacific. Vijftig jaar later —in 1840— werd die voornamelijk Britse invasie bezegeld met een officieel verdrag tussen de Britten en de inheemse bewoners, de Maori's (uit te spreken als mauri's). 

Erkenning van elkaars rechten op grond, bestaansmiddelen en behoud van eigen identiteit werden —dit jaar 150 jaar geleden- vastgelegd in het Waitangi-verdrag, dat tevens geldt als grondlegging van de Nieuwzeelandse staat, toen nog ingekapseld in het toenmalige Britse rijk. Helaas werd het tevens bron van veel misverstand, geweld en bloedvergieten toen de Britten in hun niet te verzadigen honger naar land, goud en bezit het verdrag met voeten traden.  De Maori's, al eeuwenlang de bewoners van "Aotearoa", "het land van de lange witte wolk", zagen zich gereduceerd tot een verachte minderheid in eigen land.  Veel Maori's bezien de festiviteiten rond 150 jaar "Waitangi" dan ook met gemengde gevoelens: „What's there to celebrate?", luidt hun reactie. „Honour the Treaty!" (Wat valt er te vieren? Respecteer het verdrag!).  

--------------------------------------------------------------------------------

Wat opvalt zijn de kale wanden in het ambassadegebouw. Is de ambassadeur alweer aan het inpakken, of weerspiegelt het de eigen Nieuwzeelandse cultuur, waarvan doorgaans niet veel méér wordt gezegd dan dat het land in cultuur is gebracht — de kale heuvels met hun duizenden grazende schaapjes zijn daarvan het meest sprekende bewijs.

Veelzeggend in dit verband zijn de vele voorwerpen, sculpturen en afbeeldingen uit, let wel, de Maori-cultuur, die het ambassade-interieur nog enigszins boven zijn kille zakelijkheid verheffen. Pronken Nieuwzeelanders hier met andermans (totem)veren, of lopen ze ook daar als Maori's rond?

Hoe ziet de '150 jaar oude' Nieuwzeelander zichzelf, wat is zijn (culturele) identiteit?

„Laat ik eerst zeggen dat we heel wat ouder zijn dan 150 jaar. Wat we nu vieren is de ondertekening van het Waitangi-verdrag tussen de toenmalige Britse regering onder koningin Victoria en een aantal Maori-stammen. Deze laatsten wonen al eeuwenlang in dit land, dus wat betreft de westerse kolonisering van Nieuw-Zeeland kun je spreken van 150 jaar, maar als Pacific-land bestaan we al heel wat langer. Wat die identiteit betreft: we zijn in bepaalde opzichten natuurlijk een Europees volk, maar we zijn net zo goed sterk verankerd in de Zuid-Pacific; onze polynesische culturele erfenis is even belangrijk als de Europese".

Wat moet ik me voorstellen bij die tweeërlei culturele identiteit van de Nieuw-Zeelanders?

„De Nieuw-Zeelanders kennen een hechte band tussen de Maori-bevolking en de Pakeha's. De term- "Pakeha" is een Maori-term om de Europese NiéuwZeelanders mee aan te duiden. Maar zelfs deze onderscheiding is in de loop der jaren uitgewist. Hoewel de Maori's als afzonderlijke groep nog zo'n 12 procent van de bevolking uitmaken, beweren minstens 400.000 van de 3,4 miljoen Nieuwzeelanders Moari-bloed te bezitten. Er is dus van een geweldige vermenging sprake tussen de twee bevolkingsgroepen".

Bestaat er dan niet zoiets als een etnische controverse tussen Maori's en Pakeha's?

„Ik weet dat in het Westen heel sterk de discussie speelt over de vraag of de Maori-minderheid gediscrimineerd wordt, en natuurlijk is daar iets van waar. Statistisch gezien is de werkloosheid onder de Maori's duidelijk hoger dan het nationaal gemiddelde. Maar het belangrijkste is dat de Nieuwzeelandse regering en dan met name de Labourregering de laatste vijf jaar zich heel goed bewust is van die ongelijke situatie tussen Pakeha's en Maori's. Ze heeft een enorme moed getoond door maatregelen te nemen die dat evenwicht moeten herstellen". Zo is er bij voorbeeld het Waitangi-tribunaal dat aanspraken van Maori's op destijds verloren grond, viswateren etcetera nagaat. Eerst konden daar alleen claims worden ingediend die op de periode na 1985 betrekking hadden; maar de nieuwe regering heeft die periode uitgebreid tot direct na het ingaan van het Waitangi-verdrag, in 1840. Daarmee heeft men natuurlijk een massa van aanspraken over zich heen gehaald".

Enerzijds meent Nieuw-Zeeland zijn geschiedenis te moeten herschrijven, anderzijds gedenkt en viert het land dit jaar 150 jaar van dat verleden. Valt er eigenlijk wel wat te vieren?

„Kijk eens, je kunt natuurlijk de geschiedenis niet herschrijven, maar wel ervan leren en proberen om gedaan onrecht te herstellen. Trouwens, ik denk niet dat Nieuw-Zeeland in dit opzicht een uitzondering is. Er zijn genoeg landen die door het Westen zijn gekoloniseerd en waar ook heel wat land is afgenomen van inheemse bewoners. Ik denk dat de Nieuwzeelandse regering meer doet aan herstel van dergelijke ontsporingen. Als gebleken is dat het Waitangi-verdrag destijds niet is nagekomen, kun je daar nu wat aan doen. Als het waar is dat staatsgrond toebehoort aan Maori's, dan kunnen we dat onderzoeken.

Een merkwaardig aspect van de Nieuwzeelandse politiek is dat een Labour (socialistische) -regering een ver doorgevoerd liberaal en marktgericht beleid voert.

„Ik denk dat ze de moed heeft gehad om te breken met een oud, verstard socialisme, dat ze eens van de Britse Labour had overgenomen. Ze zag wel dat een van de creatieve krachten in de wereld een marktgerichte economie was. Ze was zo moedig om rigourezue hervormingen door te voeren die je juist van een conservatieve regering mag verwachten. Labour moest wel: Onze buitenlandse schuld was ongekend hoog geworden, de welvaartsstaat onbetaalbaar.

Labour is verweten dat ze de sociale offers van haar liberaliseringsen privatiseringsbeleid te weinig heeft onderkend en opgevangen. Weer zo'n niet-alledaags verwijt aanbeen socialistisch bestuur. "Sociale vernieuwing" wordt als broodnodig gezien.

„De regering verkeert op dit punt in een lastige positie. De sociale gevolgen van het hervormingsbeleid worden ook door haar wel onderkend, alleen, zij stelt op haar beurt dat ze de welvaart onmogelijk op een hoger niveau kan brengen zonder eerst de economie gezond te maken.

De Nieuwzeelandse economie zou nog steeds te afhankelijk zijn van de westerse en vooral Britse afzetmarkten.

„Zulke kritiek was twintig jaar geleden terecht, toen inderdaad driekwart van onze produkten door Britten en Europeanen werd afgenomen, maar de laatste 25 jaar hebben we onze handel met yeeij succes weten te variëren en verkopen we net zo veel aan de VS (14 procent, AJ), Japan (18) en Australië (18) als aan Europa (18 procent, waarvan 7 naar Engeland)".

De werkelijk gigantische markt die Nieuw-Zeeland in (Oost-)Azië en de Pacific omringt, wordt bij lange na niet door het land benut.

„Ja, maar dan moet je wel heel wat aanpassingen maken vanwege allerlei traditionele voorkeuren en tradities, smaakverschillen enzovoorts. Er is een grens aan onze produktiviteit en aan onze omvang. We stellen er bovendien prijs op die markten te houden die we traditiegetrouw in Europa hebben. De prijzen zijn er voor ons acceptabel en de regio kent politieke stabiliteit". Van belang is verder, aldus de ambassadeur, de nog dit jaar te starten gemeenschappelijke markt met Australië".

„Wij zijn rasechte handelaren. Onze kruistocht in de wereld beoogt liberalisering van de agrarische handel. Waar we juist tegenaan botsen, is protectie, subsidiëring, met name van Europese boeren. Onze boeren worden helemaal niet gesubsidieerd! De Nieuwzeelandse economie is een van de meest gedereguleerde, marktgerichte economieën in de wereld".

Dat is wel eens anders geweest. Tot aan het rigoureuze optreden onder premier Lange (met zijn "Rogernomics") stond de Nieuwzeelander juist bekend als een op massaproduktie gerichte agrariër die zich nauwelijks om de markt of de handel bekommerde.

Inderdaad, de laatste vijf jaar kun je revolutionair voor Nieuw-Zeeland noemen. Voor die tijd hadden we een nogal afgeschermde economie, waarin het marktmechanisme nauwelijks speelde. We hadden ook een enorme staatsschuld. Deze regering heeft daarin flink huisgehouden; subsidies werden opgeheven en een op onderlinge competitie gebaseerde economie werd gelanceerd. Zo slaagden we erin om de inflatie terug te brengen, van rond de 18 procent naar 5 a 6 procent. De rente is gedaald van 25 naar 12 of 13 procent".

Aan de ene kant zijn talloze steunmaatregelen opgeheven; anderzijds worden de boeren nu sterk aan de internationale wereldmarkt blootgesteld. Dat vraagt om sociale problemen.

Ja, er moest natuurlijk een prijs worden betaald. Zo nam de werkloosheid toe tot een percentage van zo'n 6 a 7. Da's hoog volgens Nieuwzeelandse normen. In het begin was er dan ook heel wat verzet onder de boeren, maar nu zien ze de onvermijdelijkheid van de hervormingen in en zijn ze genoodzaakt hun boerderijen te runnen als elk ander commercieel bedrijf.

Cunningham laat weten dat de Nieuwzeelandse uitvoer door de markteconomie al lang niet meer alleen bestaat uit het geijkte pakket van lamsvlees, wol en melkprodukten. Diversificatie is volgens hem tegenwoordig het parool.

Wie Nieuw-Zeeland zegt, zegt kiwi-fruit. Wat is de sleutel tot het succes van deze vrucht?

„De markt voor kiwi's is de laatste jaren niet meer zo goed als daarvoor. Het is een erg arbeidsintensieve en veeleisende plant. Zo duurt het zeker vijfjaar voordat de planten vruchten gaan voortbrengen. Bovendien: de kiwi wordt tegenwoordig in heel veel andere landen verbouwd. Dat neemt niet weg dat we nog steeds twee derde van de export in handen hebben en dat onze kwaliteit superieur kan worden genoemd. Het succes van de kiwi is vooral te danken aan het enorme research dat er aan ten grondslag ligt. Oorspronkelijk is de kiwi een onooglijk kleine kruisbesse-soort uit China, die daar nog steeds als varkensvoer worden gebruikt".

Wat zit er toch achter dat agressieve buitenlandse beleid van NieuwZeeland, waarin antinucleaire gevoelens de richting aan geven en Amerikanen en Fransen de wacht wordt aangezegd. Heeft het zo sterk van het Westen afhankelijke Nieuw-Zeeland een stuk compensatie gevonden in zijn strategische beleid?

„Wat betreft die Fransen met hun nucleaire tests in de Zuid-Pacific: als zij zo uit zijn op handhaving van hun kernmacht, waarom testen ze dan niet wat dichter bij huis? In onze regio zijn zo'n twaalf tot veertien eilandstaatjes die geheel afhankelijk zijn van mariene bronnen. Wij, als nabijgelgen buurman, voelen ons sterk betrokken bij hun belangen, vandaar dat we ons ook daarover uitspreken. Weet u, samen met Australië hebben we te midden van deze enorme oceaan zo onze eigen verantwoordelijkheden; dat zelfde geldt op het terrein van onze defensie".

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's

Over sappige kiwi's, boze boeren en verachte inboorlingen

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 26 Pagina's