Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Chikanes (on) gelijk en het Reformatie-monument

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Chikanes (on) gelijk en het Reformatie-monument

5 minuten leestijd Arcering uitzetten

D'ondersaten en syn niet van Godt gheschapen tot behoef van den Prince om hem in alles wat Hy beveelt weder het goddelick oft ongoddelick recht of onrecht is onderdanigh te wesen ende als slaven te dienen. Maar den prince om d'ondersaten wille sonder dewelcke hy geen prince en is om deselve met recht ende redene te regeren". In dit citaat uit de onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Nederlanden van 1581 -in steen gebeiteld op het monument van de Reformatie in Geneve blijkt dat de macht van de overheid grenzen heeft.

Toen ds. Frank Chikane deze week dan ook in de vergadering van het Centraal Comité van de Wereldraad van Kerken een pleidooi voerde om via sancties druk uit te blijven oefenen op de regering van Zuid-Afnka had hij ogenschijnlijk wel een been om op te staan Spreekt de hele wereld geen schande over de onderdrukking van de zwarten?

Chikane vertelde overigens weinig nieuws. Het wordt pas interessant als op 11 april een delegatie van het African National Congress (ANC) gaat praten met president De Klerk. Dan zal waarschijnlijk de weg vrijgemaakt worden voor terugkeer van dissidente Zuidafrikanen uit ballingschap.

Cromwell

Terugkomend op Chikanes sancties: Ogenschijnlijk is zijn methode niet onwettig Hit monument van de Reformatie vertet immers dat, vrij vertaald, een volk zich met slaafs hoeft te gedragen jegens de overheid.

De voorbeelden daarvan vinden wij immers ook op het monument. Want daarin prijkt Cromwell, de man die in het midden van de zeventiende eeuw de puriteinen aanvoerde tegen de Engelse royalisten. Koning Karel I regeerde elf jaar lang als een absoluut vorst zonder het parlement. Cromwell echter zocht reformatie van de kerk in gereformeerde zin Hij heeft bloedige oorlogen gevoerd en de koning het schavot laten bestijgen om -naar zijn stellige overtuiging- trouw aan Gods wil zijn doel te bereiken.

Het monument van de Reformatie reserveert ook een plaats voor de Hongaarse held Istvan Bocskay (1556-1606). Hij verzette zich -na veel aarzelen- met succes tegen de activiteiten van de roomse koning Rudolf die de 'ketterij' in Transsylvanië wilde uitroeien.

Verschil

Men mag in de huidige opvatting van de geschiedenis veel oog hebben voor allerlei nevenoorzaken, het valt niet te ontkennen dat zowel bij Cromwell als bij Bocskayde ruimte voor de ware gereformeerde religie een belangrijke drijfveer vormde.

Bij Chikane ligt dat anders. Bij hem en de zijnen gaat het vooral om de rechten van bepaal de bevolkingsgroepen, ongeacht hun godsdienstige overtuiging en identiteit. Bij Chikane gaat het -laten wij zeggen- om het 'toppunt van democratie'.

In de stad met de Pieterskerk waar nog altijd de stoel van Calvijn getoond wordt -„het zou zijn stoel geweest kunnen zijn - heet een regering 'onchristelijk' (die van Zuid-Afrika) omdat zij dit 'toppunt van democratie altijd getracht heeft te verhinderen.

Nu ga ik de daden van de Zuidafnkaanse regering niet goedpraten. Maar er is een hoger doel nodig dan democratie, geworteld m de wil van de meerderheid van het volk -zonder de goddelijke wet als maatstaf voor het maatschappelijke leven- om een opstand of zelfs sancties tegen een van God gegeven overheid te wettigen. Primaire voorwaarde voor zo n opstand is toch voor calvinisten dat de vije uitoefening van hun religie wordt bedreigd.

Ruimte

De democratie die deze week door Chikane in Genève verdedigd werd bipdt ruimte aan onchristelijkheid. Zo heeft De Klerk het verbod op de Zuidafrikaanse communistische partij (SACP) en op het Pan Africanist Congres (PAC) opgeheven. PAC was echter met onder de indruk van De Klerks optreden. Secretaris Joe Mkwanazi verklaarde: De Klerk onderdrukt de mensen met een glimlach . En PAC blijft weigeren om met de regering te onderhandelen. Chikane heeft inmiddels voorwaarden gesteld aan De Klerk. Alle politieke gevangenen moeten vrij. De in ballingschap verkerende Zuidafrikanen moeten naar huis kunnen terugkeren. De noodtoestand moet opgeheven worden. Die voorwaarden getuigen met van tuige nie enig respect voor de goede bedoelingen van De Klerk.

Roemenië

Deze democratie is niet wat de onafhankelijkheidsverklaring uit 1581 bedoelde. De prins, de overheid is er om der onderdanen wil, zeker. Maar „om deselve met recht te regeren'. Dat recht is -was ook in 1581- het goddelijk recht. Tal van theologen maken daarvan anno 1990 dat „mensen tot hun recht moeten komen". En daarmee is voor hen alles gezegd. Over zonde en schuld die de mens aangeboren zijn wordt dan niet meer gepraat. Dat Gods wet en Zijn eer alle democratie te boven gaat vergeten zij.

Daar ligt ook het verschil tussen een op stand tegen de Zuidafrikaanse regering -in welke vorm dan ook- en die in Roemenie. In dat laatste land werd het publiek belijden van de gereformeerde religie onmogelijk gemaakt. De door Chikane bepleite sancties zijn dus van twijfelachtige aard, omdat hij een twijfelachtig doel nastreeft. Maar nogmaals, ik legitimeer niet zonder meer de politiek van ZuidAfrika.

De Klerk

Want ook bij het feit dat De Klerk het verbod op genoemde organisaties als de communistische partij opheft zijn vanuit calvimstisch oogpunt vraagtekens te plaatsen. Noch van Chikane, noch van De Klerk kan men ronduit zeggen dat zij handelen in volle overeenstemming met Gods Woord. Ik wil erg voorzichtig zijn met dit hardop te zeggen. Politiek wordt gekenmerkt door het compromis. Ook in Nederland. Ook de overheid in ons land is het zicht op Gods Woord kwijt. Dat is onze schuld, die van de onderdanen. Men zou kunnen veronderstellen dat de theocratie -of liever bibliocratie- zijn tijd gehad heeft. Maar dat is onmogelijk. Omdat Gods Woord zijn tijd niet gehad heeft. Theocratie is een geloofszaak. Een zaak die -voor wie deze grote wereld in het oog houdt- steeds meer ongrijpbaar en steeds minder realiseerbaar lijkt te worden. Een zaak echter die klein begint: bij onze schuld. Grote woorden zijn waardeloos als wij met in ons eigen kleinschalige levensverband beginnen met ze in praktijk te brengen.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 31 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Chikanes (on) gelijk en het Reformatie-monument

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 31 maart 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's