Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Markante Rotterdamse spoorbrug is einde nabij

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Markante Rotterdamse spoorbrug is einde nabij

Spoortunnel onder de Nieuwe Maas maakt De Hef overbodig

8 minuten leestijd Arcering uitzetten

ROTTERDAM - De spoorbruggen in Rotterdam zijn maar al te vaak een belemmering gebleken voor zowel de scheepvaart als het treinverkeer. De Hef, de markante spoorbrug in het traject Rotterdam- Dordrecht, lijkt zijn langste tijd te hebben gehad. Wanneer straks de spoortunnel onder de Nieuwe Maas gereed is, wordt De Hef overbodig. Slopen dus. Het lijkt zo eenvoudig, maar Rotterdam praat als nooit tevoren over het al of niet behouden van zijn Hef.

In het spoorwegtracé over de Maas, dat in 1877 werd geopend, was op de plaats van de huidige hefbrug over de Koningshaven een draaibrug aanwezig. Reeds aan het begin van deze eeuw bleek dat deze brug niet meer voldeed. De doorvaartbreedte was te gering. Dat leidde ertoe dat de brug verschillende keren van zijn pijler werd gevaren. Vervanging van de brug was noodzakelijk. Ir. P. Joosting, de ontwerper van de huidige "Hef, oriënteerde zich in het buitenland. Daar werd het principe van hefbruggen al in het midden van de negentiende eeuw succesvol toegepast. In 1884 was er een hefbrug in Boedapest opgeleverd en in 1894 werd er een hefbrug, met een hefhoogte van 43 meter, over een rivier in Chicago geopend.

In 1925 begon het werk aan de nieuwe Koningshavenbrug. Het werd een hefbrug, waarvan de heftorens ruim zeventig meter hoog Werden. De Hef bepaalt sinds de ingebruikneming op 31 oktober 1927 mede het stadsbeeld van de Maasstad. Ontwerper Joosting werd er door de Technische Universiteit Delft voor onderscheiden met een eredoctoraat.

Allerwegen bewonderde men de nieuwe, hoge Hef. „Wie zich met de brug heeft doen heffen en schijnbaar de omgeving heeft zien wegzinken, omdat eigen beweging niet werd gevoeld, zal getuigen dat de beheersching over de bewegende massa volkomen massa is".

Sindsdien vormt de brug niet alleen een bron van bewondering. Voor treinreizigers is de brug soms een bron van ergernis, voor poëten een bron van inspiratie en voor Rotterdammers ooit een kruising tussen technisch vernuft en staalharde schoonheid; kenmerk voor de ijzeren wilskracht van de Rotterdammer. Nu is De Hef het einde nabij. De spoorbaan verdwijnt straks onder de grond en de treinen rijden straks ónder de Maas. De brug wordt overbodig. Dus: Afbreken maar! Doch so simpel is het niet.

Blok aan het been

Het idee om de brug af te breken leidde alom tot protesten. De Stichting Industrieel Erfgoed Rijnmond (SIER) beijvert zich voor het behoud van de brug. „Het is een der laatste hefbruggen in deze regio en zij vertegenwoordigt een belangrijke fase in het groeiproces dat Rotterdam rond de eeuwwisseling doormaakte. Bovendien is het een der meest markante herkenningspunten in de stad, in een gebied dat aan de vooravond van een stormachtige ontwikkeling staat',  zegt SIER.

Volgens de Rotterdamse monumentencommissie is de spoorbrug over de Koningshaven de moeite waard om op de Monumentenlijst gezet te worden. Het college van B en W wacht echter nog steeds op de rapportage van de Dienst Stadsontwikkeling over de toekomst van De Hef.

Wanneer Rotterdam de brug wil behouden, moet het in de slag met de eigenaar, de NS. Die wil dat de brug wordt gesloopt, voor een bedrag van 13 miljoen gulden. De spoorwegen willen best van de brug af en het bouwwerk zo aan Rotterdam overdragen. NS bespaart zich immers die 13 miljoen als ze de brug niet laten slopen, terwijl De Hef in Rotterdamse handen een forse aanslag op het budget van de stad betekent. De Hef is dus een blok aan het been van of NS of de gemeente Rotterdam.

Voor SIER is De Hef een baken met een historische lading die vergelijkbaar is met gebouwen als de Westertoren in Amsterdam of de Eiffeltoren in Parijs.

Alternatief

Rotterdam is sterk in het debatteren over bruggen. Ooit waren er heftige discussies over het behoud van een deel van de Willemsbrug. Overeind zetten, zei de één, met een restaurant erin. Toeristische trekpleister, zei de ander; een monumentale herinnering aan een afgedankt stuk staal. Ook emoties speelden een rol. Wat was er niet gevochten om deze belangrijke schakel tussen noord en zuid in de meidagen van 1940? De brug behoorde tot de geschiedenis van Rotterdam. Maar al die wilde ideeën verdwenen in de prullenbak. Geen geld!

En dan nu De Hef. Kan zij niet dienen als voetgangers- en fietsbrug? En wanneer de Kop van Zuid populair wordt, kan de brug dan niet een wezenlijke verbinding worden tussen het stadscentrum en de Kop van Zuid? Het 'lift-gedeelte' van de spoorbrug zou een beroep doen op de verbeelding om nieuwe geschikte bestemmingen voor dat historische bouwwerk te verzinnen: een observatieplatform, een restaurant, een disco? Volgens SIER moet De Hef voorlopig een beschermde status krijgen. Hiermee kan woren bereikt dat het probleem die aandacht krijgt die het verdient en dat er bovendien serieuze planvorming kan plaatsvinden. Als na een periode van bij voorbeeld tien jaar blijkt dat slopen toch de beste oplossing is, kan dat alsnog plaatsvinden. Voor dit slopen kunnen dan de fondsen worden aangewend die nu reeds begroot en gereserveerd zijn. Indien deze gereserveerde fondsen goed worden beheerd, kunnen de kosten van de besluitvorming en mogelijk een deel van de onderhoudskosten over die periode, hiervan worden betaald, aldus SIER.

Raadsleden

De brug leeft onder de Rotterdammers. Duizenden kwamen juist naar De Hef toen de tweede Van Brienenoordbrug er middenin de nacht centimeter voor centimeter net onderdoor ging; mooi romantisch, in het lamplicht. Goed voor fraai en bekroond fotowerk van niemand minder dan een RD-fotograaf! Rotterdam debatteert over De Hef. R. Bakker (directeur stadsontwikkeling): „Het idee dat door het Amerikaanse bureau Enterprise Development Company (EDC) is aangedragen om de brug te behouden, moeten we zeker onderzoeken". Y. de Rijk (raadslid PvdA): „Als zelfs die Amerikanen zeggen: „Kijk toch eens wat jullie in je stad hebben liggen", dan moeten we ons daar toch wel iets van aantrekken".

R. van Middelkoop (raadslid PvdA): „Ik heb grote bezwaren tegen dit soort valse sentimenten, 't Was indertijd ook al een idioot plan zo'n stukje van de Willemsbrug overeind te zetten. Je krijgt zo allerlei rare, gekunstelde symboliek". F. van Ravestein (raadslid D66): „We moeten onderzoeken of de spoorbrug als fietsers- en voetgangersbrug kan blijven bestaan". D. Zijlstra (raaadslid CDA): „Ik ben tegen hergebruik van de spoorbrug". H. ter Kuile (raadslid VVD): „Zouden we de spoorbrug niet kunnen gebruiken om er de tram overheen te laten rijden?"

A. D. den Braber (raadslid SGP-GPV-RPF): „Laten we eens bekijken of we eeh van de torens van De Hef ergens anders kunnen plaatsen, op een plek' die correspondeert met het havenverkeer. Dat mag Rotterdam' best wat geld kosten, maar geen vermogen". Wethouder J. Laan: „De doorvaartbreedte van de brug is te smal voor het scheepvaartverkeer. Daarom heeft de gemeenteraad indertijd uitgesproken dat de spoorbruggen 'moeten verdwijnen. Dat besluit staat voor mij nog steeds overeind".

De Hef heeft menig keer in de belangstelling gestaan. De eerste hoofdrol kreeg de in 1927 voltooide brug in de film ''De Brug", die Joris Ivens in 1928 maakte. Op 14 januari 1933 leverde dé brug een bijdrage aan een uitzonderlijke gebeurtenis, toen de Rotterdammer Lou Vlasblom van de noordelijke toren in de Koningshaven sprong. De 19-jarige Vlasblom zette met deze sprong van ruim 65 meter een nieuw wereldrecord op zijn naam. Tegen zijn moeder had hij gezegd dat hij even ging zwemmen. De stunt leverde Vlasblom twee processen-verbaal op: hij had zich zonder toestemming op de spoorbaan begeven en het verbod op zwemmen in open water genegeerd. Vlasblom verwierf de bijnaam "de roekeloze jongen". Zelf verklaarde hij uit „speelsigheid" gesprongen te hebben. De noordelijke toren van De Hef kreeg door dit voorval de bijnaam "Leftoren".

Een week later wilde de 20-jarige J. Tabbeerne het record verbreken. Hij overleefde de recordpoging niet. Van een positie die enkele meters hoger lag, sprong hij naar beneden. maar viel te pletter. De politie dregde hem na enkele uren uit de Koningshaven op. Een derde waaghals die, overmoedig geworden door drank, ook wilde springen, kwam bij nader inzien toch maar weer naar beneden.

Schrik

De zwartste periode in de geschiedenis van De Hef vormen de oorlogsjaren. In mei 1940 liep de brug flinke schade op. Ten slotte wist de mammoettanker Nedlloyd Bahrein in 1978 op zijn eerste reis De Hef te rammen. Het in Krimpen aan den IJssel gebouwde schip was op weg naar Schiedam, maar bleek te hoog voor De Hef. Klinknagels en bouten vlogen als kogels door de lucht. Een kabel brak en de contragewichten raakten ontzet. Het val hing scheef in de doorvaartopening. Twee en een halve week was er geen treinverkeer mogelijk en de scheepvaart was nog twee weken langer gestremd.

De rechter moest beslissen wie de schuld had van de aanvaring. NS wees op de werf Van der Giessen-De Noord en vorderde 12 miljoen. Het bedrijf bood 3 miljoen en stelde de Staat mede-aansprakelijk, omdat op het moment van de aanvaring een loods van de Rijkshavendienst aan het stuur had gestaan. „De werf wordt door de Staat gesubsidieerd en de NS eet uit dezelfde Haagse ruif", merkte de presidient van de rechtbank op. Hij stelde een schikking van 7 miljoen voor, waar beide partijen mee akkoord gingen.

Ontsporingen en defecten aan de brug waren jarenlang de schrik van machinisten en schippers. De schrik voor de machinisten is straks over. Maar voor de schippers valt het nog te bezien. Tenzij Rotterdam definitief besluit De Hef af te breken.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 25 Pagina's

Markante Rotterdamse spoorbrug is einde nabij

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 25 Pagina's