Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Van Gelders patriot tot koloniaal bestuurder

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Van Gelders patriot tot koloniaal bestuurder

Herman Willem Daendels, een helemaal vergeten persoon is hij nog niet

2 minuten leestijd Arcering uitzetten

Herman Willem Daendels, helemaal vergeten is hij nog niet. Hier en daar herinneren nog straatnamen aan zijn persoon. Op de grens van de achttiende en de negentiende eeuw heeft hij immers een niet onbetekenende rol gespeeld in onze vaderlandse geschiedenis. Eerst als aanvoerder van de Hattemse patriotten, die na de komst van de Pruisen naar Frankrijk moest vluchten. Daarna als brigade-generaal in het revolutionaire Franse leger, dat in 1795 een einde maakte aan de oude Republiek der Verenigde Nederlanden.

Vervolgens pleegde hij in 1798 tweemaal een militaire staatsgreep (er was overigens slechts één compagnie soldaten voor nodig), eerst omdat de Nationale Vergadering van het Bataafse volk het maar niet eens kon worden over het opstellen van de grondwet, later omdat de regering zich besluiteloos toonde.

Na een tijdje als hereboer geopereerd te hebben op de NoordoostVeluwe werd hij in 1807 gouverneur-generaal van Java. Dat duurde niet lang, want Java werd door de Engelsen bezet. Daarna nam hij deel aan de tocht van Napoleon naar Rusland.

Na de val van Napoleon bood hij onderdanig zijn diensten aan aan koning Willem I. Maar meer dan de post van gouverneur-generaal van de Goudkust (onze kolonie die we tot 1871 op de Westkust van Afrika hadden) kreeg hij niet aangeboden. Na twee jaar in dit voor blanken zeer ongezonde gebied te hebben geresideerd, stierf hij aan de gele koorts.

De IJsselacademie in Kampen gaf vorig jaar samen met de stichting Oud-Hattem een boekje uit over Daendels' levensloop. Verschillende schrijvers hebben eraan meegewerkt. Dat leidde soms tot doublures. Zo zijn de patriottische onlusten in Hattem eigenlijk tweemaal beschreven.

Autocratisch

Daendels wordt in dit boekje geschetst als een tamelijk autocratisch man. Dat bleek niet alleen uit zijn staatsgrepen, maar ook uit zijn Javaanse tijd. Hij trad toen met harde hand op. De inlandse vorsten joeg hij tegen zich in het harnas.

De patriotten gaven wel hoog op van de rechten en vrijheden van het volk, maar schuwden ook tegenover de gekozen volksvertegenwoordigers het geweld niet. Vandaar de twee staatsgrepen van Daendels in 1798. Wie op een andere lijn zat dan Daendels en de hem steunende Fransen werd opgesloten of in ieder geval aan de kant gezet!

Na de val van Napoleon waren de oude tegenstellingen tussen patriotten en prinsgezinden grotendeels verdwenen. Hetzij uit overtuiging, hetzij uit opportunisme voegden de vroegere patriotten zich onder het gezag van de Oranjevorst.

De overstap van Daendels na 1814 was bepaald niet ongewoon. In het artikel van mr. F. J. J. Besier over de Russische veldtocht wordt een geniekapitein Kool vermeld, die „met gelijk plichtsgevoel" achtereenvolgens in het Franse, het Russische en het Nederlandse leger diende. Hij deed het niet slecht, want in alle drie de legers verwierf hij onderscheidingen.

N.a.v. "Herman Willem Daendels", door F. Pereboom, H. A. Stalknecht e.a.; uitg. IJsselakademie, Kampen, 1989; 152 blz.; prijs 24,95 gulden.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 25 Pagina's

Van Gelders patriot tot koloniaal bestuurder

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 25 Pagina's