Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De mislukte kroning van Karel de Stoute

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

De mislukte kroning van Karel de Stoute

Roman Bosboom-Toussaint door dr. J. de Gier voorzien van heldere inleiding

4 minuten leestijd Arcering uitzetten

„Voor het hedendaagse publiek, ook buiten de protestants-christelijke kring, is hij acceptabel". Dr. J. de Gier verwacht dat BosboomToussaints roman over Karel de Stoute anderhalve eeuw na verschijnen nog van belang is. De neerlandicus uit Ede, onder meer docent aan de Hogeschool Rotterdam, liep tegen het feit aan dat slechts van haar romans "Het Huis Lauernesse" en "Majoor Frans" uitgaven met een goede inleiding voorhanden zijn. Zelf zorgde hij daarom voor de heruitgave met een inleiding en aantekening van „Eene Kroon voor Karel-den Stouten". De Gier koos voor déze roman, pmdat hij betrekkelijk kort is. Met de heruitgave wil hij Truitje Toussaint —toen de roman geschreven werd» was de heer Bosboom nog lang niet in haar vizier— onder de aandacht van zijn (deeltijd-)studenten brengen. „Haar betekenis in de vorige eeuw is overduidelijk". De Gier gelooft niet dat „de roman voor middelbare scholieren te pittig is, maar de docent moet voor hen wel uit de inleiding selecteren".

Deze historische roman behandelt de mislukte koningskroning van Karel de Stoute (1433-1477). Karel, hertog van Bourgondië, trekt in 1473 met zijn gevolg naar Trier, om zich daar door de Duitse keizer Frederik te laten kronen. Zijn heerszuchtig karakter doet hem dermate ontactisch en a-diplomatiek optreden dat hij de Duitse vorst —figuurlijk althans— tegen zich in het harnas jaagt. In de nacht voordat de kroning zou plaatsvinden trekt Frederik weg.

De nu door HES in Utrecht uitgebrachte editie is een fotografische herdruk van die uit 1886, door Bosboom-Toussaint kort voor haar overlijden nog gecorrigeerd. Dit houdt in dat spelling en taalgebruik gedateerd zijn, zodat we een flinke portie langdradigheid voor lief moeten nemen, maar evenzo kunnen genieten van beeldend negentiendeeeuws proza: „Meen niet, dat de Leeuw van Bourgondië blind is voor zijne eigene grootte. En speel niet met zijn geduld, omdat hij zich een lam heeft getoond aan uwe zijde! Een enkele eisch! zich de erfopvolging te bedingen in mijne Staten, voor nu en voor eeuwig!"

Karakters

Bosboom-Toussaint schreef andere historische romans dan de van avonturen geporteerde Jacob van Lennep of dan Waker Scott, bij wie het niet in de eerste plaats om het innerlijk van de personages gaat. Bij Toussaint staat de schildering der karakters meer op de voorgrond. Ze laat haar figuren goed uit de verf komen: Karel de Stoute, wiens wilskracht en dapperheid wegvallen tegen zijn overmoed en heerszucht, zijn dochter en erfgenaam Maria van Bourgondië in haar gevoeligheid en vastberaden optreden, de afgunst en bangheid van Frederik enzovoorts. De handeling komt bij Bosboom-Toussaint voort uit het innerlijk van de personages.

Het is een genoegen de uitvoerige inleiding van De Gier te lezen. Uitvoerig gaat hij in op de band die Truitje Toussaint rond 1840 met het Réveil en met de kring rond De Gids had. Hij gaat de invloeden van beide op "Eene Kroon voor Karel den Stouten" na, laat zien dat de roman geen drager van de idee ener evangelisch christendom kent, zoals andere boeken van Bosboom-Toussaint. Karel is eerder de 'anti-held': „Karel hield zich, in zooverre het niet zijn erfgoed betrof, voor den bouwheer van zijne eigene grootheid (...), hij miste het geloof in God". Ook wordt de historische achtergrond van de roman belicht. Als detailopmerking zij gezegd dat Aernout . Drost niet in 1808, maar op 15 maart 1810 geboren werd.

Vervolgens bespreekt De Gier de relatie tussen werkelijkheid en verbeelding in deze historische roman, gaat hij in op thematiek, taalgebruik en compositie en komt onder meer de rol van de verteller aan de orde.

Het optreden van de verteller als „alwetende en alomtegenwoordige gids" maakt 20e-eeuwse lezers weer helemaal duidelijk dat er sinds Flaubert, die rond 1860 de personale vertelwijze introduceerde, een andere wind waait wat het vertelperspectief betreft. Bosboom-Toussaint maakt, zich voegend naar de mode van die dagen, van de alwetende verteller gebruik om het verhaal te kunnen becommentariëren: „O! de geschiedenis is meer dan wij weten. Zij geeft beschamende lessen, terwijl wij meenen dat zij alleen vertelt" of om er structuur in aan te brengen: „Het wordt eenmaal tijd, dat de lezer wete, hoe deze in het klooster was binnengedrongen, en wat hij er kwam verrichten". Het gebruik maken van de alwetende verteller (in romans en verhalen uit de gereformeerde gezindte nog veelvuldig

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

De mislukte kroning van Karel de Stoute

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 6 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's