Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Wij hebben dezelfde fout gemaakt als de Wereldraad

Bekijk het origineel

+ Meer informatie

Wij hebben dezelfde fout gemaakt als de Wereldraad

Karoly Toth, voorzitter Christelijke Vredesconferentie: Wij sloten veel compromissen

7 minuten leestijd Arcering uitzetten

„Niet als president van de Christelijke Vredesconferentie, maar als vertegenwoordiger van de Gereformeerde Kerk van Hongarije en als lid van het Centraal Comité heb ik hier in Genève een verklaring geëist van verontschuldiging over de Wereldraadpolitiek ten aanzien van Roemenië. Hoewelje dat natuurlijk niet los kunt zien van het feit dat ik voorzitter ben van de Christelijke Vredesconferentie. Ik heb dat voorstel gedaan omdat ik weet hoe hetkerkvolk uit Roemenië daarop wacht. Dat kerkvolk is verbitterd over de stellingname van de Wereldraad in vroeger jaren ten aanzien van de druk op de kerk in het Oostblok". Dat zegt Karoly Toth, de gereformeerde bisschop vanBoedapest, op de vraag naar het waarom van zijn positieve stellingnametegenover het regime van Ceausescu. Een stellingname, zo anders dan men vanuit de Christelijke Vredesconferentie gewoon was.

„Tijdens de zittingen van het Centraal Comité te Hannover in 1988 en Moskou in 1989 was er sprake van grote spanning. De leiders van de Wereldraad hebben toen alles gedaan om geen officiële positie tegen de regering van Ceausescu te hoeven kiezen. De Wereldraadleiding heeft zich te veel op sleeptouw laten nemen door met Ceausescu onder een hoedje spelende kerkelijke leiders. Dit moet nu gecorrigeerd worden. Dat is de grond voor het voorstel. Veel lidkerken wachten daarop", aldus Toth.

Het is opvallend dat de kerken uit de Derde Wereld nauwelijks of helemaal niet meegedaan hebben aan het debat over Roemenië.

„Dat kan enerzijds gebrek aan interesse zijn. Anderzijds kunnen de vertegenwoordigers van die kerken de situatie niet zo goed beoordelen. Maar ook voor hen is wel duidelijk dat de Wereldraad zich te veel heeft laten leiden door degenen die samenspanden met Ceausescu".

Speelt er dan helemaal niet in mee dat een aantal kerken in ontwikkelingslanden voor de opbouw van hun eigen economie veel heeft verwacht van het socialisme of communisme en nu teleurgesteld en gedesoriënteerd is?

„Kapitalisme en socialisme, dat zijn voor mij achterhaalde woorden. Wij moeten nieuwe modellen zoeken voor de samenleving en de maatschappij, modellen waarin welzijn en sociale gerechtigheid nauw verbonden zijn".

De gereformeerde theologie zegt toch juist dat het rijk Gods niet komt als prestatie van de mens, maar door de crisis en door de onmogelijkheid heen?

„Zeker, maar dat betekent niet dat wij niet zouden moeten strijden voor een rechtvaardige maatschappij. Wij mogen de ongerechtigheid niet laten voortwoekeren onder het voorwendsel dat wij het Godsrijk van vrede en gerechtigheid niet zelf kunnen verwerkelijken".

De politiek van de landen in het Warschaupact keerde zich tegen kerk en christenen. Dat was dus onchristelijke politiek?

„Er bestaat geen christelijke of onchristelijke politiek. Er bestaat wel goede en slechte, menselijke en onmenselijke politiek. Wij weten hoe deze regeringen atheïstisch waren en hun programma's en propaganda stelselmatig tegen de kerk gericht hebben. Overigens zonder succes. Het atheïstische tijdschrift in Hongarije werd meer door predikanten en theologen gelezen dan door partijleden. Zij wilden weten hoe communisten dachten om hun eigen houding te bepalen. Het atheïsme is een fiasco gebleken. De opvoeding naar het communistische ideaal heeft een morele crisis opgeroepen bij de jeugd en in het publieke leven. Dat zien veel communisten nu ook wel in".

Het communisme voerde dus slechte en onmenselijke politiek?

„Dat was onmenselijke politiek. Het beweerde te regeren in naam van de menselijkheid. Maar het is onmenselijk geworden. Dat heeft veel leed en lijden veroorzaakt. Veel communisten hebben ingezien (dat hun ideologie gefaald heeft. Voor twee jaar telde Hongarije nog twee miljoen partijleden, nu nog 3 procent. De 'reformatie' is vooral aan de gang gebracht door voormalige communisten.'

Toch is het communisme wel succesvol geweest in die zin dat veel kerkelijke leiders met dat systeem samengewerkt hebben.

„Dat was slechts tijdelijk. Bovendien leidde het uiteindelijk niet naar het door de communisten gewenste doel. Als zodanig was het niet succesvol. Bovendien heeft het kerkvolk daar nooit in mee willen gaan".

Ondersteunt u de gedachte van bisschop Gyula Nagy dat de problemen van de etnische minderheden opgelost moeten worden, wil men kunnen zeggen dat er sprake is van vrede in Europa?

„Natuurlijk. Wij hebben vanuit de Christelijke Vredesconferentie al eerder voorgesteld dat de Verenigde Naties een speciaal verdrag zouden ontwerpen, een verklaring met betrekking tot de rechten van etnische minderheden. Ik heb de eer gehad dat vanuit de Christelijke Vredesconferentie persoonlijk op de tafel te mogen leggen van de Verenigde Naties, vorig jaar november in New York".

Maar u hebt uw voorstel niet concreet gemaakt aan de hand van een bepaalde situatie in een met name genoemd land. U hebt niet gepleit voor de onder Ceausescu verdrukte Hongaren.

„Inderdaad, mijn voorstel had een algemene strekking. Maar de kwestie op zich is wel steeds actueler geworden in het licht van wat er de laatste tijd in Roemenië gebeurd is".

Juist omdat u het niet concreet maakte, kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat de Christelijke Vredesconferentie in plaats van een christelijke een op de politiek van het Oostblok geënte koers gevolgd heeft.

„De Christelijke Vredesconferentie heeft een lange weg achter zich. Zij is de laatste tien tot vijftien jaar een wereldbeweging geworden. Zij telt nu ook leden uit Latijns Amerika en Azië. Daarmee hebben wij eigenlijk het Oosteuropese overgewicht in balans willen brengen. Dat is ook wel een beetje gelukt. Toen de Derde Wereld erbij kwam werd het onmogelijk het Oostblok te laten prevaleren. Een bredere blik, dat was onze opzet. Hoewel ik moet toegeven dat wij veel compromissen gemaakt hebben.'

Hoe het ook zij, de Christelijke Vredesconferentie heeft nooit iets gezegd ter bescherming van de Hongaarse minderheid often voordele van de initiatief-baptisten in de Sowjet-Unie. Niets tegen de Securitate en niets tegen de KGB.

 „Wij hebben dezelfde fout gemaakt als de Wereldraad. Wij hebben als het ging over de niet-geregistreerde baptisten in de Sowjet-Unie steeds geluisterd naar de officiële vertegenwoordigers van de baptistische kerken over de situatie in Rusland. 

Hoe veel vertrouwen kan het 'kerkvolk' dan nog hebben in de Christelijke Vredesconferentie? 

„Ik heb zeer goede ervaring met het kerkvolk betreffende vredesvraagstukken. En ik heb in dat opzicht minder . goede ervaring met theologen en predikanten. Het kerkvolk ziet goed waar het om gaat als de kerk zich inzet voor vrede. De leden uit de gemeenten vragen vrede, maar zij maken geen theologische speculaties. Ze zijn direct geïnteresseerd in de zaak waarom het gaat. Zij verstaan de Bijbel anders. Zij verstaan "vrede" in de directe zin van het woord. Theologen zeggen: Het gaat om de geestelijk vrede, om de een of andere bovennatuurlijke realiteit".

De echte gereformeerde theologie weet toch dat de vrede die alle verstand te boven gaat bovennatuurlijk van aard is? Juist die vrede is onmisbaar in het lijden. 

„De gereformeerde theologie? Toch niet altijd. Deze kwestie vormt een theologische uitdaging voor ons. Als wij deze interpretatie volgen en aannemen dat vrede alleen maar een bovennatuurlijke zaak is, bevinden wij ons op een zeer gevaarlijke weg. Als vrede slechts geestelijk verstaan moet worden, wat moet ik dan met begrippen als gerechtigheid, liefde, barmhartigheid enzovoorts? Moeten wij die ook uitsluitend opvatten in geestelijke zin? Slechts spiritueel? Dit is een belangrijke hermeneutische vraag. Neen, wij moeten vrede niet beperken tot spiritualiteit. Ik heb altijd gezegd binnen de Christelijke Vredesconferentie: Wij moeten een theologie van de vrede uitwerken. Hoewel daar inderdaad steeds verzet tegen geweest is".

De Christelijke Vredesconferentie heeft nu contact met de bisschop van de Drie-Zelfbeweging in China, bisschop Ting, en niet met de huisgemeenten. U volhardt dus bij de beoordeling van de situatie in China in de fout die de Wereldraad gemaakt heeft ten aanzien van Oost-Europa? 

„Ting bevindt zich in een moeilijke positie. Hij heeft de studentenbeweging gesteund en hij staat nu onder politietoezicht. Hij was het niet eens met de Chinese politiek en verkeert daardoor nu in moeilijkheden. De Christelijke Vredesconferentie heeft officieel eigenlijk slechts één ding over China gezegd, namelijk dat wij hopen dat het niet geïsoleerd wordt".

Maar u hebt dus alleen contact met de Drie-Zelfbeweging. 

„Ja, waarom niet? Wij hebben geprobeerd met anderen contact te leggen, maar zonder succes".

Dan maakt u nu dus dezelfde fout die u —met het vragen van een verklaring van verontschuldiging over de koers ten aanzien van Roemenië— de Wereldraad verwijt. 

„Wij hebben in 1986 wel contact gehad met huisgemeenten. Maar dat contact hebben wij niet verder kunnen ontwikkelen. Wij willen contact met allen, indien daar mogelijkheden voor bestaan.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 7 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's

Wij hebben dezelfde fout gemaakt als de Wereldraad

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 7 april 1990

Reformatorisch Dagblad | 28 Pagina's